Denizli Travertenlerinde P ve S Dalga Hızları ile Bazı Fiziksel ve Tek Eksenli Sıkışma Dayanımı Özellikleri Arasındaki İlişkilerin Araştırılması
Öz
Denizli havzası traverten
çökeliminin yaygın olarak görüldüğü dünyaca ünlü havzalardan birisidir.
Traverten, çökelim koşullarına bağlı olarak gözeneklilik, tabakalanma, sertlik
gibi değişken yapısal özellikler sunmaktadır. Bu durum travertenin çok geniş
bir aralıkta değişen fiziksel ve mekanik özelliklere sahip olmasına neden
olmaktadır. Bu çalışmada Denizli traverteninin temel fiziksel özellikler ve TSD
değerlerinin Vp ve Vs değerlerinden tahmini
amaçlanmıştır. Doğal yapı taşı olarak Denizli travertenleri, Dünya’nın çeşitli
bölgelerine ihraç edilmekte ve gerek yurt içi gerekse de yurtdışında önemli bir
pazara sahiptir. Bu çalışmada, Kaklık bölgesinden temin edilen traverten
bloklarından alınmış 56 karot örneğinin kuru ve doygun birim hacim ağırlık (gk,
gd)
görünür porozite (na) ve tek eksenli sıkışma dayanımı (TSD)
değerleri belirlenmiş ve bu özelliklerin boyuna (Vp) ve enine (Vs)
ultrasonik dalga hızları ile karşılaştırılması yapılmıştır. Denizli
travertenlerinde gk,
gd
değerlerinin artışıyla ölçülen Vp ve Vs dalga hızı
değerlerinin de doğrusal olarak arttığı, bunun tersine örneklerin na
değerlerinin artışına bağlı olarak da Vp ve Vs dalga
hızarında doğrusal bir düşüm gözlenmiştir. TSD değerlerinin gk
değerlerinin artışıyla üstel olarak arttığı, na değerlerinin
artışıyla ise üstel olarak azaldığı görülmüştür. Vp ve Vs
dalga hızlarının artışıyla TSD değerlerinin üstel olarak arttığı ortaya
konmuştur. Denizli travertenleri için elastik parametrelerden olan kayma
modülü, poisson oranı ve elastisite modülü değerleri Vs ve Vp
değerlerinden ampirik olarak hesaplanmış ve sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Chafetz H.S. and Folk R.L., “Travertines: Depositional morphology and the bacterially constructed constituents”, Journal of Sedimentary Petrology 54(1): 289-316, (1984).
- [2] Özkul M., Kele S., Gökgöz A., Shen C.C., Jones B., Baykara M.O., Fόrizs I., Németh T., Chang Y.W. and Alçiçek M.C., “Comparison of the Quaternary travertine sites in the Denizli extensional basin based on their depositional and geochemical data”, Sedimentary Geology, 294: 179-204, (2013).
- [3] Özkul M., Varol B. and Alçiçek M.C., “Depositional environments and petrography of the Denizli travertines”, Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 125: 13-29, (2002).
- [4] Török A. and Vásárhelyi B., “The influence of fabric and water content on selected rock mechanical parameters of travertine, examples from Hungary”, Engineering Geology, 115:237-245, (2010).
- [5] Yağız S., “P-wave velocity test for the assessment of some geotechnical properties of rock materials”, Bulletin of Materials Science, 34: 943-957, (2011).
- [6] García-del-Cura M.A., Benavente D., Martínez-Martínez J. and Cueto N., “Sedimentary structures and physical properties of travertine and carbonate tufa building stones”, Construction and Building Materials, 28: 456-467, (2012).
- [7] Çobanoğlu İ. and Çelik S.B., (2012) Determination of strength parameters and quality assessment of Denizli travertines (SW Turkey). Engineering Geology, 129-130:38-47, (2012).
- [8] Çelik S.B., Çobanoğlu İ. and Atatanır L., “General material properties of Denizli (SW Turkey) travertines as a building stone”, Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 73: 825-838, (2014).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
5 Ocak 2018
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 22 Sayı: 2
Cited By
Ayvalıkemer (Sillyon) historical masonry arch bridge: a multidisciplinary approach for structural assessment using point cloud data obtained by terrestrial laser scanning (TLS)
Journal of Civil Structural Health Monitoring
https://doi.org/10.1007/s13349-021-00507-7Travertenlerin Donma-Çözülme Döngüsü Sonrasındaki Tek Eksenli Basınç Dayanımı Kaybının Fiziko-Mekanik Parametreler Kullanılarak Tahmin Edilmesi
Uluslararası Muhendislik Arastirma ve Gelistirme Dergisi
https://doi.org/10.29137/umagd.1400082