TR
EN
Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması
Öz
Biyoterörist harp maddelerinin, ülkeler arasında imzalanan antlaşmalara göre üretimi, geliştirilmesi ve depolanması kısıtlanmıştır. Fakat biyoterörist harp maddelerinin sahip olduğu avantajlardan dolayı terörist gruplar tarafından ülkelere karşı kullanılma ihtimali yüksektir. Bu risk karşısında ülkelerin belirli önlemler ve planlamalarının olması gerekmektedir. Bu planlamalar arasında biyoterörist harp maddelerinin ve bu maddelerin sebep oldukları hastalıkların erken teşhisi bulunmaktadır. Bu çalışmada biyolojik harp maddelerinin teşhis ve yayılımının tahmini için bulanık mantık tabanlı karar destek sistemi tasarlanmıştır. Tasarlanan sistemde hastalıklara özgü semptomlar seçilmiş ve sistemin giriş değişkenleri olarak kullanılmıştır. Semptomlara göre enfekte olma riski % cinsinden elde edilmiştir. Çalışmada Mamdani ve Sugeno bulanık çıkarım sistemleri kullanılmıştır. Farklı üyelik fonksiyonları ve durulaştırma yöntemleri kullanılarak sonuçlar alınmaya çalışılmıştır. Rastgele oluşturulmuş 500 hasta verisi, farklı modellere göre işlendiğinde %0 ila %100 arasında değişen enfeksiyon riski tahmini çıktıları elde edilmiştir.
Sonuç olarak, tasarlanan bulanık karar destek sistemi biyoterörizm alanında kullanıldığında başarılı çıktıların alındığı ve bulanık mantık tabanlı karar destek sistemlerinin biyoterörizm ve sağlık alanında kullanılabileceği kanısına varılmıştır.
Sonuç olarak, tasarlanan bulanık karar destek sistemi biyoterörizm alanında kullanıldığında başarılı çıktıların alındığı ve bulanık mantık tabanlı karar destek sistemlerinin biyoterörizm ve sağlık alanında kullanılabileceği kanısına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abiyev, H. R., & Abizade, S. (2016). Diagnosing Parkinson’s Diseases Using Fuzzy Neural System. Comput Math Methods Med., 1-9.
- Akçam, M. O., & Takada, K. (2002). Fuzzy modelling for selecting headgear types. Eur J Orthod., 99-106.
- Allahverdi, N. (2014). Design of Fuzzy Expert Systems and Its Applications in Some Medical Areas. International Journal of Applied Mathematics, Electronics and Computers, 1-8.
- Australian Government Department of Health. (2021, May 11). Review of Biological Agents of Security Concern. Retrieved from https://www1.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/B6A946FB22DDD445CA257EF50014BE89/$File/FINAL-REPORT-Review-Biological-Agents-Security-Concern.pdf
- Barras, V., & Greub, G. (2014). History of biological warfare and bioterrorism. Clin Microbiol Infect, 497-502.
- Bates, J. T., & Young, M. P. (2003). Applying fuzzy logic to medical decision making in the intensive care unit. Am J Respir Crit Care Med, 948-952.
- Belinda, O. E., & Emadomi, M. I. (2015). Fuzzy Logic Based Approach to Early Diagnosis of Ebola Hemorrhagic Fever. Proceedings of the World Congress on Engineering and Computer Science 2015 Vol II. San Francisco.
- Benecchi, L. (2006). Neuro-fuzzy systems for prostate cancer diagnosis. Urology, 357-361.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2022
Gönderilme Tarihi
30 Kasım 2021
Kabul Tarihi
28 Şubat 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 6 Sayı: 1
APA
Özbey, S., & Koluman, A. (2022). Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması. Resilience, 6(1), 39-74. https://doi.org/10.32569/resilience.1026677
AMA
1.Özbey S, Koluman A. Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması. Resilience. 2022;6(1):39-74. doi:10.32569/resilience.1026677
Chicago
Özbey, Serhat, ve Ahmet Koluman. 2022. “Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması”. Resilience 6 (1): 39-74. https://doi.org/10.32569/resilience.1026677.
EndNote
Özbey S, Koluman A (01 Haziran 2022) Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması. Resilience 6 1 39–74.
IEEE
[1]S. Özbey ve A. Koluman, “Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması”, Resilience, c. 6, sy 1, ss. 39–74, Haz. 2022, doi: 10.32569/resilience.1026677.
ISNAD
Özbey, Serhat - Koluman, Ahmet. “Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması”. Resilience 6/1 (01 Haziran 2022): 39-74. https://doi.org/10.32569/resilience.1026677.
JAMA
1.Özbey S, Koluman A. Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması. Resilience. 2022;6:39–74.
MLA
Özbey, Serhat, ve Ahmet Koluman. “Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması”. Resilience, c. 6, sy 1, Haziran 2022, ss. 39-74, doi:10.32569/resilience.1026677.
Vancouver
1.Serhat Özbey, Ahmet Koluman. Biyoterörist Harp Maddelerinin Yayılımının Tahminine Yönelik Bulanık Mantık Tabanlı Karar Destek Sistemlerinin Tasarlanması. Resilience. 01 Haziran 2022;6(1):39-74. doi:10.32569/resilience.1026677