Araştırma Makalesi

DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ

Cilt: 8 Sayı: 3 31 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ

Öz

Bu çalışmada amaç, Azerbaycan, Çin ve Rusya örneklerinden yola çıkarak dijital otoriterlik ve yeni medya politikalarını incelemek, devletlerin internet üzerindeki sansür mekanizmalarını ve dijital aktivizmin bu bağlamda nasıl bir direnç alanı sunduğunu analiz etmektir. Otoriter rejimlerde yeni medya araçlarının hem baskı mekanizması hem de direniş alanı olarak işlev görmesi, özellikle Azerbaycan, Çin ve Rusya örneklerinde dijital otoriterlik uygulamaları ile buna karşı gelişen dijital aktivizmin etkisinin sorgulanması, araştırmanın sorunsalını öne çıkarmıştır. Dijital medya, bilgiye erişim ve demokratikleşme açısından önemli bir alan olsa da otoriter rejimler bu alanı kontrol ederek sansürü pekiştirmektedir. Araştırma, Azerbaycan’da sosyal medya üzerindeki baskı araçlarını, Çin’de “Büyük Güvenlik Duvarı” politikasıyla içerik kontrolünü ve Rusya’da “Egemen İnternet Yasası” ile dijital denetimi ele almaktadır. Ayrıca, bu ülkelerde dijital aktivizmin sansüre karşı nasıl bir mücadele aracı olarak konumlandığı tartışılmaktadır. Çalışmada, Azerbaycan, Çin ve Rusya özelinde gerçekleşen sansür mekanizmaları ele aldığından, yöntem olarak nitel araştırma tasarımının temel desenlerinden olan durum incelemesi kullanılmıştır. Bu kapsamda, akademik literatür ve Freedom House verileri tematik çerçevede değerlendirilmiştir. Bulgular, otoriter rejimlerin dijital alanı yalnızca bilgi kontrolü değil, toplumsal denetim ve muhalefeti bastırma amacıyla da kullandığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Yeni Medya, Dijital Aktivizm, Dijital Otoriterlik, Sansür Politikaları, İnternet Özgürlüğü

Kaynakça

  1. Bennett, W. L., & Segerberg, A. (2013). The logic of connective action: Digital media and the personalization of contentious politics. Information, Communication & Society, 16(5), 739-768.
  2. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
  3. BTHaber. (2025, Mart 10). İnternet ortamında DPI kullanarak izleme ve şifreli iletişim güvenliği. Erişim adresi: https://www.bthaber.com/internet-ortaminda-dpi-kullanarak-izleme-ve-sifreli-iletisim-guvenligi
  4. Castells, M. (2015). Networks of outrage and hope: Social movements in the internet age. Polity Press.
  5. Chomsky, N., & Herman, E. S. (1988). Manufacturing consent: The political economy of the mass media. Pantheon Books.
  6. Chomsky, N., & Herman, E. S. (2012). Rızanın imalatı: Kitle medyasının ekonomi politiği (E. Abadoğlu, Çev.). BGST Yayınları.
  7. Clayton, R., Murdoch, S. J., & Watson, R. N. M. (2006). Ignoring the Great Firewall of China. İçinde G. Danezis & P. Golle (Eds.), Privacy enhancing technologies (s. 20–35). Springer.
  8. Creemers, R. (2015). Cyber China: Upgrading propaganda, public opinion work and social management for the twenty-first century. Journal of Contemporary China, 24(93), 85-100.
  9. Deibert, R. J., & Rohozinski, R. (2010). Control and subversion in Russian cyberspace: The Kremlin, the net, and the public sphere. Media, Culture & Society, 32(4), 635-652.
  10. Dilmen, N. (2007). Yeni medya kavramı çerçevesinde internet günlükleri, bloglar ve gazeteciliğe yansımaları. Marmara İletişim Dergisi, 12(8), 113-122.

Kaynak Göster

APA
Yalınız, M. O. (2025). DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ. R&S - Research Studies Anatolia Journal, 8(3), 426-454. https://doi.org/10.33723/rs.1712674
AMA
1.Yalınız MO. DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ. R&S - Research Studies Anatolia Journal. 2025;8(3):426-454. doi:10.33723/rs.1712674
Chicago
Yalınız, Mustafa Orhan. 2025. “DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ”. R&S - Research Studies Anatolia Journal 8 (3): 426-54. https://doi.org/10.33723/rs.1712674.
EndNote
Yalınız MO (01 Temmuz 2025) DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ. R&S - Research Studies Anatolia Journal 8 3 426–454.
IEEE
[1]M. O. Yalınız, “DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ”, R&S - Research Studies Anatolia Journal, c. 8, sy 3, ss. 426–454, Tem. 2025, doi: 10.33723/rs.1712674.
ISNAD
Yalınız, Mustafa Orhan. “DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ”. R&S - Research Studies Anatolia Journal 8/3 (01 Temmuz 2025): 426-454. https://doi.org/10.33723/rs.1712674.
JAMA
1.Yalınız MO. DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ. R&S - Research Studies Anatolia Journal. 2025;8:426–454.
MLA
Yalınız, Mustafa Orhan. “DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ”. R&S - Research Studies Anatolia Journal, c. 8, sy 3, Temmuz 2025, ss. 426-54, doi:10.33723/rs.1712674.
Vancouver
1.Mustafa Orhan Yalınız. DİJİTAL OTORİTERLİK VE YENİ MEDYA: AZERBAYCAN, ÇİN VE RUSYA ÖRNEĞİNDE SANSÜR POLİTİKALARI VE İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ. R&S - Research Studies Anatolia Journal. 01 Temmuz 2025;8(3):426-54. doi:10.33723/rs.1712674