Araştırma Makalesi

RUSLE Yöntemi Kullanılarak Porsuk Çayı Havzası’nda Erozyon Duyarlılığının ve Toprak Kayıplarının Belirlenmesi

Cilt: 6 Sayı: 2 27 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

RUSLE Yöntemi Kullanılarak Porsuk Çayı Havzası’nda Erozyon Duyarlılığının ve Toprak Kayıplarının Belirlenmesi

Öz

Bu çalışma, Kuzeybatı Anadolu’daki Porsuk Çayı Havzası’nda toprak kayıpları ve erozyon duyarlılığı riskinin mekânsal dağılımını RUSLE açılımı modeliyle nicel olarak değerlendirmektedir. Araştırma alanı, Eskişehir ve Kütahya’nın büyük bölümü ile Ankara, Uşak ve Afyonkarahisar’ın bazı kesimlerini kapsamaktadır. RUSLE modelinin yağış erozivitesi (R), toprak erodibilite (K), eğim uzunluğu ve eğim (LS), bitki örtüsü (C) ve koruma önlemleri (P) faktörleri; Google Earth Engine platformunda ALOS PALSAR DEM, CHIRPS yağış verileri, 1/100.000 ölçekli toprak haritaları, Sentinel-2 NDVI ve MODIS arazi kullanım verileriyle 30*30 m çözünürlükte Üretilmiştir. Analizler, özellikle Sündiken ve Karlık Dağları gibi yüksek eğimli alanlarda erozyon riskinin arttığını göstermektedir. Çok hafif riskli alanlar havzanın %41,01’ini oluştururken, toplam toprak kaybının %15,47’sine neden olmaktadır. Yüksek ve çok yüksek riskli alanlar ise havzanın %34,57’sini kapsamakta ve toplam kaybın %62,90’ına sebep olmaktadır. Ortalama yıllık toprak kaybı 2,35 ton ha⁻¹ y⁻¹, toplam kayıp ise yıllık 2,538,269.32 tondur. Sonuçlar, sürdürülebilir arazi yönetimi için ağaçlandırma, teraslama ve koruyucu tarım uygulamalarının gerekliliğini vurgulamaktadır. Ayrıca, coğrafi teknolojilerin RUSLE parametrelerinin türetilmesinde sağladığı avantajlar örneklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Erozyon , Uzaktan algılama , CBS , RUSLE , Porsuk çayı

Kaynakça

  1. Amani, M., Ghorbanian, A., Ahmadi, S. A., Kakooei, M., Moghimi, A., Mirmazloumi, S. M., ... & Brisco, B. (2020). Google Earth Engine for remote sensing big data analysis: A comprehensive tutorial. Remote Sensing, 12(15), Article 2503. https://doi.org/10.3390/rs12152503
  2. Anderson, M. G., & Richards, K. S. (1981). Geomorphological aspects of slopes in mudrocks of the United Kingdom. Quarterly Journal of Engineering Geology, 14(4), 363–372. https://doi.org/10.1144/gsl.qjeg.1981.014.04.13
  3. Atalay Dutucu, A., & Mutlu, Y. E. (2022). Yuvacık Barajı Havzası’nda Erozyon risk analizi. Ege Coğrafya Dergisi, 31(2), 289–303. https://doi.org/10.51800/ecd.1133879
  4. Ataol, M., & Köle, M. M. (2016, May 23–26). Kızılırmak Deltası’nda 2000-2015 yılları arasında gözlenen kıyı erozyonu [Conference presentation]. 4th International Geography Symposium (GEOMED 2016), Kemer, Antalya, Türkiye.
  5. Avcı, V., Sunkar, M., & Toprak, A. (2017). Malatya kuzeydoğusunda Ballı ve Memikan dereleri arasındaki sahanın erozyon duyarlılık analizi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (27), 769–799.
  6. Avcıoğlu, A., Bayrakdar, C., Sarı, E., & Kaya, T. N. A. (2020). TanDEM-X12 m sayısal yükselti verisine dayalı toprak erozyonu tespiti (RUSLE). Coğrafya Dergisi, (41), 93–107. https://doi.org/10.26650/JGEOG2020-0047
  7. Aykır, D., & Fıçıcı, M. (2022). Çıldır Gölü Havzasında erozyon risk analizi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 9, 38–49. https://doi.org/10.46453/jader.1144699
  8. Bakış, R., Altan, M., Gümüşlüoğlu, E., Tuncan, A., Ayday, C., Önsoy, H., & Olgun, K. (2008). Porsuk Havzası su potansiyelinin hidroelektrik enerji üretimi yönünden incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 21(2), 125–162.
  9. Bozyiğit, R., & Kaya, B. (2017). Altınapa Barajı Havzasında (Konya) erozyon ve önlemler. Marmara Coğrafya Dergisi, 36, 285–303. https://doi.org/10.14781/mcd.331368
  10. Büttner, G. (2014). Land cover information in Europe. Land Use Policy, 38, 589–594. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2013.10.007

Kaynak Göster

APA
Ünver, A., & Karakoca, E. (2025). RUSLE Yöntemi Kullanılarak Porsuk Çayı Havzası’nda Erozyon Duyarlılığının ve Toprak Kayıplarının Belirlenmesi. Türk Uzaktan Algılama ve CBS Dergisi, 6(2), 230-251. https://doi.org/10.48123/rsgis.1687713