Beyond Climate Obligations: State Responsibility for Embedded Emissions and Their Legal Implications

Öz

There is an ongoing effort at both the international legal and institutional levels to combat climate change. At this point, cooperation against transboundary environmental harm—one of the core principles of international environmental law—is of great importance. Measures taken by individual states alone are insufficient to prevent globally impactful damage, even from their own standpoint. Within this framework of cooperation, various climate treaties have been adopted under international law. However, the greenhouse gas calculation method introduced by these treaties does not provide a fair liability system regarding import-based embedded emissions from international trade. Since emissions are calculated based on the production location, the importing country—where the good is actually consumed—bears no responsibility for the resulting emissions. This creates a misleading appearance of green transformation by some states, which, while importing carbon-intensive products, contribute to emissions without being held accountable. In this study, we examine this issue within the broader context of greenhouse gas mitigation and the transition to a low-carbon economy. We also consider the European Union’s Carbon Border Adjustment Mechanism and the European Court of Human Rights’ Verein KlimaSeniorinnen Schweiz v Switzerland decision in relation to import-based embedded emissions. In doing so, we aim to assess how these emissions are addressed within the current international legal framework and explore the evolving interpretations and expansions of climate obligations.

Anahtar Kelimeler

• Environmental harm
• import
• international trade
• the European Court of Human Rights
• climate change
• green-house gases
• environmental justice
• consumption
• border carbon adjustments

İklim Yükümlülüklerinin Ötesinde: Gömülü Emisyonlardan Devletlerin Sorumluluğu ve Hukuki Yansımaları

Öz

İklim değişikliğiyle mücadele etmek amacıyla uluslararası hukuk kapsamında ve kurumsal düzeyde ortaya konmuş bir çaba söz konusudur. Sınır aşan çevresel zararlara karşı, uluslararası çevre hukukunun en temel ilkelerinden biri olan iş birliği bu noktada önem arz etmektedir. Zira devletlerin tek başına alacakları önlemler, küresel etki düzeyinde olan zararların ortaya çıkmasını kendi ülkeleri açısından dahi önleyemeyecektir. Bu kapsamda, iklim değişikliğiyle mücadele çerçevesinde yapılan iş birliği doğrultusunda, uluslararası hukuk kapsamında çeşitli iklim andlaşmaları kabul edilmiştir. Ancak iklim andlaşmalarının getirmiş olduğu sera gazı hesaplama yöntemi, uluslararası ticarette ortaya çıkan ithalata dayalı gömülü emisyonlar bakımından adil bir sorumluluk sistemini karşılayamamaktadır. Nitekim malın üretimine bağlı olarak hesaplanan sera gazı salımları, malın tüketildiği ithalatçı devletin ortaya çıkan sera gazlarından herhangi bir sorumluluğunu içermemektedir. Bu durum, her ne kadar bazı devletlerin iklim değişikliğiyle mücadele ederek yeşil dönüşümü gerçekleştirdiği izlenimini oluşturabilse de karbon yoğun ürünleri ithal ederek salımlara katkı sağladıkları ancak bu salımların sorumluluğundan kaçındıkları gerçeğini açıkça göstermektedir. Bu kapsamda çalışmamızda, sera gazlarının azaltımı ve düşük karbon ekonomisi çerçevesinde söz konusu durumu daha net analiz etmeye çalıştık. Yakın dönemde ithalata dayalı gömülü emisyonlarla ilgili olarak Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasını (SKDM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) Verein KlimaSeniorinnen Schweiz ve Diğerleri v. İsviçre kararını incelemeye dahil ederek değerlendirmelerimizi sürdürdük. Böylece çalışmada, ithalata dayalı gömülü emisyonların mevcut uluslararası hukuk düzeni içerisindeki yansıması ele alınmakta, bunların yeterince düzenlenmediği ve karbon sorumluluğunun daha adil biçimde paylaşılması gerektiği ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda, SKDM ve AİHM içtihadı, tüketim kaynaklı emisyonların hukuki sorumluluğunun yeniden tanımlanması yönünde önemli ancak tartışmalı adımlar olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çevresel zarar
• ithalat
• uluslararası ticaret
• Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
• iklim değişikliği
• sera gazları
• çevresel adalet
• tüketim
• sınırda karbon düzenlemeleri

