Investigating the Agro-Ecological Effects of Spatial-Temporal Transformation in Agricultural Lands and Crop Patterns on Urban Systems with Remote Sensing: The Case of Adana

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1, 76 - 95, 26.03.2026

Fatih Ganici , Özge Yalçıner Ercoşkun

https://doi.org/10.48123/rsgis.1734652

https://izlik.org/JA88FM53PL

Öz

The rapid growth of urbanization and the global climate crisis are putting pressure on agro-ecological balance, food supply, and negatively affecting the sustainability of agricultural lands. This study examines the temporal and spatial transformation of agricultural lands in Adana, focusing on cotton and citrus (especially orange) crops, which were historically the most widely cultivated products, and analyzes their agro-ecological impacts on urban systems. Sentinel-2 and Landsat 9 satellite images from the period 2005-2020 were analyzed, and spatial comparisons were made using Google Earth Pro visuals. Methods such as NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) and Geographic Information Systems (GIS)-based spatial modeling were employed. The transformation parameters of crop patterns were based on population growth, climate data, land use, and environmental factors; these were examined within a holistic analysis and synthesis framework. Findings show a 60.6% decrease in production areas (cotton and orange), a 5.58% decline in groundwater potential, and agricultural yield losses, which exacerbate issues such as water crises, climate change, migration, and infrastructure challenges. The results provide solutions for climate-adaptive land management and sustainable urban planning policies, recommending a smart water management agricultural urban model for regional-scale sustainable agriculture-urban integration.

Anahtar Kelimeler

Agro-ecological urban scenarios , Remote sensing , Climate-adaptive land management , Water-urban nexus , Sustainable agro-urban integration

Uzaktan Algılama ile Tarım Arazileri ve Ürün Desenindeki Zamansal-Mekansal Dönüşümün Kentsel Sistemler Üzerindeki Agro-Ekolojik Etkilerinin Araştırılması: Adana Örneği

https://izlik.org/JA88FM53PL

Öz

Kentleşmenin hızla artışı ve küresel iklim krizi, agro-ekolojik denge, gıda arzı üzerinde baskı kurmakta ve tarım arazilerinin sürdürülebilirliğini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışma, Adana’nın tarım arazilerinin ve geçmişte en çok üretim alanına sahip pamuk ve turunçgil (portakal odaklı) ürünlerinin zamansal-mekansal dönüşümünü inceleyerek kentsel sistemler üzerindeki agro-ekolojik etkileri ele almaktadır. 2005-2020 dönemine ait Sentinel-2, Landsat 9 uydu görüntüleri ile ve mekansal kıyas için Google Earth Pro görselleri analiz edilmiş olup NDVI (Normalize Edilmiş Bitki Örtüsü İndeksi) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı mekansal modelleme yöntemleri kullanılmıştır. Nüfus artışının yanı sıra iklim verileri ve arazi kullanımına ve çevresel faktörlere bağlı olarak ürün deseninin dönüşüm parametreleri temel alınmış; bütüncül analiz ve sentez çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, üretim alanlarında (pamuk ve portakal) %60,6 azalma, yeraltı su potansiyelinde %5,58’lik düşüş ve tarımsal verim kaybının su krizi, iklim, göç ve altyapı sorunlarını artırdığını göstermektedir. Sonuçlar, iklim-adaptif arazi yönetimi ve sürdürülebilir kentsel planlama politikaları için çözüm önerileri sunmakta olup akıllı su yönetimli tarım kent modeli, bölgesel ölçekte sürdürülebilir tarım-kent entegrasyonu için önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Agro-ekolojik kent senaryoları , Uzaktan algılama , İklim-adaptif arazi yönetimi , Su-kent etkileşimi , Sürdürülebilir tarım-kent entegrasyonu

