Sınırlı kentsel alanlarda verimli park çözümleri: TOOS'ye dair bir inceleme

Öz

Kentleşmenin yaygınlaşması ve buna bağlı olarak araç sayısındaki artış, metropollerde ciddi park sorunlarına yol açmıştır. Bu sorun, yalnızca bireysel sürücüler üzerinde değil, aynı zamanda şehir planlaması, trafik yönetimi ve çevresel sürdürülebilirlik açısından da çok yönlü etkilere sahiptir. Bu çalışmada, sınırlı kentsel alanların daha verimli kullanılmasını sağlamak için geliştirilen Tam Otomatik Park Sistemleri (TOOS) incelenmiştir. Sistemin yapısal özellikleri, kullanıcı deneyimi üzerindeki etkisi ve şehir düzeyinde sunabileceği avantajlar bütünsel bir yaklaşımla incelenmiştir. TOOS, otomatik araç kabul ve park etme süreciyle insan etkileşimini en aza indiren ve park alanlarının verimli kullanımını en üst düzeye çıkaran bir park çözümüdür. Geleneksel otoparklara kıyasla bu sistem, aynı alana %60'a kadar daha fazla aracın park edilmesini sağlar, enerji tüketimini ve egzoz emisyonlarını azaltır, güvenliği ve kullanıcı konforunu artırır. Çalışmada ayrıca TOOS'nin teknik bileşenleri, kapasite planlaması, avantajları ve dezavantajları değerlendirilmiş ve sistemin kentsel ulaşım altyapısına entegre edilmesi için öneriler sunulmuştur. Sonuçlar, TOOS'nin günümüz şehirlerindeki park sorununa pratik, sürdürülebilir ve teknolojik bir çözüm olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, TOOS’nin gelecekteki yenilikçi kent modellerinde kritik bir bileşen olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tam otomatik otopark sistemi (TOOS)
• park sorunu
• kentsel mobilite
• akıllı kent

Efficient parking solutions in limited urban areas: a review of FAPS

Öz

The spread of urbanization and the resulting increase in the number of vehicles have brought serious parking problems to metropolitan areas. This problem has multifaceted effects not only for individual drivers but also in terms of urban planning, traffic management, and environmental sustainability. This study examines Fully Automated Parking Systems (FAPS), developed to ensure more efficient use of limited urban space. The system's structural features, its impact on user experience, and the advantages it can offer at the city level are examined using a holistic approach. FAPS is a parking solution that minimizes human interaction and maximizes the efficient use of parking spaces through an automated vehicle acceptance and parking process. Compared to traditional parking lots, this system allows up to 60% more vehicles to be parked in the same area, reduces energy consumption and exhaust emissions, and increases safety and user comfort. The study also evaluated the technical components, capacity planning, advantages, and disadvantages of the FAPS and presented recommendations for integrating the system into the urban transportation infrastructure. The results show that FAPS is a practical, sustainable, and technological solution to the parking problem in today's cities. In this context, it is emphasized that FAPS should be considered a critical component in future innovative city models.

Anahtar Kelimeler

• Fully automated parking system (FAPS)
• parking issue
• urban mobility
• PLC
• smart city

Kaynakça

1. Ağrikli, M., & Yardım, M. S. (2005). Application potential of automated parking systems for solving the parking problem in Turkey. Proceedings of the 6th Transportation Congress (pp. 363–371). Istanbul, Turkey.
2. Buehler, R., Pucher, J., Gerike, R., & Götschi, T. (2017). Reducing car dependence in the heart of Europe: lessons from Germany, Austria, and Switzerland. Transport Reviews, 37(1), 4-28. https://doi.org/10.1080/01441647.2016.1177799
3. Can, M., & Ilıcalı, M. (2019). Türki̇ye’de i̇leri̇ otopark si̇stemleri̇ İzmi̇r Alsancak otopark uygulama örneği̇ ve öneriler sunulması. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 2(1), Article 1.
4. Dudaklı, N., & Baykasoğlu, A. (2020). Tam otomatik otopark sistemlerinde operasyonel planlama ve kontrol problemleri üzerine bir inceleme. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 35(4), 2239-2254. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.695676
5. Gurbetçi, K., Demir, A., & Karaahmet, A. (2014). Otopark uygulamalarında teknoloji, çevre ve emniyet faktörleri. İlke Yayıncılık.
6. Istanbul Metropolitan Municipality.(2023). Existing parking supply and capacity (2022) [Data set]. https://data.ibb.gov.tr/dataset/mevcut-otopark-sayilari-ve-kapasiteleri
7. Istanbul Metropolitan Municipality. (2025). Existing parking supply and capacity (2025) [Data set]. https://data.ibb.gov.tr/dataset/mevcut-otopark-sayilari-ve-kapasiteleri
8. Jog, Y., Sajeev, A., Vidwans, S., & Mallick, C. (2015). Understanding smart and automated parking technology. International Journal of u- and e-Service, Science and Technology, 8(2), 251-262. https://doi.org/10.14257/ijunesst.2015.8.2.25

9. Mithari, R., Vaze, S., & Sanamdikar, S. (2014). Automatic multisoried car parking system. International Journal of Innovative Technology & Adaptive Management (IJITAM), 1(6).
10. Parkolay. (n.d.). Tam otomatik otopark sistemleri. Retrieved July 8, 2025, from https://www.otomatik.com.tr/TR/53-Urunler/322-Tam-Otomatik-Otopark-Sistemleri/1714-Parkule/
11. Serpen, G., & Dou, C. (2015). Automated robotic parking systems: Real-time, concurrent and multi-robot path planning in dynamic environments. Applied Intelligence, 42(2), 231-251. https://doi.org/10.1007/s10489-014-0598-x
12. Taş, C. (2012). Kent i̇çi̇ otoparkların planlama ve yöneti̇m uygulamalarının i̇ncelenmesi̇. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi.
13. Turkish Statistical Institute. (2015). Number of motor vehicles by province, 2014 (Bülten No. 18762) [Data set]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Aralik-2014-18762
14. Turkish Statistical Institute. (2023). Number of motor vehicles by province, 2022 (Bülten No. 49436) [Data set]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Aralik-2022-49436
15. Turkish Statistical Institute. (2025a). Number of motor vehicles by province, 2024 (Bülten No. 53462) [Data set]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=motorlu-kara-tasitlari-kasim-2024-53462
16. Turkish Statistical Institute. (2025b). Number of motor vehicles by province, 2025 (Bülten No. 54039) [Data set]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Subat-2025-54039
17. Turkish Statistical Institute. (2025c). Number of motor vehicles by province (Bülten No. 54039) [Data set]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Subat-2025-54039
18. Yetişkul, E., & Şenbil, M. (2010). Kentsel ulaşım sektöründe enerji verimliliği: uluslararası bir karşılaştırma. METU Journal of Faculty of Architecture, 27(1), 185-200. https://doi.org/10.4305/METU.JFA.2010.1.10