Değişen yağış düzenleri karşısında yeraltı suyu, özellikle tarımsal üretimin hayati önem taşıdığı Nijerya’nın Oke-Ogun bölgesinde ekonomik büyüme ve gıda güvenliği açısından kritik bir kaynak haline gelmiştir. Bu çalışma, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Uzaktan Algılama (UA) ve Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ile Çoklu Etki Faktörü (MIF) olmak üzere iki Çok Kriterli Karar Analizi (ÇKKA) tekniğini entegre ederek bölgedeki yeraltı suyu potansiyel bölgelerini (YSPB) belirlemektedir. Yağış, eğim, yükselti, jeoloji, toprak dokusu, arazi örtüsü, drenaj yoğunluğu ve çizgisellik yoğunluğu olmak üzere sekiz etki faktörü analiz edilmiştir. Tematik katmanlar ArcMap 10.8’de ağırlıklı çakıştırma analizi ile entegre edilerek çok düşükten çok yükseğe beş sınıfa ayrılan nihai YSPB haritaları oluşturulmuştur. MIF tabanlı haritada, çok düşük ve düşük potansiyel alanlar çalışma alanının %30,91’ini (4.653,02 km²) oluştururken, orta ve çok yüksek potansiyel alanlar %69,09’unu (10.404,57 km²) kapsamaktadır. AHP tabanlı haritada ise çok düşük ve düşük potansiyel alanlar %22,75 (3.425,61 km²), orta ile çok yüksek potansiyel alanlar ise %77,24 (11.631,98 km²) olarak belirlenmiştir. Otuz sondaj noktası ve Alıcı İşlem Karakteristiği (ROC) analizi ile yapılan doğrulamada, AHP modelinin MIF modeline kıyasla daha yüksek tahmin doğruluğu gösterdiği ortaya konmuştur. Bulgular, temel kayaç kompleksi alanlarında yeraltı suyu değerlendirmesi için CBS-ÇKKA yaklaşımlarının etkinliğini doğrulamakta ve gelecekteki yeraltı suyu arama çalışmaları için temel harita niteliği taşımaktadır.
Groundwater has become a critical resource for economic growth and food security amid changing rainfall patterns, particularly in the Oke-Ogun region of Nigeria, where agricultural output is vital. This study delineates groundwater potential zones (GWPZs) in the area by integrating Geographic Information Systems (GIS), Remote Sensing (RS), and two Multi-Criteria Decision-Making Analysis (MCDA) techniques: Analytical Hierarchy Process (AHP) and Multi-Influence Factor (MIF). Eight influencing factors—rainfall, slope, elevation, geology, soil texture, land cover, drainage density, and lineament density—were analyzed. Weighted overlay analysis in ArcMap 10.8 was used to integrate thematic layers and generate final GWPZ maps, classified into five categories from very low to very high. The MIF-based map showed that very low to low potential zones cover 30.91% (4,653.02 km²) of the study area, while moderate to very high zones cover 69.09% (10,404.57 km²). For the AHP-based map, 22.75% (3,425.61 km²) fell into very low to low categories, and 77.24% (11,631.98 km²) into moderate to very high categories. Validation using thirty borehole locations and Receiver Operating Characteristics (ROC) curve analysis revealed that the AHP model demonstrated superior predictive accuracy. The findings confirm the effectiveness of GIS-MCDA approaches for groundwater assessment in basement complex terrains, providing a valuable basemap for future exploration.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme, Fotogrametri ve Uzaktan Algılama |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 28 Haziran 2025 |
| Kabul Tarihi | 20 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 26 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.48123/rsgis.1729271 |
| IZ | https://izlik.org/JA77SZ29CF |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 1 |

Turkish Journal of Remote Sensing and GIS (Türk Uzaktan Algılama ve CBS Dergisi), Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanlanmıştır.