Yetişkinlerin Beslenmeye Yönelik Bilgi ve Tutumlarının Sürdürülebilirlik Açısından İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 2, 265 - 278, 08.02.2026

Melike Amanak , Onur Alp Kıral , Nilda Temelli

https://doi.org/10.32569/resilience.1710009

https://izlik.org/JA82DL94DB

Öz

Bu araştırma yetişkin bireylerin beslenmeye yönelik bilgi ve tutumlarının sürdürülebilirlik açısından incelenmesidir. Ayrıca araştırmada yetişkinlerin beslenmeye yönelik bilgi ve tutumlarına etki eden demografik özelliklerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Betimsel tarama modeli ile yapılan bu çalışma 208 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Araştırma verileri “Kişisel Bilgi Formu” ve “Sürdürülebilir Beslenme Bilgi ve Tutum Anketi” ile online olarak Google Form aracılığıyla toplanmıştır. Kullanılan anket ilk kez orijinalinden başka bir dile uyarlanarak, yetişkin bireylerin sürdürülebilirlik bilgi ve tutumlarının tespitine yönelik olarak kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde tanımlayıcı istatistikler (ortalama, sayı, yüzde), Kruskal Wallis Varyans Analizi, Mann Whitney U Testi, Pearson ki kare analizi kullanılmıştır. Araştırmada sürdürülebilir beslenme bilgisine yönelik kavramların bilinirliğinin yüksek olduğu, özellikle üniversite mezunu yetişkin nüfusun sürdürülebilir ve sağlıklı beslenmeye yönelik yüksek ilgi gösterdiği görülmüştür. Ayrıca katılımcıların sürdürülebilir beslenmeye ilişkin olumlu tutum içinde oldukları ve bu tutumlarının herhangi bir sosyodemografik değişkenden etkilenmediği görülmüştür. Araştırmada katılımcıların beslenmeye yönelik bilgilerinin oldukça iyi düzeyde olduğu, tutumlarının ise olumlu olduğu görülmüştür. Bu durumda yetişkinlerin beslenmeye yönelik bilgi ve tutumlarının sürdürülebilirlik açısından mevcut durumun korunması ve geliştirilmesi için desteklenmesi önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik , beslenme , bilgi , tutum

Examining Adults' Knowledge and Attitudes Towards Nutrition in Terms of Sustainability

https://izlik.org/JA82DL94DB

Öz

This study aims to examine the knowledge and attitudes of adults towards nutrition in terms of sustainability. In addition, the study aimed to determine the demographic characteristics that affect the knowledge and attitudes of adults towards nutrition. This study, which was conducted with a descriptive screening model, was conducted with 208 adults. The research data were collected online via Google Form with the “Personal Information Form” and the “Questionnaire on Food Sustainability Knowledge and Attitudes to Sustainable Eating”. The survey used was adapted from its original language for the first time and was designed to assess the sustainability knowledge and attitudes of adults. Descriptive statistics (mean, number, percentage), Kruskal Wallis Variance Analysis, Mann Whitney U Test, Pearson chi-square analysis were used in the analysis of the research data. In the study, it was observed that the awareness of the concepts related to sustainable nutrition knowledge was high, and especially the university graduate adult population showed high interest in sustainable and healthy nutrition. It was also observed that the participants had positive attitudes towards sustainable nutrition and that these attitudes were not affected by any sociodemographic variables. In the study, it was observed that the participants' knowledge about nutrition was quite good and their attitudes were positive. In this case, it is important to support the knowledge and attitudes of adults towards nutrition in order to maintain and improve the current situation in terms of sustainability.

