Bir Zamanlar Anadolu’da Filminde Sessizliğin Müzikolojik İşlevleri

Öz

Bu çalışma, Nuri Bilge Ceylan’ın Bir Zamanlar Anadolu’da (2011) filminde sessizliğin işitsel yapı içindeki konumunu, sahne düzenlemeleriyle ilişkisini ve müzikolojik işlevlerini incelemektedir. Filmin sınırlı müzik kullanımı, sessizliğin yalnızca bir yokluk olmadığını; aksine, anlatının ritmini, zaman algısını ve mekânsal derinliği şekillendiren kurucu bir unsur olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, sessizliği müzikolojik bir çerçevede akustik ekoloji, işitsel nesne, zaman-imge ve anlatısal işitsellik kavramları üzerinden değerlendirmektedir.Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan “örnek olay” modelini kullanmaktadır. Veriler, detaylı sahne çözümlemesi, doküman incelemesi ve içerik analizi yoluyla toplanmıştır. Analiz sürecinde özellikle arama sahneleri, iç mekân sahneleri, otopsi bölümü ve “Allı Turnam” performansının yer aldığı diegetik müzik sahnesi üzerinde durulmuştur. Bu sahneler, sessizliğin ritmik yapısı, mekânsal tınısal özellikleri ve karakterlerin psikolojik çözülmesine katkısı açısından incelenmiştir. Bulgular, filmde sessizliğin, müzikoloji alanında dramatik ilerlemeyi taşıyan temel bir işitsel stratejiye dönüştüğünü göstermektedir. Bu çalışma, Bir Zamanlar Anadolu’da filminde sessizliğin atmosferi belirleyen yüzeysel bir boşluk olmadığını; aksine, görüntünün estetik yapısını, zamanın ritmini ve karakterler arasındaki gerilimi şekillendiren çok katmanlı bir işitsel alan olarak kurgulandığını ortaya koymaktadır. Filmde sessizlik, müziğin üstlenebileceği birçok işlevi yeniden organize ederek, izleyiciyi mekânın kültürel ağırlığına, zamanın yoğunluğuna ve anlatının düşünsel katmanlarına yönlendiren etkili bir anlatı unsuru hâline gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akustik ekoloji
• İşitsel anlatı
• Film müziği
• Müzikoloji
• Sessizlik
• Zaman-imge.

Musicological Functions of Silence in Once Upon a Time in Anatolia

Öz

This study investigates the position of silence within the auditory structure of Nuri Bilge Ceylan’s Once Upon a Time in Anatolia (2011), its relationship with scene compositions, and the musicological functions it articulates. The film’s limited use of music reveals that silence is not merely an absence; rather, it functions as a constitutive element that shapes the rhythm of the narrative, the perception of time, and the spatial depth. In this context, the study evaluates silence through the concepts of acoustic ecology, auditory object, time-image, and narrative aurality within a musicological framework. The research employs the “case study” model, one of the qualitative research methods. Data were gathered through detailed scene analysis, document review, and content analysis. During the analytical process, particular focus was placed on the search sequences, interior scenes, the autopsy section, and the diegetic music scene featuring the performance of “Allı Turnam.” These scenes were examined in terms of the rhythmic structure of silence, the spatial timbral characteristics, and its contribution to the psychological unraveling of the characters. The findings demonstrate that silence in the film evolves into a fundamental auditory strategy that carries the dramatic progression within the field of musicology. This study shows that in Once Upon a Time in Anatolia, silence is not a superficial void defining the atmosphere; rather, it is constructed as a multilayered auditory space that shapes the aesthetic structure of the image, the rhythm of time, and the tension among characters. In the film, silence reorganizes many functions that music might otherwise assume, becoming an effective narrative element that directs the viewer toward the cultural weight of the setting, the density of time, and the intellectual layers of the narrative.

Anahtar Kelimeler

• Acoustic ecology
• Aural narrative
• Film music
• Musicology
• Silence
• Time-image.

Kaynakça

1. Altman, R. (Ed.). (1992). Sound theory, sound practice. Routledge. Bull, M. (2007). Sound moves: iPod culture and urban experience. Routledge. Chion, M. (2019). Audio-vision: Sound on Screen. Columbia University Press.
2. Ceylan, N. B. (Yönetmen). (2011). Bir Zamanlar Anadolu’da [Film]. Zeynofilm.
3. Deleuze, G. (1989). Cinema 2: The time-image (H. Tomlinson & R. Galeta, Trans.). University of Minnesota Press.
4. Gorbman, C. (1987). Unheard melodies: Narrative film music. Indiana University Press.
5. Kulezic-Wilson, D. (2015). Film, sound and the multisensory experience: Sound, listening and voice in screen practice. Palgrave Macmillan.
6. Lacey, K. (2013). Listening publics: The politics and experience of listening in the media age. John Wiley & Sons.
7. Magee, G. S. (2014). Robert Altman’s Soundtracks: Film, Music, and Sound from M*A*S*H to A Prairie Home Companion. Oxford University Press.
8. Marks, L. U., & Polan, D. (2020). The skin of the film: Intercultural cinema, embodiment, and the senses. Duke University Press.

9. Schaeffer, P. (2006). Traité des objets musicaux (J. Dack, Trans.). University of California Press. (Orijinal eser 1966)
10. Schafer, R. M. (1994). The soundscape: Our sonic environment and the tuning of the world. Destiny Books.
11. Tuna, Y. (2019). Büyük Sır: Sessizlik, Sinema ve Modernizm [The Great Secret: Silence, Cinema and Modernism]. sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 5(1), 115–127.
12. Yazan, E. İ., & Paşaoğlu, S. (2024). Gelişmesiz Sonat Formu Örneği Olarak F. Schubert’in Op. 100 No: 2 Mi Bemol Majör Piyanolu Triosunun İncelenmesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (15), 1346-1361.