Kaynakça

1. Arslan K, ‘The Extraterritorial Application of Human Rights Treaties in the Context of Environmental Transboundary Harm’ (2022) 42 Public and Private International Law Bulletin 455-484.
2. Bacchus J, ‘Legal Issues with the European Carbon Border Adjustment Mechanism | Cato Institute’ 125 CATO Briedfing Paper www.cato.org/briefing-paper/legal-issues-european-carbon-border-adjustment-mechanism accessed 8 April 2025
3. Beken HG and Cebeci A, ‘Çatışmalı bir Süreç Olarak Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Uygulaması’ (2024) 13 Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi 115-128.
4. BeYdüz B, ‘İklim Değişikliğinin Azaltılması: Devletlerin İnsan Hakları Çerçevesindeki Yükümlülükleri’ (2025) 8 Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 15-52.
5. BeYdüz B and Algan B, ‘Ulusötesi Şirketlerin Sınırötesi İnsan Hakları İhlalleri: Menşe Devlet Düzenlemeleri’ (2024) 15 İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 293-308.
6. Buser A, ‘A Human Right to Carbon Import Restrictions? On the Notion of “Embedded Emissions” in Klimaseniorinnen v Switzerland’ (EJIL: Talk!, 16 April 2024) https://www.ejiltalk.org/a-human-right-to-carbon-import-restrictions-on-the-notion-of-embedded-emissions-in-klimaseniorinnen-v-switzerland/ accessed 17 March 2025
7. Çağıran ME, Uluslararası Alanda İnsan Hakları (4. Baskı, Turhan Kitabevi 2020)
8. Caro D, ‘Carbon Footprint’ in Brian Fath (ed), Encyclopedia of Ecology (Second Edition) (Elsevier 2019)

