Uluslararası Adalet Divanı Önünde Görülen Davalara Müdahil Olma Yolları I: Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 63. Maddesinin Öngördüğü Müdahillik Usûlü
Öz
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) önünde görülmekte olan davalara müdahillik kurumu, uzun yıllar boyunca devletler tarafından nadiren kullanıldığı ve çoğunlukla sınır uyuşmazlıklarına ilişkin davalarda -dolayısıyla teknik bir düzlemde- işletildiği için uluslararası hukuk kamuoyunun ve neşriyatının ilgisini yeterince çekmemiştir. Bu durumun, yakın dönemde Divan önüne getirilen ve halen görülmekte olan Gambiya / Myanmar, Ukrayna / Rusya ve Güney Afrika / İsrail uyuşmazlıkları vesilesi ile değiştiği, bu davalara kitlesel müdahillik talepleri yapıldığı görülmektedir. Türkiye de tarihinde ilk defa, UAD önünde görülen bir davaya, Güney Afrika / İsrail davasına müdahillik beyanında bulunmuş, 7 Ağustos 2024’te müdahillik dilekçesini Divan’a sunmuştur. Müdahillik kurumu, UAD Statüsü’nün 62. ve 63. maddeleri tarafından düzenlenmekte ve bu maddelerin öngördüğü iki farklı müdahillik yöntemi, varlık sebepleri, tarihsel gelişimleri, hukukî nitelikleri, öngördükleri şartlar ve hizmet ettikleri amaçlar bakımından birbirinden farklı özellikler arz etmektedir. Elinizdeki makale 63. maddenin öngördüğü müdahillik yöntemine hasredilmiştir. Makale, 63. maddenin öngördüğü müdahillik yönteminin tarihsel ve kavramsal gelişimi üzerinde durmakta, bu müdahillik yönteminin hukukî özelliklerini, işlevini ve sonuçlarını incelemekte, başvuru şartlarını değerlendirmekte, müdahillik sürecini ve davaya taraf olan devletler ve müdahil olan devletlerin sahip oldukları hak ve yükümlülükleri irdelemektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Al-Qahtani M, ‘The Status of Would-Be Intervening States before the International Court of Justice and the Application of Res Judicata’ (2003) 2 Law and Practice of International Courts and Tribunals 269-294. google scholar
- Barrie G N, ‘Third-Party State Intervention in Disputes before the International Court of Justice: A Reassessment of Articles 62 and 63 of the ICJ Statute’ (2020) 53 Comparative and International Law Journal of Southern Africa 1-20. google scholar
- Bonafe B, ‘The collective dimension of bilateral litigation: The Ukraine v Russia case before the ICJ’ (2022) QIL, Zoom-out 96 27-47. google scholar
- Chinkin C, Third Parties in International Law (Oxford University Press 1993). google scholar
- Chinkin C, ‘Third Party Intervention before the International Court of Justice’ (1986) 80 American Journal of International Law 495-531. google scholar
- Crawford J, State Responsibility. The General Part (Cambridge University Press 2013). google scholar
- De Aréchaga E J, ‘Intervention under Article 62 of the Statute of the International Court of Justice’ in Bernhardt R, Geck W K, Jaenicke G, Steinberger H (eds), Völkerrecht als Rechtsordnung, internationale Gerichtsbarkeit, Menschenrechte: Festschrift für Hermann Mosler (Springer 1983) 453-465. google scholar
- Elias T O. ‘The Limits of the Right of Intervention in a Case before the International Court of Justice.’ in The International Court of Justice and some contemporary problems: Essays on international law. (Springer 1983) 84-99. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası ve Karşılaştırmalı Hukuk (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
5 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
9 Mart 2025
Kabul Tarihi
28 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 45 Sayı: 2