Anahtar Kelimeler

Sustainability , nutrition , knowledge , attitude

Kaynakça

• Balan, IM., Gherman ED., Gherman, R., Brad, I., Pascalau, R., Popescu, G., ve Trasca, TI. Sustainable nutrition for ıncreased food security related to romanian consumers’ behavior. Nutrients. 2022;14, 4892. https://doi.org/10.3390/nu14224892.
• Barone, B., Nogueira, RM., Regina, K., Silva, L., de Queiroz Guimarães L., Herman Behrensa, J. Sustainable diet from the urban Brazilian consumer perspective. Food Res. Int., 2019; 124, 206–212. doi: 10.1016/j.foodres.2018.05.027.
• Baungaard, C., Lane, KE, ve Richardson, L. Understanding nutrition students' knowledge, perceived barriers and their views on the future role of nutritionists regarding sustainable diets. Nutr Bul. 2023; 4(48):572-586. doi: 10.1111/nbu.12649. Epub 2023 Nov 10. PMID: 37950523.
• Bonaccio, M., Di Castelnuovo, A., Costanzo, S., et al. Nutrition knowledge is associated with higher adherence to mediterranean diet and lower prevalence of obesity. Results From the Moli-sani Study. Appetite. 2013; 68:139-46.
• Can, B., Bayram, HM., ve Öztürkcan, A. Çevresel sorunlara karşı çözüm önerileri: güncel sürdürülebilir beslenme uygulamalarına genel bakış. Gıda. 2021; 46(5): 1138- 1157.
• Carlsson-Kanyama, A., González, AD. Potential contributions of food consumption patterns to climate change. Am. J. Clin. Nutr.2009;89: 1704S–1709S. doi: 10.3945/ajcn.2009.26736AA.
• Chen, H. S. Towards environmentally sustainable diets: consumer attitudes and purchase ıntentions for plant-based meat alternatives in taiwan. Nutrients. 2022; 14:3853. https://doi.org/10.3390/nu14183853.
• Değirmenci, B. Çalışanların çevresel bağlılıklarının incelenmesi: kamu ve özel sektör karşılaştırması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022; 52: 67-79.
• Donati, M., Menozzi, D., Zighetti, C., Rosi, A., Zinetti, A., ve Scazzina, F. Towards a sustainable diet combining economic, environmental and nutritional objectives. Appetite. 2016; 106: 48-57.https://doi.org/10.1016/j.appet.2016.02.151
• Edwards, AA., Joyner, KJ., ve Schatschneider, CA. Simulation study on the performance of different reliability estimation methods. Educational and Psychological Measurement. 2021: 81(6); 1089-1117.
• El S. N. Sürdürülebilir Gıda Sistemlerinde Optimum Beslenme Yaklaşımı. In: Bağdatlıoğlu N, ed. Sürdürülebilir Gıda Sistemleri Üzerine Araştırmalar. Manisa: SİDAS Medya Ltd. Şti; 2022.
• Elliott, P. S., Devine, LD., Gibney, ER. O'Sullivan AM. What factors influence sustainable and healthy diet consumption? A review and synthesis of literature within the university setting and beyond. Nutr Res.2024; 126: 23-45. doi: 10.1016/j.nutres.2024.03.004. Epub 2024 Mar 16. PMID: 38613922.
• Fraenkel, JR., Wallen, NE., Hyun, HH. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed). McGraw-Hill Humanities/Social Sciences/Languages. http://www.johnlpryor.com/JP_Digital_Portfolio/EDU_7901_files/EDU%207901%20Data%20Definitions.pdf
• García-González, Á., Achón, M., Carretero Krug, A., Varela-Moreiras, G., ve Alonso-Aperte, E. Food sustainability knowledge and attitudes in the Spanish adult population: a cross-sectional study. Nutrients. 2020: 12(10):3154.
• Ghammachi, N., Dharmayani, P. N. A., Mihrshahi, S., ve Ronto R. Investigating Web-Based Nutrition Education Interventions for Promoting Sustainable and Healthy Diets in Young Adults: A Systematic Literature Review. Int J Environ Res Public Health. 2022; 19(3):1691. doi: 10.3390/ijerph19031691. PMID: 35162714; PMCID: PMC8835600.
• Grunert, K. G., Hieke, S., Wills, J. Sustainability labels on food products: Consumer motivation, understanding and use. Food Policy. 2014; 44:177-189. doi: 10.1016/j.foodpol.2013.12.001
• Hoek, A. C., Pearson, D., James, S. W., Lawrence, M. A., Friel, S. Healthy and environmentally sustainable food choices: Consumer responses to point-of-purchase actions. Food Qual. Pref. 2017; 58: 94–106. doi: 10.1016/j.foodqual.2016.12.008
• Hoque, M. Z., Alam, M.,N., Nahid, K. A. Health consciousness and its effect on perceived knowledge, and belief in the purchase intent of liquid milk: Consumer insights from an emerging market. Foods.2018; 7:150. doi: 10.3390/foods7090150.
• İnce Palamutoğlu, M., Palamutoğlu, R. Sürdürülebilir Beslenme için Sürdürülebilir Gıda Sistemleri. In: Bağdatlıoğlu N, ed. Sürdürülebilir Gıda Sistemleri Üzerine Araştırmalar. Manisa: SİDAS Medya Ltd. Şti; 2022.
• Kocaadam Bozkurt, B., Bozkurt, O. Relationship between adherence to the Mediterranean diet, sustainable and healthy eating behaviors, and awareness of reducing the ecological footprint. Int J Environ Health Res. 2023; 33(4): 430-440. doi: 10.1080/09603123.2023.2172384. Epub 2023 Feb 1. PMID: 36726049.
