DUYGUSAL ZEKÂNIN TÜKETİCİ ETİK DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ROLÜNE İLİŞKİN BİR ARAŞTIRMA
Öz
Bireysel ve toplumsal farkındalığa ve duyguların ifadesine olanak tanıyan duygusal zekâ, yaşamın birçok alanında büyük önem arz etmektedir. Tüketici değerlendirmelerinde ve tercih aşamalarında aktif rol oynayan duygusal zekâ etik olgusuyla paralel hareket etmektedir ve ulaştığı sonuçlar etik kurallara dayalıdır. Yaşanılan toplumda tüketici perspektifinden bakıldığında da duygusal zekâ, tüketicilerin karar alma davranışı geliştirmesinde ve karar alırken etik kuralları göz önünde bulundurmasında aktif bir rol oynamaktadır. Tüketicilerin alternatif değerlendirme ve seçim yapması hem kendisi hem de diğer bireyleri etkileyecek kararlar alırken duygusal zekâsını kullanmasına ve etik kurallara dayalı davranışlarda bulunmasına bağlıdır. Çalışmada duygu ve zekâ kavramı kapsamında duygusal zekâ ele alınırken, etik ve tüketici etiği kavramları ile birlikte değerlendirilmeye çalışılmıştır. Uygulama kısmında ise duygusal zekânın tüketici etik davranışı üzerindeki etkileri konusunda anket yöntemi ile elde edilen veriler analiz edilerek çalışmaya eklenmiştir. Araştırmaya Ankara’da ilinde ikamet eden ve farklı sektörlerde çalışan, 18 yaş üzeri toplam 400 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara Ocak- Mart 2019 tarihleri arasında bir anket çalışması uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan anketin ilk bölümü duygusal zekâ düzeyini belirleyen toplam 35 sorudan oluşmaktadır. İkinci bölümde, tüketicilerin etik davranışını belirleyen toplam 21 soru yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise toplam 6 soruluk demografik bilgiler bulunmaktadır. Katılımcıların duygusal zekâ ve tüketici etik davranışı ile ilgili yargılara katılım düzeyleri 5’li likert ölçeği (5= Tamamen katılıyorum, 1= Kesinlikle katılmıyorum) ile ölçülmüştür. Verilerin analizi için SPSS 22 paket istatistik programı ve doğrulayıcı faktör analizi için AMOS 23 programından yararlanılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbaba A.& Esra E. (2015), “Etik Karar Verme Ve Cinsiyet Farklılıkları Üzerine Bir Araştırma”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31).
- Aslan, Ş. Özata, M., (2006), "Sağlık Yöneticilerinde Duygusal Zeka Boyutlarının Cooper Sawaf Haritasıyla Araştırılması". Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi 9 / 2 (April 2006): 197-222.
- Ay Ü., (2003), İşletmelerde Etik Ve Sosyal Sorumluluk, Nobel Yayıncılık, Adana.
- Bağcı Z. (2014), “Duygusal Zeka Ve Örgütsel Vatandaşlık İlişkisi”, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl:7, Sayı:2, Sayfa:259-279,
- Bar-On R. (2003). “How Important İs İt Toeducate People To Be Emotionally An Socially intelligent and Can İt Be Done?”. Perspectives İn Education 21 (4): 3-13
- Bar-On, R. (2005). The Bar-On Model Of Emotional-Social İntelligence. In P. Fernández-Berrocal And N. Extremera (Guest Editors), Special Issue On Emotional Intelligence. Psicothema, 17.
- Cooper R. K.& Sawaf A. (2000). “Liderlikte Duygusal Zeka”, (Z. B. Ayman, & B. Sancar, Çev.), Sistem Yayıncılık, İstanbul.
- CottoneR.&Ronald C. (2000), “Ethical Decision Makingmodels: A Review Of The Literature”, Journal Of Counseling & Development, 78 (3), Pp. 275-283.Çakar U. &Arbak Y. (2004), “Modern Yaklaşımlar Işığında Değişen Duygu-Zeka İlişkisi ve Duygusal Zeka”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:6, Sayı:3, Sayfa:23-48.
- Çetinkaya, Ö.,& Alparslan, A. G. (2011). “Duygusal Zekânın İletişim Becerileri Üzerine Etkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerinde Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1)..
- Denhardt B.R. &Janet D., (2009), "Public Administration: An Action Orientation” Six Edition, Wadsworth Publishing Company, Usa.Dodge, H. R., Edwards, E. A., &Fullerton, S. (1996). Consumer Transgressions İn The Marketplace: Consumers' Perspectives. Psychology & Marketing, 13(8), 821-835.