9. Chen JM, ‘Carbon NeutralitY: Toward a Sustainable Future’ (2021) 2 The Innovation 1-2.
10. Durel L, ‘Border Carbon Adjustment Compliance and the WTO: The Interactional Evolution of Law’ (2024) 27 Journal of International Economic Law 18-40.
11. FOEN, ‘Indicator EconomY and Consumption’ (Federal Office for the Environment FOEN, 30 September 2024) https://www.bafu.admin.ch/bafu/en/home/themen/thema-wirtschaft-und-konsum/wirtschaft-und-konsum--daten--indikatoren-und-karten/wirtschaft-und-konsum--indikatoren/indikator-wirtschaft-und-konsum.pt.html/aHR0cHM6LY 93d3cuaW5kaWthdG9YZW4uYWRtaW4uY2gvUHVibG/ljL0FlbURldGFpbD9pbmQ9R1cwMTYmbG5nPWVuJlN1Ymo9Tg%3d%3d.html accessed 4 September 2025
12. Gemalmaz HB, ‘Amerikalılar Arası İnsan Hakları Komisyonunun Amerika Birleşik Devletlerine Karşı Guantanamo Bay’de Alıkonulanlara İlişkin Olarak Verdiği Önleyici Tedbirler Hakkındaki Kararın Değerlendirilmesi’ (2002) 22 Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 1097-1115.
13. Göker M, ‘Covid-19 Pandemisi Nedeniyle Uygulanan İhracat Kısıtlamalarının DTÖ Kuralları Bağlamında Değerlendirilmesi’ 2 Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi 178-198.
14. Gültekin R, ‘Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenlemesi ve Türkiye Açısından Bir Değerlendirme’ (2022) 8 Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi 203-213.
15. Halatçı Ulusoy Ü, Dünya Ticaret Örgütü’nde Uyuşmazlıkların Çözümü Mekanizması (1. Baskı, Turhan Kitabevi 2009)
16. Hoffmann A, ‘Five Key Points from the Groundbreaking European Court of Human Rights Climate Judgment in Verein KlimaSeniorinnen Schweiz v Switzerland’ (2024) 26 Environmental Law Review 91-99.
17. Hösli A and Rehmann M, ‘Verein KlimaSeniorinnen Schweiz and Others v. Switzerland: The European Court of Human Rights’ Answer to Climate Change’ (2024) 14 Climate Law 263-284.
18. Jakob M and Marschinski R, ‘Interpreting Trade-Related CO2 Emission Transfers’ (2013) 3 Nature Climate Change 19-23.
19. Kanemoto K and others, ‘International Trade Undermines National Emission Reduction Targets: New Evidence from Air Pollution’ (2014) 24 Global Environmental Change 52-59.
20. Karagözoğlu C, İnsan Hakları Sözleşmelerinin Ülke Dışına Uygulanabilirliği Çerçevesinde Devletin Yetkisi ve Sorumluluğu (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2023)
21. Kaya T, ‘DTÖ Anlaşmalarındaki Yükümlülüklerden Kaçınmaya Olanak Sağlayan İstisna Hükümleri’ (2017) 7 Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 169-192.
22. Koçum M and Güneren Genç E, ‘Uluslararası Ticaretin Sera Gazı EmisYonundaki Etkisi’ (2023) 22 İstanbul Ticaret Üniversitesi SosYal Bilimler Dergisi 1025-1051.
23. Krenek A, ‘How to Implement a WTO-Compatible Full Border Carbon Adjustment as an Important Part of the European Green Deal’ (Öster-reichische Gesellschaft für Europapolitik, 20 January 2020) https://www.oegfe.at/en/policY_briefs-en/wto-compatible-bca-green-deal/ accessed 9 August 2025
24. Leonard M and others, ‘The Geopolitics of the European Green Deal’ (2021) 04 PolicY Contribution 1-23.
25. Magraw D and Venkataraman R, ‘Virtual Water, Embodied Carbon and Trade Law: Conflict or Coexistence’ (2018) 10 Trade, Law and Development 270-301.
26. Mangır N and Şahin ÜA, ‘An EnvironmentallY Extended Global Multi-Regional Input-Output AnalYsis of Consumption-Based and Embodied Import-Based Carbon Emissions of Turkey’ (2022) 29 Environmental Science and Pollution Research 54813-54826.
27. Methven O’Brien C, ‘The Home State DutY to Regulate the Human Rights Impacts of TNCs Abroad: A Rebuttal’ (2018) 3 Business and Human Rights Journal 47-73.
28. Nigro R, ‘The Too-Invisible Hand of the EU Emissions Market’ (Social Europe, 27 April 2022) https://www.socialeurope.eu/the-too-invisible-hand-of-the-eu-emissions-market accessed 7 August 2025
29. Sanderson H, ‘Who Is Responsible for Embodied CO2?’ (2021) 9 Climate 1-5.