• Kurtgil, S., ve Beyhan, Y. Yaşam döngüsü ve sürdürülebilir beslenmenin rolü. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021; 11(3): 425-430.
• Kürklü, N. S., Karaçil Ermumcu, M. Ş., Suna, G., Özyıldırım, C., Tel Adigüzel, K., Aydın, M,, Kavalcı, A,, Bozdağ, F., ve Turgut, N. Adherence to the Mediterranean diet is associated with sustainable nutrition and environmental footprints on higher educated individuals. Int J Environ Health Res. 2024: 34(10): 3478-3488. doi: 10.1080/09603123.2024.2308732. Epub 2024 Jan 22. PMID: 38254327.
• Lea, E., Worsley, A. Australian consumers’ food-related environmental beliefs and behaviours. Appetite. 2008; 50: 207–214. doi: 10.1016/j.appet.2005.07.012.
• Macdiarmid, J. I., Douglas, F., Campbell, J. Eating like there’s no tomorrow: Public awareness of the environmental impact of food and reluctance to eat less meat as part of a sustainable diet. Appetit. 2016; 96: 487–493. doi: 10.1016/j.appet.2015.10.011.
• Mann, D., Thornton, L., Crawford, D., Ball, K. Australian consumers’ views towards an environmentally sustainable eating pattern. Public Health Nutr. 2018; 21: 2714–2722. doi: 10.1017/S1368980018001192.
• Moscatelli, S., Gamboni, M., Dernini, S. et al. Exploring the socio-cultural sustainability of traditional and typical agro-food products: Case study of Apulia region, south-eastern Italy. J. Food Nutr. 2017; 5: 6–14. doi: 10.12691/jfnr-5-1-2.
• Olgun, S. N., Manisalı, E., ve Çelik, F. Sürdürülebilir beslenme ve diyet modelleri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2022; 4(3): 261-271.
• Pekcan, A. G. Sürdürülebilir beslenme ve beslenme örüntüsü: bitkisel kaynaklı beslenme. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2019; 47(2): 1-10.
• Pieniak, Z., Żakowska-Biemans, S., Kostyra, E., ve Raats, M. Sustainable healthy eating behaviour of young adults: towards a novel methodological approach. BMC Public Health. 2016; 16: 577.https://doi.org/10.1186/s12889-016-3260-1
• Ruini, L.F., Ciati, R., Pratesi, C.A., Marino, M., Principato, L., Vannuzzi, E. Working toward healthy and sustainable diets: The “Double Pyramid Model” developed by the Barilla center for food and nutrition to raise awareness about the environmental and nutritional impact of foods. Front. Nutr. 2015; 2:9. doi: 10.3389/fnut.2015.00009.
• Seidel, F., Oebel, B., Stein, L., Michalke, A., ve Gaugler, T. The true price of external health effects from food consumption. Nutrients. 2023; 15: 3386. https://doi.org/10.3390/nu15153386
• Şahin Bayram, S., ve Kızıltan, G. Sürdürülebilir Beslenme Bilgi ve Tutum Anketi'nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences/Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi. 2024; 9(3).
• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ergenlik Dönemlerinde Beslenme. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/beslenme.html. Accessed November 22, 2024.
• Tobler, C., Visschers, V. H. M., Siegrist, M. Eating green. Consumers’ willingness to adopt ecological food consumption behaviors. Appetite. 2011; 57: 674–682. doi: 10.1016/j.appet.2011.08.010.
• Truelove, H. B., Parks, C. Perceptions of behaviors that cause and mitigate global warming and intentions to perform these behaviors. J. Environ. Physiol. 2012; 32: 246–259. doi: 10.1016/j.jenvp.2012.04.002.
• Van Loo, E. J., Hoefkens, C., Verbeke, W. Healthy, sustainable and plant-based eating: Perceived (mis)match and involvement-based consumer segments as targets for future policy. Food Policy. 2017; 69: 46–57. doi: 10.1016/j.foodpol.2017.03.001.
• Wadi, N. M., Cheikh, K., Keung, Y. W., Green, R. Investigating intervention components and their effectiveness in promoting environmentally sustainable diets: a systematic review. Lancet Planet Health. 2024; 8(6): e410-e422. doi: 10.1016/S2542-5196(24)00064-0. PMID: 38849183; PMCID: PMC7616202.
• World Health Organization. Sustainable healthy diets: guiding principles. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241516648.Published 2019.Accessed November 22, 2024.
• Yolcuoğlu, İ. Z., Kızıltan, G. Effect of Nutrition Education on Diet Quality, Sustainable Nutrition and Eating Behaviors among University Students. J Am Nutr Assoc. 2022; 41(7): 713-719. doi: 10.1080/07315724.2021.1955420. Epub 2021 Jul 30. PMID: 34330188.
• Yolcuoğlu, İ.Z., Kızıltan, G. Beslenme eğitiminin diyet kalitesi, sürdürülebilir beslenme ve yeme davranışları üzerine etkisi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2021; 6(1): 77-90