Çeliklerin işlenebilirliği: kimyasal bileşim, mikroyapı, mekanik özellikler ve işlenebilirlik ilişkisi
Öz
“İşlenebilirlik” işlenen malzemenin bir özelliğidir ve ancak malzemenin nitelikleri değiştirilerek işlenebilirliği değiştirilebilir. Bu durum ise, malzemenin kimyasal ve fiziksel özelliklerindeki değişimle sağlanır. Derleme niteliğindeki bu çalışma ile “İşlenebilirlik” kavramını kapsamlı şekilde açıklamak ve çeliklerin işlenebilirliğini geliştirmek amaçlı yapılan çalışmaları tartışmak amaçlanmıştır. İşlenebilirlik değerlendirmelerinde, genel olarak çeliklerin mekanik özellikleri ve esasen sertlikleri dikkate alınır. Sertliği arttıran esas element olan karbon miktarı ve ısıl işlemlerle oluşturulan mikroyapılarına bağlı işlenebilirlik değerlendirilir. Bununla birlikte, mekanik özelliklerde belirgin bir değişiklik oluşturmaksızın işlenebilirliği artıran S, Pb, Bi ve Te gibi elementlerin ilavesi, talaşlı işlenebilirliği önemli oranda geliştirir. İşlenebilirlik değerlendirmesi ise, talaş kaldırma sürecinde oluşan kesme kuvveti, takım ömrü, yüzey kalitesi ve talaş biçimi dikkate alınarak derecelendirilir. Kimyasal bileşim ve mikroyapının çeliklerin işlenebilirlik derecelendirmesine etkisi, malzeme ve metalürji bilimi alanında en çok çalışılan konulardan biridir. Çeliğin üretim sürecindeki değişkenlerinin yanında, ısıl işlemlerle oluşturulan mikroyapıya bağlı işlenebilirlik değerlendirmeleri de önemlidir. Belirtilen işlemlerle sağlanan mikroyapıdaki fazların heterojen dağılımları, işlenebilirlik değerlendirmelerinde göz ardı edilmemelidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1) Dieter G. E., “Mechanical Metallurgy”, SI Metric Edition, McGraw-Hill, London, UK, (1988).
- 2) Jablonowski J., Eigel-Miller N., “World Machine-Tool Output and Consumption Survey”, Gardner Business Media Inc., Cincinnati, OH, USA, (2013)
- 3) Kline S., “Tooling Equipment Report”, Gardner Business Media Inc., Cincinnati, OH, USA, (2012).
- 4) Stahl J. E., “Metal Cutting - Theories and models”, Lund University in cooperation with Seco Tools AB, Lund/Fagersta, Sweden, (2012).
- 5) Schultheiss, F., “On the Machinability of Ductile and Strain Hardening Materials”, Media-Tryck, Lund University, Lund, Sweden (2013).
- 6) Özçatalbaş, Y., Ercan, F., “Talaşlı İmalatta İşlenebilirlik ve İşlenebilirliğin Ölçülmesi”, Standard Dergisi, Mayıs, (1996).
- 7) Smith, T. G., “Advanced Machining The Handbook of Cutting Technology”, IFS Publications Ltd. UK., (1989).
- 8) Mills, B., Redford, A. H., “Machinability of Engineering Materials”, Applied Science Publications Ltd. UK., (1989).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yusuf Özçatalbaş
0000-0002-4256-8492
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2020
Gönderilme Tarihi
5 Nisan 2019
Kabul Tarihi
5 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 23 Sayı: 2
Cited By
Orta karbonlu DIN 41Cr4 çeliğin mikroyapısı, sertliği ve işlenebilirliği üzerine sıcak dövme ve soğutma koşullarının etkisinin değerlendirilmesi
Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17341/gazimmfd.952713