TÜRKİYE İKTİSAT POLİTİKALARININ TARİHSEL GELİŞİMİ VE GÜNÜMÜZE YANSIMALARI
Öz
Türkiye’nin tarihsel süreç içerisinde tercih etmiş olduğu iktisat politikaları, cumhuriyetin kuruluş dönemi dikkate alındığında Osmanlı imparatorluğundan ayrılmaktadır. Cumhuriyet dönemi iktisat politikaları dünyada meydana gelen değişimlerden etkilenerek dönüşüme uğramıştır. 1929 Dünya buhranı ile II. Dünya Savaşı süresince içe kapalı bir sanayileşme modeli tercih eden Türkiye, savaş sonrasında ise liberal bir ekonomik politika uygulamıştır. 1960 sonrası tekrar içe kapalı fakat kalkınmacı bir iktisat politikası uygulanmış, dışa bağımlı ithal yatırım ve ara mallarının ülke içerisinde üretilmesi hedeflenmiştir. 1980 sonrası ise dışa açık ihracat odaklı üretim modeli benimsenerek her alanda serbestleşme hareketleri tercih edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye iktisat politikalarının değişim ve dönüşüm gösterdiği dönemler dikkate alınarak gelişme sürecini incelemek ve günümüze bırakmış olduğu etkileri analiz etmektir. Bu bağlamda, yöntem olarak, literatür taraması ve ikincil veriler üzerinden değerlendirme yapılması tercih edilmiştir. Bu çalışmanın bulgularında, izlenen ekonomik politikalar sonucunda farklı dönemlerde bütçe açıkları ve cari işlemler açığının arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, açıkların ortaya çıktığı bu dönemlerde hayata geçirilen politikalar, döviz kuru ve faiz oranlarının baskısı altında kaldığı görülmektedir. Açıkçası, ekonomi politikaları istihdamı sağlamak ve üretimi artırmak yerine ekonominin likidite problemini çözmeye odaklanmıştır. Bu politikalar sonucunda ithalata bağımlı üretim ve tüketim yapısı oluşmuştur. Üretime dayalı ekonomik büyüme, istihdamı sağlayamayan tüketime dayalı ekonomik büyüme ile yer değiştirmiştir.
Anahtar Kelimeler
İktisat Politikaları, Ekonomik Büyüme, İthal İkame Sanayileşme
Kaynakça
- Akkaya Y. & Gürkaynak R.S. (2012). “Cari İşlemler Açığı, Bütçe Dengesi, Finansal İstikrar Ve Para Politikası: Sıkıcı Bir Bölüm Üzerine Düşünceler”, İktisat İşletme Ve Finans, 27(315): 93 – 119.
- Akyıldız H. & Eroğlu D. (2004). Türkiye Cumhuriyeti Dönemi Uygulanan İktisat Politikaları. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1):43-62.
- Alkınoğlu L. (1999). “Türkiye’de Uygulanan İstikrar Politikaları Ve Sonuçları”. Erciyes Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (15), 307-319.
- Arabacı, H . (2017). Küresel Kriz Sonrası Türkiye’de Uygulanan Ekonomi Politikaları. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi , 6 (4) , 1-10 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/ssrj/issue/32264/343715
- Bahar O. (2005). “Türkiye Ekonomisinde 1980 Öncesi Uygulanan Sanayileşme Politikaları”, Yönetim Ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 3 (4): 64-90.
- Boratav K. (2015). “Türkiye İktisat Tarihi”, İmge Kitabevi, Baskı, Ankara.
- Cinel, E . (2018). “Türkiye Ekonomisinin Kırılgan Yapısı - Fragıle Structure Of Turkısh Economy”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 10 (23) , 57-66 . DOI: 10.20875/makusobed.397302
- DPT, Devlet Planlama Teşkilatı (1963). “Kalkınma Planı (Birinci Beş Yıl) 1963 — 1967”, (http://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/Birinci-Be%C5%9F-Y%C4%B1ll%C4%B1k-Kalk%C4%B1nma-Plan%C4%B1-1963-1967%E2%80%8B.pdf).
- DPT, Devlet Planlama Teşkilatı (1979). “Kalkınma Planı (Dördüncü Beş Yıl) 1979 — 1983”, (http://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/D%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BC-Be%C5%9F-Y%C4%B1ll%C4%B1k-Kalk%C4%B1nma-Plan%C4%B1-1979-1983%E2%80%8B.pdf).
- Emiroğlu A. & Koçyiğit N. & Kesici S. (2012). Demokrat Parti Yönetiminde Ekonomik Politikalar, Tarihin Peşinde‐Uluslararası Tarih Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8: 73‐92.