ÇEVRİMİÇİ KAYNAK GÜVENİRLİĞİ MODELİ BAĞLAMINDA REKLAMDA FENOMEN KULLANIMININ SATIN ALMA NİYETİNE ETKİSİ

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 1, 169 - 199, 27.01.2026

Meryem Bozkurt , Ömer Torlak

Öz

Günümüzde dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte işletmelerin sürdürülebilirliği, değişen koşullara hızlı ve etkili uyum sağlama becerilerine bağlı hale gelmiştir. Teknolojideki gelişmeler, firmaları sürekli bir dönüşüm sürecine zorlamaktadır. Bu süreçte, tüketicilerin sosyal medya platformlarında daha fazla zaman geçirmesi, sosyal medya fenomenlerinin dijital etkisini artırarak takipçileri üzerindeki algı ve davranışları önemli ölçüde şekillendirmesine yol açmıştır. Araştırmada, 18 yaş üzeri ve en az bir fenomeni takip eden 360 katılımcıdan elde edilen veriler kullanılarak, yapısal eşitlik modeli kapsamında hipotezler test edilmiş ve analizler sonucunda anlamlı bulgulara ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar, fenomenlerin çekicilik, güvenilirlik, uzmanlık ve çevrimiçi benlik sunumu gibi özelliklerinin, tüketicilerin markaya yönelik satın alma niyetini olumlu yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Fenomenlerin çekici, samimi, güvenilir ve alanında uzman olarak algılanması, tüketicilerde satın alma eğilimini artırmakta ve markaların tercih edilme olasılığını yükseltmektedir. Bu doğrultuda, reklam verenlerin markalarına yönelik olumlu algılar yaratmak, bilinirliği artırmak ve güvenilir, uzman, çekici ve samimi fenomenlerle iş birlikleri kurmak için stratejiler geliştirmeleri önerilmektedir. Satın alma niyetini yükseltmek isteyen markalar için ise, fenomen seçerken bu özelliklere sahip kişilere öncelik vermeleri önem taşımaktadır. Bu çalışma, sosyal medya fenomenlerinin desteklediği kampanyaların tüketicilerin satın alma niyetleri üzerindeki etkisini, çevrimiçi kaynak güvenilirliği modeli perspektifinden incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Reklamda Fenomen Kullanımı , Çevrimiçi Kaynak Güvenirliği Modeli , Satın Alma Niyeti

THE EFFECT OF USING INFLUENCERS IN ADVERTISING ON PURCHASE INTENTION WITHIN THE FRAMEWORK OF THE ONLINE SOURCE CREDIBILTY MODEL

Öz

With the acceleration of digitalization today, the sustainability of businesses has become dependent on their ability to adapt to change. Technological advancements continuously push companies to evolve. During this process, the increased time consumers spend on social media platforms has significantly expanded the digital influence of social media influencers, enhancing their power to shape perceptions and behaviors of their followers. In this study, data collected from 360 participants aged 18 and over, each following at least one influencer, were examined within the framework of the research model. Hypotheses were tested using structural equation modeling, leading to meaningful conclusions. The results indicate that influencers’ attractiveness, trustworthiness, expertise, and online selfpresentation positively affect consumers' purchase intentions toward brands. When influencers are perceived as more attractive, sincere, likable, and trustworthy, consumers’ inclination to purchase increases, thereby contributing to the likelihood of brand preference. Accordingly, it is recommended that advertisers focus on creating positive brand perceptions, increasing brand awareness, and choosing influencers who are seen as reliable and experts in their fields. Brands aiming to boost purchase intentions should consider collaborating with influencers perceived as attractive, trustworthy, and knowledgeable. This study evaluates the impact of traditional celebrity endorsements and social media influencer support on consumers’ purchase intentions within the framework of the source credibility model.

