81 İl İçin ISO Akıllılık, Sürdürülebilirlik ve Dayanıklılık Kent Endekslerinin Belirlenmesi ve Haritalarının Görselleştirilmesi

Öz

Yeni mobil ve dijital teknolojiler dijital nesnelerle bütünleşerek kentlerin Dijital Dönüşümünü veya Akıllı Kent haline gelmesini sağlamaya başlamışlardır. Ancak bu akıllanma seviyesinin hangi aşamada olduğunun öncelikle ölçülmesi gerekmektedir. Bu yüzden günümüzde dijitalleşen kentlerin akıllanması yanında sürdürülebilir ve dayanıklılığının ölçülebilmesi için “ISO Kritik Başarı Faktörleri (KBF) ve gösterge verileri vasıtasıyla kentlerin akıllılık, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık endekslerinin hesaplanması” bu araştırmanın amacı olarak belirlenmiştir. Bu araştırmada ISO KBF ve göstergeleri kentlerin küresel olarak karşılaştırılabilmesini sağlamak için kullanılmıştır. Araştırmada ISO’nun birçok endeks çalışmasında kullandığı 20 KBF’si kullanılmıştır. Farklı alanlarda ISO tarafından belirlenen farklı sayıda gösterge değerleri öncelikle belediyeler, TUİK, BTK, SGK, MEB, TİM, TOBB, SB, ÇŞB vs. gibi resmi kurumlardan toplanmıştır. Toplanan verilerden KBF bazında sürdürülebilirlik, akıllılık ve dayanıklılık endeks sıralamaları ve bunların Kent Haritaları çıkarılmıştır. Bu haritalardaki alanlar ile farklı ISO Kent Endeksleri belirlenmiştir. Bu araştırma ISO göstergeleriyle Türkiye’de yapılan ilk araştırmadır.

Anahtar Kelimeler

• Akıllı Kent
• Sürdürülebilir Kent
• Dayanıklı Kent
• Kritik Başarı Faktörü
• Akıllı Kent Haritası

Determination of ISO Smartness, Sustainability, and Resilience City Indices for 81 Turkish Provinces, and Visualization of Their Maps

Öz

New mobile and digital technologies have begun to integrate with digital objects and enable cities to transform into Digital Transformation or Smart Cities. However, it is necessary to first measure at what stage this level of intelligence is. Therefore, to measure the sustainability and durability of digitalized cities as well as their smartness, "calculating the smartness, sustainability, and durability indices of cities through ISO Critical Success Factors (CSF) and indicator data ", has been determined as the aim of this research. In this research, ISO CSFs and indicators were used to ensure global comparison of cities. ISO's 20 CSFs, which are used in many index studies, were used in the research. Different numbers of indicator values determined by ISO in different areas are primarily collected from Turkish municipalities and Turkish statistical institutions such as TUIK, BTK, SGK, MEB, TIM, TOBB, SB, CSB, etc. Sustainability, smartness, and durability index rankings and their City Maps were prepared based on CSFs from the collected data. Different ISO City Indices have been determined with the areas on these maps. This research is the first research conducted in Turkey using ISO indicators.

Anahtar Kelimeler

• Smart City
• Sustainable City
• Resilient City
• Critical Success Factor
• Smart City Map

