Araştırma Makalesi

Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi

Cilt: 41 Sayı: 1 1 Haziran 2021
PDF İndir
TR EN

Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi

Öz

Küreselleşme ile beraber çok uluslu şirketlerin özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki sınır ötesi faaliyetleri arttıkça bu şirketlerin sınır ötesi insan hakları ihlallerine ilişkin tartışmalar da yoğunlaşmıştır. Uluslararası hukuk doktrinindeki farklı görüşler karşısında çok uluslu şirketlerin insan hakları ihlallerinden doğrudan sorumlu tutulması henüz mümkün görünmemektedir. Buna bağlı olarak, çok uluslu şirketlerin sınır ötesi insan hakları ihlallerinden doğan zararın giderilmesinde şirketlerin haksız fiil sorumluluğuna dayanılması gündeme gelmiştir. Hâkim şirketin merkezinin İngiltere’de bulunduğu, bağlı şirketin ise yabancı bir ülkede tescil edildiği çok uluslu şirketlerde, bağlı şirketin faaliyetlerinden zarar gören kişiler İngiliz mahkemelerinde hem bağlı şirkete hem de hâkim şirkete karşı haksız fiile dayalı tazminat talepleri ileri sürebilmektedir. Bu çalışmada söz konusu ihtilaflar kapsamında İngiliz mahkemelerinin milletlerarası yetkisi incelenmiştir. Bu kapsamda, öncelikle çok uluslu şirketlerin sorumluluğuna ilişkin uluslararası hukuktaki tartışmalara kısaca değinilmiş, ardından İngiliz Medeni Usul Kuralları ele alınmış ve son olarak Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell kararları incelenerek İngiliz mahkemelerinin bu tür uyuşmazlıklardaki yetkiye ilişkin yaklaşımı incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akgün Tekgün C, ‘Brüksel 1 bis Tüzüğü ile Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü Çerçevesinde Kişisel Verilerin İhlaline İlişkin Özel Hukuk Uyuşmazlıklarında Milletlerarası Yetki Kuralları’ (2019) 9(1) Hacettepe HFD 232, 242
  2. Alvarez J E, ‘Are Corporations “Subjects” of International Law?’ (2011) 9 Santa Clara Journal of International Law, 1
  3. Aristova E, ‘Tort Litigation against Transnational Corporations in the English Courts: The Challenge of Jurisdiction’ (2018) 14(2) Utrecht Law Review (Special Issue: Accountability of Multinational Corporations for Human Rights Abuses) 6
  4. Arslan İ, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Milletlerarası Hukuka Etkisi (Adalet Yayınevi 2019)
  5. Arzandeh A, Forum (Non) Conveniens in England: Past, Present, and Future (Bloomsbury Publishing 2018)
  6. Augenstein D and Dziedzic L, ‘State Obligations to Regulate and Adjudicate Corporate Activities under the European Convention on Human Rights’ (European University Institute Working Paper, 2017/15) Erişim Tarihi 30 January 2021
  7. Ayata Z, ‘Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği Üyeliğinden Çıkmasının Rekabet Hukuku ve Uygulaması Bakımından Sonuçları ve Açmazları’ (2019) 77 (2) İstanbul Hukuk Mecmuası 925
  8. Baran D, Çok Uluslu Şirketlerin Uluslararası Hukuk Kişiliği (On İki Levha Yayıncılık 2020)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2020

Kabul Tarihi

12 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 41 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Oba, M. E. (2021). Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi. Public and Private International Law Bulletin, 41(1), 159-189. https://izlik.org/JA72GT93WZ
AMA
1.Oba ME. Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi. Public and Private International Law Bulletin. 2021;41(1):159-189. https://izlik.org/JA72GT93WZ
Chicago
Oba, Meltem Ece. 2021. “Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi”. Public and Private International Law Bulletin 41 (1): 159-89. https://izlik.org/JA72GT93WZ.
EndNote
Oba ME (01 Haziran 2021) Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi. Public and Private International Law Bulletin 41 1 159–189.
IEEE
[1]M. E. Oba, “Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi”, Public and Private International Law Bulletin, c. 41, sy 1, ss. 159–189, Haz. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72GT93WZ
ISNAD
Oba, Meltem Ece. “Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi”. Public and Private International Law Bulletin 41/1 (01 Haziran 2021): 159-189. https://izlik.org/JA72GT93WZ.
JAMA
1.Oba ME. Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi. Public and Private International Law Bulletin. 2021;41:159–189.
MLA
Oba, Meltem Ece. “Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi”. Public and Private International Law Bulletin, c. 41, sy 1, Haziran 2021, ss. 159-8, https://izlik.org/JA72GT93WZ.
Vancouver
1.Meltem Ece Oba. Çok Uluslu Şirketlerin Sınır Ötesi Faaliyetleri ve Haksız Fiil Sorumluluğu: Vedanta v Lungowe ve Okpabi v Shell Kararları Çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi. Public and Private International Law Bulletin [Internet]. 01 Haziran 2021;41(1):159-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72GT93WZ