30. Sapir A and Horn H, ‘Border Carbon Tariffs: Giving Up on Trade to Save the Climate?’ (Bruegel I The Brussels-based economic thinK tanK, 3 September 2025) https://www.bruegel.org/blog-post/border-carbon-tariffs-giving-trade-save-climate accessed 7 August 2025
31. Savaresi A, ‘Verein KlimaSeniorinnen Schweiz and Others v Switzerland: Making Climate Change Litigation HistorY’ (2025) 34 Review of European, Comparative & International Environmental Law 279-287.
32. SulYok K, ‘Verein Klimaseniorinnen Schweiz and Others v. Switz. (Eur. Ct. H.R.)’ (2025) 64 International Legal Materials 1-186.
33. Tamiotti L and others, Trade and Climate Change: A Report by the United Nations Environment Programme and the World Trade Organization (1st edn, World Trade Organization 2009)
34. Topçu FH, ‘İklim Değişikliği Önlemleri Bağlamında DünYa Ticaret Örgütü Kural ve UYgulamalarına Genel Bir Bakış’ 13 İdealkent 1614-1639.
35. Yalçın AZ, ‘Sürdürülebilir Kalkınma İçin Düşük Karbon Ekonomisinin Önemi ve TürkiYe İçin Bir Değerlendirme’ (2010) 13 Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 186-203.
36. YerlikaYa GK, ‘Karbon Vergisi’ (2003) VII Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 685-700.
37. Yıldız S and Öztürk Z, ‘Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Dünya Ticaret Örgütü Hukukuna Uygunluğu’ (2024) 20 International Journal of Management Economics and Business 601-613.
38. Yılmaz Turgut N, Çevre Politikası ve Hukuku (3. Baskı, İmaj YaYınevi 2017)
39. Al-SKeini and others v UK (2011) ECtHR 55721/07
40. Brazil - Measures Affecting Imports of Retreaded Tyres (2007) WT/DS332/AB/R, Appellate Body Report.
41. Cyprus v Turkey (2001) ECtHR 25781/94.
42. Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms (European Convention on Human Rights, as amended) (ECHR); İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Koruma Sözleşmesi ve buna Ek Protokolün tasdiki hakkında Kanun, Kanun Numarası: 6366, Kabul Tarihi: 10.03.1954, RG 19.03.1954/8662.
43. General Agreement on Tariffs and Trade 1994 (adopted 15 April 1994, entered into force 1 January 1995) Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization, Annex 1A, 1867 UNTS 187 (GATT 1994); DünYa Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının Onaylanmasına İlişkin Kanun, Kanun Numarası: 4067, Kabul Tarihi: 26.01.1995, RG 29.01.1995/22186 ve Bakanlar Kurulu Kararnamesi, Karar SaYısı:95/6525, Kabul Tarihi: 25.02.1995, RG 25.02.1995/22213.
44. Ilse Hess v United Kingdom (1975) ECommHR 6231/73.
45. Kyoto Protocol to the United Nations Framework Convention on Climate Change (adopted 11 December 1997, entered into force 16 February 2005) 2303 UNTS 162 (Kyoto Protocol); BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine Yönelik KYoto Protokolüne Katılmamızın UYgun Bulunduğuna Dair Kanun, Kanun Numarası: 5836, Kabul Tarihi: 05.02.2009, RG 17.02.2009/ 27144 ve Bakanlar Kurulu Kararnamesi, Karar SaYısı: 2009/14979, Kabul Tarihi: 07.07.2009, RG 13.05.2009/27227.
46. Loizidou v Turkey (Preliminary Objections) (1995) ECtHR 15318/89.
47. Öcalan v Turkey (2005) ECtHR 46221/99.
48. Paris Agreement (adopted 12 December 2015, entered into force 4 November 2016) 3156 UNTS 79 (Paris Agreement); Paris Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun, Kanun Numarası: 7335, Kabul Tarihi: 06.10.2021, RG 07.10.2021/31621 ve Cumhurbaşkanı Kararı, Karar SaYısı: 4618, Kabul Tarihi: 07.10.2021, RG 07.10.2021/31621.
49. United Nations Framework Convention on Climate Change (adopted 09 May 1992, entered into force 21 March 1994) 1771 UNTS 107 (UNFCCC); Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine Katılmamızın UYgun Bulunduğuna Dair Kanun, Kanun Numarası: 4990, Kabul Tarihi: 16.10.2003, RG 21.10.2003/ 25266 ve Bakanlar Kurulu Kararnamesi, Karar SaYısı: 2003/6458, Kabul Tarihi: 11.11.2003, RG 18.12.2003/ 25320.
50. United States - Import Prohlbltlon of Certaln Shrimp and Shrimp Products (1998) WT/DS58/AB/R, Appellate BodY Report.
51. Verein Klimaseniorinnen Schweiz and Others v Switzerland (2024) ECtHR [GC] 53600/20.