Kaynakça

1. Alberti, M., Marzluff, J. M., Shulenberger, E., Gordon, B., Ryan, C., & Zumbrunnen, C. (2003). Integrating humans into ecology: opportunities and challenges for studying urban ecosystems. Bioscience, 53(12), 1169-79.
2. Arup. (2019). City Resilience Index. Retrieved December 11, 2024, from https://www.arup.com/insights/city-resilience-index/
3. Bayram, F. (2001). Sürdürülebilir kentsel gelişme: Araçlar, yaklaşımlar ve Türkiye. In A. Mengi (Ed.), Cevat Geray’a Armağan (pp. 251-265). Ankara: Mülkiyeliler Birliği Yayınları.
4. Cohen, B. (2012). What exactly İs a Smart City. Retrieved May 16, 2018, from https://www.fastcodesign.com/1680538/what-exactly-is-a-smart-city
5. Çoruh, M. (2021). Çok kriterli karar verme tekniklerine dayalı yeni bir kent dijitalleşme endeks hesaplama modeli önerisi: Türkiye uygulaması (Doktora Tezi). Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü YBS Bölümü, Sakarya.
6. Çoruh, M. (2022). Akıllı kentler çağı (2. Baskı). İstanbul: Nobel Bilimsel Eserler.
7. Çoruh, M. (2022a). Ranking of 81 provincial centers ın Turkey according to digitalization indexes. Verimlilik Dergisi(4), 755-770. Retrieved December 7, 2024, from https://dergipark.org.tr/en/pub/verimlilik/issue/73178/1083057
8. Çoruh, M., & Cebeci̇, H. .. (2020). Zonguldak ili kentlerinin Kent Dijitalleşme Endekslerine göre sıralanması ve dijitalleşme seviyelerinin Kent Dijitalleşme Haritaları ile görselleştirilmesi. 11(30), 621-647. Retrieved October 12, 2020, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/idealkent/issue/54964/654872

9. EconomistImpact. (2023). Resilient Cities Index. Retrieved December 11, 2024, from https://impact.economist.com/projects/resilient-cities/en/data-story/resilient-cities-index/
10. Ernstson, H., van der Leeuw, S. E., Redman, C. L., Meffert, D. J., Davis, G., Alfsen, C., & Elmqvist, T. (2010). Urban transitions: on urban resilience and human-dominated ecosystems. AMBIO: A Journal of the Human Environment, 39(8), 531-45.
11. Holanda, G. M., Adorni, C. Y., & Obata and Souza, J. M. (2019). Data Science Supporting Smart City Management: A Predictive Analysis Perspective. Proceedings of the 4th Brazilian Technology Symposium (BTSym’18) (p. 140). Switzerland AG: Smart Innovation, Systems and Technologies. Retrieved from https://doi.org/10.1007/978-3-030-16053-1_41
12. Kayan, A. (2019). Dijital çağda kent yönetimi için ortaya çıkan fırsatlar. Sayıştay Dergisi, Temmuz - Eylül 2019(114), 53-73. Retrieved November 5, 2021, from https://dergi.sayistay.gov.tr/Upload/95906369/files/dergi/pdf/114m3.pdf
13. Satyam, A. (2017). The Smart City transformations (e-Book). New Delhi: Bloomsbury Publishing India Pvt. Ltd., January 2017.
14. SCRanking. (2007). Smart Cities – Ranking of European medium-sized cities. Retrieved August 20, 2019, from http://www.smart-cities.eu/download/smart_cities_final_report.pdf
15. SCPortal. (2020). Smart cities portal. Retrieved from http://www.mustafacoruh.com/WebSC/EN_Default Sehirendeksi.gov.tr. (2024). 2020-2023 Akıllı Şehir Skorları. Retrieved from https://sehirendeksi.gov.tr/endekspublic/
16. Shmelev, S. E., & Shmeleva, I. A. (2025). Smart and sustainable benchmarking of cities and regions in Europe: The application of multicriteria assessment. Cities, 156. doi:https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105533
17. TUIKBilgi. (2024). TUİK Bilgi Talebi. Retrieved from https://ty.tuik.gov.tr/Home/Index
18. TÜBİSAD. (2020). Türkiye’de e-Ticaret 2019 pazar büyüklüğü. İstanbul: Türkiye Bilişim Sanayicileri Derneği, April 2020. Retrieved 12 12, 2020, from http://www.tubisad.org.tr/: http://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad_e-ticaret_2019_pazar_buyuklugu_raporu.pdf
19. TürkTelekom. (2018). Türk Telekom ile güçlü belediyeler, mutlu vatandaşlar. Türk Telekom Akıllı Şehirler kataloğu. İstanbul.
20. Vodafone. (2016). Akıllı şehir yol haritası. Retrieved December 24, 2019, from https://www.vodafone.com.tr/VodafoneBusiness/iot/pdf/akilli-sehir-yol-haritasi.pdf