EN
TR
Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler
Öz
Ata v Jordan kararı, uluslararası yatırım tahkimi bağlamında birçok hususa ilk olarak yer vermesi bakımından oldukça ilgi çekici bir karardır. Bu karar ile tahkim anlaşması ve bu anlaşma uyarınca tahkime başvurma hakkı ilk kez bağımsız bir yatırım olarak kabul edilmiştir. Yine hakem heyetinin davalı devletin yargı teşkilatına yönelik olarak belirli bir eylemi yapması doğrultusunda karar vermiş olması, kararı oldukça dikkat çekici kılmıştır. Hatta bu karar ile ilk kez bir hakem heyeti davalı devletin iç hukukundaki yargı sürecinin sonlandırılmasına hükmetmiştir. Bu karar bakımından incelenmesi gereken temel meselelerden birini, ticari tahkimden alınan bir kararın yatırım olarak kabul edilip edilemeyeceği konusu oluşturmaktadır. Ancak bunun yanı sıra karar, yatırım tahkimi bağlamında teorik açıdan tartışmalı pek çok konuya değinmesi bakımından da araştırmacılar için zengin bir kaynaktır. Özellikle hakem heyetinin neyin yatırım teşkil ettiğine ilişkin, diğer bir ifadeyle konu bakımından yetkiye ilişkin (ratione materiae) değerlendirmeleri, zaman bakımından yargı yetkisinin (ratione temporis) tespitinde belirleyici olmuştur. Bu bağlamda çalışmada zaman bakımından yargı yetkisi üzerine değerlendirmeler ve zamana yayılan ihlal ile bileşik eylemden oluşan ihlal kavramları üzerinde durulmuştur. Yine karar, uyuşmazlığın tanımlanması ve uyuşmazlığın doğduğu tarihin tespiti gibi temel meselelerin bile oldukça karmaşık süreçler içerebileceğini göstermektedir. Karar vesilesiyle üzerinde durulan bir diğer husus ise genel uluslararası hukuka ait bir kavram ve onarım biçimi olan eski hâle iadenin yatırım tahkimi bağlamında uygulandığında icrası bakımından karşılaşılan zorluklardır. ICSID Konvansiyonu’nun 54. maddesi her ne kadar devletlerin hakem mahkemesi kararlarına uymakla yükümlü olduklarını öngörmüş ise de doğrudan o devletin milli mahkemesinin kararı gibi uygulanma kabiliyeti yalnızca parasal yükümlülükler bakımından tanınmıştır. Burada devletlerin egemenliğine müdahaleden kaçınma kaygısı ön planda olsa da genel uluslararası hukuk uyarınca kararın icrası için başvurulabilecek yolların oldukça sınırlı olduğu ve takdir yetkisinin yatırımcıda değil, devlette olduğu görülmektedir. Çalışmanın son bölümünde işletilebilecek bu mekanizmalara değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akıncı Z, Milletlerarası Tahkim (4. Bs., Vedat Kitapçılık 2016).
- Akkutay Aİ, Diplomatik Koruma ve İnsan Hakları İlişkisi (Adalet Yayınevi 2013).
- Amerasinghe CF, Diplomatic Protection (Oxford University Press 2008).
- Ataman Figanmeşe İ, ‘Milletlerarası Ticari Tahkim ile Yatırım Tahkimi Arasındaki Farklar’ (2011) 31(1) MHB 91.
- Avşar M, ‘ICSID Konvansiyonu’na Göre Yatırım Kavramı’ (2017) 37(2) MHB 95.
- Azaklı Köse M, Devletin Uluslararası Yatırım Tahkiminde Sorumluluğu (BM Uluslararası Hukuk Komisyonu Tasarısı Kapsamında) (Adalet Yayınevi 2021).
- Baldwin E, Kantor M and Nolan M, ‘Limits to Enforcement of ICSID Awards’ (2006) 23(1) Journal of International Arbitration 1.
- Bienvenu P and Valasek MJ, ‘Compensation for Unlawful Expropriation, and Other Recent Manifestations of the Principle of Full Reparation in International Investment Law’ in Albert Jan van den Berg (edn), 50 Years of the New York Convention : ICCA International Arbitration Conference, ICCA Congress Series, Vol. 14 (Kluwer International Law 2009).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2021
Gönderilme Tarihi
10 Haziran 2021
Kabul Tarihi
28 Temmuz 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 41 Sayı: 2
APA
Azaklı Köse, M., & Avşar, M. (2021). Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler. Public and Private International Law Bulletin, 41(2), 605-644. https://izlik.org/JA32YZ56MX
AMA
1.Azaklı Köse M, Avşar M. Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler. Public and Private International Law Bulletin. 2021;41(2):605-644. https://izlik.org/JA32YZ56MX
Chicago
Azaklı Köse, Miray, ve Melis Avşar. 2021. “Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler”. Public and Private International Law Bulletin 41 (2): 605-44. https://izlik.org/JA32YZ56MX.
EndNote
Azaklı Köse M, Avşar M (01 Aralık 2021) Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler. Public and Private International Law Bulletin 41 2 605–644.
IEEE
[1]M. Azaklı Köse ve M. Avşar, “Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler”, Public and Private International Law Bulletin, c. 41, sy 2, ss. 605–644, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32YZ56MX
ISNAD
Azaklı Köse, Miray - Avşar, Melis. “Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler”. Public and Private International Law Bulletin 41/2 (01 Aralık 2021): 605-644. https://izlik.org/JA32YZ56MX.
JAMA
1.Azaklı Köse M, Avşar M. Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler. Public and Private International Law Bulletin. 2021;41:605–644.
MLA
Azaklı Köse, Miray, ve Melis Avşar. “Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler”. Public and Private International Law Bulletin, c. 41, sy 2, Aralık 2021, ss. 605-44, https://izlik.org/JA32YZ56MX.
Vancouver
1.Miray Azaklı Köse, Melis Avşar. Ata v Jordan Kararı Kapsamında Uluslararası Yatırım Tahkimine İlişkin Bazı Meseleler. Public and Private International Law Bulletin [Internet]. 01 Aralık 2021;41(2):605-44. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32YZ56MX