Anahtar Kelimeler

Influencers in Advertising , Online Source Credibility Model , Purchase Intention

Kaynakça

• Abuca, M. A., & Ekici, N. (2021). Sosyal medya pazarlama faaliyetlerinin tüketici tarafından algılanması ve işletmeler açısından önemi üzerine bir araştırma. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 6(1), 54-71.
• Açan, B. (2024). Sosyal medya pazarlaması ve sosyal medya türleri. Turkish Journal of Marketing Research, 3(1), 46-66.
• Ali, A. A., & Temizkan, V. (2022). Instagram fenomenlerinin sahip olduğu özelliklerin markaya yönelik tutum ve satın alma niyeti üzerindeki etkisi. Business & Management Studies: An International Journal, 10(2), 740-756.
• Amos, C., Holmes, G., & Strutton, D. (2008). Exploring the relationship between celebrity endorser effects and advertising effectiveness. International Journal of Advertising, 27(2), 209-234.
• Audrezet, A., De Kerviler, G., & Moulard, J. (2020). Authenticity under threat: When social media influencers need to go beyond self-presentation. Journal of Business Research, 117, 557-569.
• Avcı, İ., & Yıldız, E. (2019). Fenomenlerin güvenilirlik, çekicilik ve uzmanlık özelliklerinin marka tutumu, satın alma niyeti ve elektronik kulaktan kulağa pazarlama üzerindeki etkileri: Instagram örneği. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(38), 85-107.
• Barbosa, I., & Real De Oliveira, E. (2025). Virtual influencers in the metaverse: Transformative advertising applications for social change and well-being. Journal of Marketing Communications, 1-34.
• Bil , E., İnal, M., & Özkaya, M. (2022). The impact of influencer’s perceived characteristics on consumer purchase behavior. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 15(1), 219-244.
• Bognar, Z. B., Puljic, N. P., & Kadezabek, D. (2019). Impact of influencer marketing on consumer behaviour. Economic and Social Development: Book of Proceedings, 301-309.
• Brown, D., & Hayes, N. (2008). Influencer marketing. London: Routledge.
• Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (9. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
• Casaló, L., Flavián, C., & Ibáñez-Sánchez, S. (2020). Influencers on instagram: Antecedents and consequences of opinion leadership. Journal of Business Research, 117, 510-519.
• Cengiz, O. (2016). Marka farkındalığının marka imajına ve marka güvenine etkisi tüketiciler üzerinde araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• De Veirman, M., Cauberghe, V., & Hudders, L. (2017). Marketing through Instagram influencers: The impact of number of followers and product divergence on brand attitude. International Journal of Advertising, 36(5), 798-828.
• Deshbhag, R. R., & Mohan, B. C. (2020). Study on influential role of celebrity credibility on consumer risk perceptions. Journal of Indian Business Research, 12(1), 79-92.
• Djafarova, E., & Rushworth, C. (2017). Exploring the credibility of online celebrities' Instagram profiles in influencing the purchase decisions of young female users. Computers in Human Behavior, 68, 1-7.
• Djafarova, E., & Trofimenko, O. (2019). ‘Instafamous’ – credibility and self-presentation of micro-celebrities on social media. Information, Communication & Society, 22(10), 1432–1446.
• Durmaz, Y. (2020). Vakıf üniversitelerinde okuyan öğrencilerin kişilik özelliklerinin içgüdüsel satın alma davranışları üzerindeki etkisinin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ercan, D., & Harmankaya, H. (2019). 5-10 yaş arası çocuk tüketicilerin giysi tercihleri ve giysi satın alma davranışlarına etki eden faktörler. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4), 2672-2690.
• Erdoğan, H., & Özcan, B. M. (2020). Influencer pazarlaması kullanımının tüketicilerin satın alma niyetine etkisi: Instagram influencerları üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(4), 3813-3827.
