TR
EN
Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği
Öz
11 Eylül saldırıları sonrası Amerika Birleşik Devletleri ve özellikle Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), teröre karşı savaş bağlamında şüpheli görülen kişilerin yakalanması, hukuka aykırı olarak başka ülkelere kaçırılması ve kötü muamele içeren usullerle sorgulanmasını içeren bir Teslim, Tutma ve Sorgulama Programı (ing. “Rendition, Detention and Interrogation”) yürütmüştür. Ancak bu olağan dışı teslim ve sorgulamalar, doğaları gereği, yalnızca Birleşik Devletlerin tek taraflı girişimleriyle gerçekleştirilebilecek nitelikte değildir: Programın, kişilerin yakalanması, tutulması ve sorgulanması aşamaları için önemli usuli güvenceler içeren Birleşik Devletler hukuk sisteminde gerçekleştirilmesi mümkün olmadığından, özellikle kişilerin hukuka aykırı transferi ve sorgulama aşamalarında başka devletlerin topraklarının kullanılması gerekmiştir. Bu nedenle teslim ve sorgu işlemlerinde diğer devletlerin iş birliğine gerek duyulmuştur. Öyle görünüyor ki Program’ın içerdiği hukuka aykırı usuller neredeyse ilk aşamalardan itibaren tüm uluslararası kamuoyu tarafından bilinir olsa da demokrasi ve insan hakları açılarından gelişmiş addedilen devletlerden bu açıdan sorunlu devletlere kadar geniş bir yelpazede en az elli dört devlet CIA ile iş birliği yapmaktan çekinmemiştir. Bu çalışma bu iş birliğinin nedenlerini araştırmakta, bu nedeni iş birliği yapan devletler arasındaki ulusal güvenliğin insan haklarına üstün kılınma algısında bulmaktadır. Bu amaçla çalışmanın ilk bölümünde olağan dışı teslim uygulaması ve bu uygulamanın insan hakları hukuku açısından değerlendirilmesine yer verilmiş, ikinci bölümde ise iş birliğinde bulunan devletler anıldıktan sonra iş birliğinde neden bulunulmuş olabileceği sorusu cevaplanmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bush GW, Decision Points (Crown Publishers 2010). google scholar
- Cordell R, ‘Did 9/11 Change Everything? Security and Human Rights Trade-offs in International Cooperation’ (University of Essex 2017). google scholar
- Grieco J, Cooperation Among Nations (Cornell University Press 1990). google scholar
- Guzman AT, How International Law Works: a Rational Choice Theory (Oxford University Press 2007). google scholar
- Hillebrand C, The CIA’s extraordinary rendition and secret detention programme: European reactions and the challenges of future international intelligence co-operation (Netherlands Institute of International Relations Clingendael 2009). google scholar
- Ignatieff M (ed), American Exceptionalism and Human Rights (Princeton University Press 2005). google scholar
- Keohane RO, After Hegemony : Cooperation and Discord in the World Political Economy (Princeton University Press 1984). google scholar
- Mercer J, Reputation and International Politics (Cornell Studies in Security Affairs, Cornell University Press 1996). google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre ve Kaynaklar Hukuku (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
21 Ağustos 2024
Gönderilme Tarihi
29 Ocak 2024
Kabul Tarihi
15 Temmuz 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 44 Sayı: 1
APA
Orcan, N. U. (2024). Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği. Public and Private International Law Bulletin, 44(1), 281-318. https://izlik.org/JA78MR42YE
AMA
1.Orcan NU. Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği. Public and Private International Law Bulletin. 2024;44(1):281-318. https://izlik.org/JA78MR42YE
Chicago
Orcan, Necdet Umut. 2024. “Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği”. Public and Private International Law Bulletin 44 (1): 281-318. https://izlik.org/JA78MR42YE.
EndNote
Orcan NU (01 Ağustos 2024) Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği. Public and Private International Law Bulletin 44 1 281–318.
IEEE
[1]N. U. Orcan, “Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği”, Public and Private International Law Bulletin, c. 44, sy 1, ss. 281–318, Ağu. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78MR42YE
ISNAD
Orcan, Necdet Umut. “Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği”. Public and Private International Law Bulletin 44/1 (01 Ağustos 2024): 281-318. https://izlik.org/JA78MR42YE.
JAMA
1.Orcan NU. Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği. Public and Private International Law Bulletin. 2024;44:281–318.
MLA
Orcan, Necdet Umut. “Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği”. Public and Private International Law Bulletin, c. 44, sy 1, Ağustos 2024, ss. 281-18, https://izlik.org/JA78MR42YE.
Vancouver
1.Necdet Umut Orcan. Olağan Dışı Teslim Örneğiyle Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlallerinde Devletlerarası İş Birliği. Public and Private International Law Bulletin [Internet]. 01 Ağustos 2024;44(1):281-318. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78MR42YE