Araştırma Makalesi

Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi

Cilt: 44 Sayı: 1 21 Ağustos 2024
PDF İndir
EN TR

Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi

Öz

Failler dışında suça katılanların cezalandırılması için ceza kanunlarında iştirake ilişkin hükümler düzenlenir. Uluslararası mahkemelerin kuruluş belgelerinde ve içtihatlarında iştirak kurumu bu disipline özgü prensipler çerçevesinde şekillenmiştir. Bu durum, uluslararası ceza hukukunun bir parçası ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) kurucu belgesi olan Roma Statüsü için de geçerlidir. Uluslararası suçlar bakımından asıl sorumlu görülen kişi suç tipinin maddi unsurlarını bizzat gerçekleştiren kişi değildir. Tipik fiillerin işlenmesine neden olan kişiler, arka planda duran üst düzey idareciler ve komutanlardır. Bu bağlamda planlama, komplo, müşterek suç girişimi, üstün sorumluluğu gibi bazı farklı sorumluluk şekilleri ve iştirakin klasik görünüş şekilleri olarak faillik, azmettirme ve yardım etme kabul edilmiştir. Roma Statüsü md 25 (3) (a) bendinde tek başına, başkalarıyla birlikte ve başkası aracılığı ile suç işleyen kişinin sorumlu olacağı ifade edilerek doğrudan, müşterek ve dolaylı faillik; md 25 (3) (b) bendinde azmettirme ve yardım etme şeriklik şekilleri olarak kabul edilmiştir. Azmettirmenin bir işleniş şekli olan emretme ise bağımsız bir iştirak şekli olarak ayrıca düzenlenmiştir. Hükümde “işlenen veya teşebbüs edilen suç” ifadesiyle bağlılık kuralı kabul edilmiştir. Statü’de akim kalmış azmettirme (azmettirmeye teşebbüs) cezalandırılmamıştır. Bununla birlikte soykırım suçuna doğrudan ve alenen tahrik bağımsız bir suç tipi olarak düzenlenmiştir. Müşterek suç girişimi (md 25 (3) (d)) iştirak benzeri bir kurum olarak düzenlenirken, uluslararası ceza hukukunun gereksinimleri doğrultusunda üstlerin sorumluluğu öğretisi (md 28) bir başka sorumluluk şekli olarak kabul edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbulut B, ‘Bağlılık Kuralı’ (2010) XIV GÜHFD 167-212 google scholar
  2. ——, Ceza Hukuku Genel Hükümler (9. bs, Adalet Yayınevi 2022) google scholar
  3. Ambos K, ‘General Principles of Criminal Law in the Rome Statute’ (1999) 10 Criminal Law Forum 1-32 google scholar
  4. ——, ‘Joint Criminal Enterprise and Command Responsibility’ (2007) 5 Journal of International Criminal Justice 159-183 google scholar
  5. Ambos K and Bock S, ‘Germany’ in Alan Reed and Michael Bohlander (eds), Participation in Crime (Domestic and Comparative Perspectives) (1st edn, Ashgate 2013) 323-339 google scholar
  6. Antonio C, ‘Instigation’, Modes of Liability in International Criminal Law (1. bs, Cambridge University Press 2019), 257-283 google scholar
  7. Artuk ME and others, Ceza Hukuku Genel Hükümler (16. bs, Adalet Yayınevi 2022) google scholar
  8. Aslan MY, ‘Uluslararası Ceza Divanı ve Kişisel Ceza Sorumluluğu’ (2007) TBB Dergisi 239-254 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre ve Kaynaklar Hukuku (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

17 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

21 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 44 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tokdemir, S. (2024). Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi. Public and Private International Law Bulletin, 44(1), 25-98. https://doi.org/10.26650/ppil.2023.44.1.1328728
AMA
1.Tokdemir S. Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi. Public and Private International Law Bulletin. 2024;44(1):25-98. doi:10.26650/ppil.2023.44.1.1328728
Chicago
Tokdemir, Sercan. 2024. “Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi”. Public and Private International Law Bulletin 44 (1): 25-98. https://doi.org/10.26650/ppil.2023.44.1.1328728.
EndNote
Tokdemir S (01 Ağustos 2024) Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi. Public and Private International Law Bulletin 44 1 25–98.
IEEE
[1]S. Tokdemir, “Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi”, Public and Private International Law Bulletin, c. 44, sy 1, ss. 25–98, Ağu. 2024, doi: 10.26650/ppil.2023.44.1.1328728.
ISNAD
Tokdemir, Sercan. “Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi”. Public and Private International Law Bulletin 44/1 (01 Ağustos 2024): 25-98. https://doi.org/10.26650/ppil.2023.44.1.1328728.
JAMA
1.Tokdemir S. Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi. Public and Private International Law Bulletin. 2024;44:25–98.
MLA
Tokdemir, Sercan. “Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi”. Public and Private International Law Bulletin, c. 44, sy 1, Ağustos 2024, ss. 25-98, doi:10.26650/ppil.2023.44.1.1328728.
Vancouver
1.Sercan Tokdemir. Türk ve Alman Ceza Hukuku Perspektifinden Roma Statüsü’nün İştirake Dair Hükümlerinin İncelenmesi. Public and Private International Law Bulletin. 01 Ağustos 2024;44(1):25-98. doi:10.26650/ppil.2023.44.1.1328728