• Erdoğan, Z. (1999). Celebrity endorsement: A literature review. Journal of Marketing Management, 15(4), 291-314.
• Evans, N., Phua, J., Lim, J., & Jun, H. (2017). Disclosing instagram influencer advertising: The effects of disclosure language on advertising recognition, attitudes, and behavioral intent. Journal of Interactive Advertising, 17(2), 138-149.
• Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
• Freberg, K., Graham, K., McGaughey, K., & Freberg, L. A. (2011). Who are the social media influencers? A study of public perceptions of personality. Public Relations Review, 37(1), 90-92.
• George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference. Baston: Allyn & Bacon.
• Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: a guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486.
• Goffman, E. (2016). Günlük yaşamda benliğin sunumu (2. Baskı B. Ç. Gezer, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
• Güven, E., & Köken, M. M. (2022). Sosyal medya pazarlamasında fenomenlerin online kaynak güvenilirliğinin marka değeri ve satın alma niyetine etkisi. Alanya Akademik Bakış, 6(3), 2853-2868.
• Hair, J., Anderson, R., Tatham, R., & Black, W. (1998). Multivariate data analysis (Cilt 5th int. ed.). Upper Saddle River: Prentice-Hall.
• Hepekiz, İ., & Gökaliler, E. (2019). Sosyal medya aracılığıyla yaratılan kişisel markalar ve benlik sunumu. Erciyes İletişim Dergisi, 6(1), 761-782.
• Hovland , C., Janis, I., & Kelley, H. (1953). Communication and persuasion. Yale University Press.
• Jalalkamali, M., Nikbin, D., Hsu, C. H., & Chen, C. H. (2010). The effects of motivation on purchase decision. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, 2(8), 234-245.
• Kan, A., & Akbaş, A. (2005). Lise öğrencilerinin kimya dersine yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2).
• Kapitan, S., & Silvera, D. (2016). From digital media influencers to celebrity endorsers: Attributions drive endorser effectiveness. Marketing Letters, 27(3), 553-567.
• Kara, E. (2021). Sosyal medya fenomenlerinin rol aldığı turistik ürün tanıtımlarının x, y ve z kuşağı tüketici algısı ve satın alma niyetine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Kim, H. K., Lee, K. Y., & Baek, W. Y. (2020). Effect of celebrity athlete endorsement on sporting goods consumers' brand passion and loyalty. Social Behavior and Personality: An International Journal, 48(5), 1-11.
• Kim, J. W., Choi, J., Qualls , W., & Han, K. (2008). It takes a marketplace community to raise brand commitment: the role of online communities. Journal of Marketing Management, 24(3-4), 409-431.
• Kim, Y. (2015). Exploring the effects of source credibility and others’ comments on online news evaluation. Electronic News, 9(3), 160-176.
• Lindh, C., & Lisichkova, N. (2017). Rationality versus emotionality among online shoppers: The mediating role of experts as enhancing influencer effect on purchasing intent. Journal of Customer Behaviour, 16(4), 333-351.
• Lou, C., & Yuan, S. (2019). Influencer marketing: How message value and credibility affect consumer trust of branded content on social media. Journal of Interactive Advertising, 19(1), 58-73.
• MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Zhang, S., & Hong, S. (1999). Sample size in factor analysis. Psychological Methods, 4(1), 84.
• McGuire, W. J. (1985). Chapter attitudes and attitude change. Handbook of Social Psychology, 233-346.
• Muda, M., & Hamzah, M. I. (2021). Should I suggest this YouTube clip? The impact of UGC source credibility on eWOM and purchase intention. Journal of Research in Interactive Marketing, 15(3), 441-459.
• Ohanian, R. (1990). Construction and validation of a scale to measure celebrity endorsers' perceived expertise, trustworthiness, and attractiveness. Journal of Advertising, 19(3), 39-52.
• Onurlu, Ö., Bilgiseven, B., & Bilgili, S. (2022). Influencerın kaynak güvenilirli̇ğini̇n satın alma niyeti̇ üzeri̇ne etki̇si̇nde marka güveninin aracı rolü (Annelere yöneli̇k bebek bakım ürünleri üzeri̇ne araştırma). Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 36(2), 165-174.
• Onurlubaş, E. (2023). Hazır giyim sektöründe influencerların marka imajı ve satın alma niyeti üzerindeki etkisi: Z kuşağı örneği. Tekstil ve Mühendis, 30(130), 148-157.
• Onurlubaş, E., & Altunışık , R. (2019). Marka güveninin satın alma niyeti üzerindeki etkisinde marka aşkının aracılık rolü. Kesit Akademi Dergisi, 5(18), 116-135.
• Özbayraktar, T. (2018). Sosyal medya reklamlarında ünlü kullanımı. Yükseklisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi, İstanbul.
• Özdemir, S., Kayhan, R., & Özer, İ. A. (2021). Pandemi (Covid-19) döneminde kaynak güvenilirliği boyutlarının, elektronik ağızdan ağıza iletişimin ve marka imajı boyutlarının tüketici satın alma niyeti üzerindeki etkisi: Instagram fenomenleri üzerine bir araştırma. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 14(1), 113-146.
• Özer, G. K., & Baş, M. (2025). Sosyal medya pazarlamasında influencerların satın alma niyeti üzerindeki etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(2), 1734-1750.
• Putrevu, S., & Lord, K. R. (1994). Comparative and noncomparative advertising: Attitudinal effects under Cognitive and affective involvement conditions. Journal of Advertising, 23(2), 77-91.
• Rahmi, Y., Sekarasih, L., & Sjabadhyni, B. (2016). The influence of beauty vlog on perceived source credibility and purchase intention. Makara Hubs-Asia, 20(2), 13-23.
• Reinikainen, H., Munnukka, J., Maity, D., & Luoma-aho, V. (2020). You really are a great big sister’ – parasocial relationships, credibility, and the moderating role of audience comments in influencer marketing. Journal of Marketing Management, 36(3–4), 279–298.
• Sarıoğlu, C. İ. (2023). Influencer kaynak güvenilirliği ve marka tutumunun satın alma niyeti üzerindeki etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(2), 912-937.
• Schouten, A. P., Janssen, L., & Verspaget, M. (2021). Celebrity vs. Influencer endorsements in advertising: The role of identification, credibility, and Product-Endorser fit. In Leveraged Marketing Communications (pp. 208-231). Routledge.
• Sudha, M., & Sheena, K. (2017). Impact of influencers in consumer decision process: The fashion industry. SCMS Journal of Indian Management, 14(3), 14-30.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6. Baskı). Pearson.
• Tekin, M., Öztürk, D., & Kara, S. N. (2021). Reklama yönelik şüphenin marka deneyimi ve marka güvenine etkisi: Hazır giyim markası üzerine bir araştırma. Tekstil ve Mühendis, 28(123), 219-232.
• Wang, Y., Yu, C., & Fesenmaier, D. R. (2002). Defining the virtual tourist experience. Annals of Tourism Research, 29(4), 999-1001.
• Van Reijmersdal, E. A., Walet, M., & Gudmundsdottir, A. (2024). Influencer marketing: explaining the effects of influencer self-presentation strategies on brand responses through source credibility. Marketing Intelligence & Planning, 42(7), 1214–1233.
• Yavuz, A., & Özüpek, M. N. (2025). The role of online resource reliability of social media influencers on purchasing behavior. Erciyes İletişim Dergisi, 12(1), 29-51.
• Yolaçan, Z. B., & Özeltürkay, E. Y. (2018). Televizyon reklamlarında ünlü kullanımı: Kaynağın çekiciliği, güvenilirliği ve uzmanlığının bireylerin davranışsal niyetleri (Olumlu AAP ve marka bağlılığı) üzerindeki etkisi. Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, 4(2), 231-252.
• Yoo, J. W., & Jin, Y. J. (2015). Reverse transfer effect of celebrity-product congruence on the celebrity's perceived credibility. Journal of Promotion Management, 21(6), 666-684.