Kaynakça

• Adana Sanayi Odası. (2023). Adana Sanayi Odası resmi web sitesi. 12 Nisan 2025’te https://www.adaso.org.tr adresinden alındı.
• Adana Valiliği İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü. (2020). Adana Sanayi Tarihi. 2 Haziran 2025'te https://www.yumpu.com/tr/document/view/63583055/adana-sanayi-tarihi adresinden alındı.
• Aksoy, H., & Öztürk, M. (2019). Türkiye’de tarım arazilerinin korunması ve arazi kullanım planlaması: Mevcut durum ve öneriler. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 6(2), 115–124.
• Altieri, M. A. (1995). Agroecology: The science of sustainable agriculture (2nd ed.). Westview Press.
• Altieri, M. A., & Nicholls, C. I. (2017). Agroecology: A transdisciplinary, participatory and action-oriented approach. Agroecology and Sustainable Food Systems, 41(3–4), 263–279.
• Avrupa Çevre Ajansı Raporu. (2019). Climate Change Adaptation In The Agriculture Sector In Europe. 15 Nisan 2025’te https://www.eea.europa.eu adresinden alındı.
• Bilir, B., & Koçak, O. (2016). Adana’da tarıma dayalı sanayinin gelişimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 45–61.
• Copernicus Land Monitoring Service. (2025). CORINE Land Cover. 12 Şubat 2025’te https://land.copernicus.eu/en/ products/corine-land-cover adresinden alındı.
• Çalışkan, O., & Kocaman, S. (2021). Türkiye’de iklim değişikliğinin tarımsal üretim desenlerine etkisi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 27(2), 145–160.
• Erdoğan, M. (2017). Türkiye’de pamuk üretimi ve bölgesel farklılıklar. Ziraat Fakültesi Yayınları, 3(1), 12–24.
• Foley, J. A., Ramankutty, N., Brauman, K. A., … & Zaks, D. P. M. (2011). Solutions for a cultivated planet. Nature, 478(7369), 337–342.
• Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2022). The 10 elements of agroecology: Guiding the transition to sustainable food and agricultural systems. 10 Nisan 2025’te https://www.fao.org/home/en adresinden alındı.
• Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2023). The state of food security and nutrition in the world. 10 Nisan 2025’te https://www.fao.org/home/en adresinden alındı.
• Gibbs, H. K., & Salmon, J. M. (2015). Mapping the world’s degraded lands. Applied Geography, 57, 12–21.
• Gill, S. E., Handley, J. F., Ennos, A. R., & Pauleit, S. (2007). Adapting cities for climate change: The role of the green infrastructure. Built Environment, 33(1), 115–133.
• Giorgi, F., & Lionello, P. (2008). Climate change projections for the Mediterranean region. Global and Planetary Change, 63(2–3), 90–104.
• Godfray, H. C. J., Beddington, J. R., Crute, I. R., …& Toulmin, C. (2010). Food security: The challenge of feeding 9 billion people. Science, 327(5967), 812–818.
• Intergovernmental Panel on Climate Change. (2022). Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Cambridge University Press. 3 Nisan 2025’te https://www.ipcc.ch adresinden alındı.
• Karakaya, A. (2019). Narenciye üretiminin mekânsal dağılımı: Adana örneği. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32(1), 59–72.
• Meadow, A. M., Ferguson, D. B., & Guido, Z. (2015). Moving toward the deliberate coproduction of climate science knowledge. Weather, Climate, and Society, 7(2), 179–191.
• Meteoroloji Genel Müdürlüğü. (2023). Meteoroloji Genel Müdürlüğü iklim verileri. 5 Nisan 2025’te https://mgm.gov.tr adresinden alındı.
• Oke, T. R. (1987). Boundary layer climates (2nd ed.). Routledge.
• Öztürk, M. (2015). Türkiye’de Akdeniz iklimi ve tarımsal üretim ilişkisi. İklim ve Toprak Araştırmaları Dergisi, 6(2), 34–45.
• Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., … & Foley, J. A. (2009). A safe operating space for humanity. Nature, 461(7263), 472–475.
• Seto, K. C., Güneralp, B., & Hutyra, L. R. (2012). Global forecasts of urban expansion to 2030 and direct impacts on biodiversity and carbon pools. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(40), 16083–16088.
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2021). Tarım ve Orman Bakanlığı istatistikleri. 20 Nisan 2025’te https://www.tarimorman.gov.tr adresinden alındı.
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2025). Corine Projesi. 9 Mart 2025’te https://corinecbs.tarimorman.gov.tr adresinden alındı.
• Tarım Reformu Genel Müdürlüğü. (2019). Tarım politikaları izleme ve değerlendirme raporu. 3 Şubat 2025’te https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM adresinden alındı.
• Turner, B. L., Lambin, E. F., & Reenberg, A. (2020). The emergence of land change science. Global Environmental Change, 17(3), 267–281.
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Türkiye İstatistik Kurumu nüfus, demografi ve tarım istatistikleri. 7 Mayıs 2025’te https://www.tuik.gov.tr adresinden alındı.
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Türkiye İstatistik Kurumu nüfus, demografi ve tarım istatistikleri. 7 Mayıs 2025’te https://www.tuik.gov.tr adresinden alındı.
• United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. 7 Mayıs 2025’te https://sdgs.un.org/2030agenda adresinden alındı.
• Xie, Y., Sha, Z., & Yu, M. (2008). Detecting land use/cover change in rural-urban fringe areas. Landscape Ecology, 23(7), 879–890.
• Zasada, I. (2011). Multifunctional peri-urban agriculture—A review of societal demands and the provision of goods and services by farming. Land Use Policy, 28(4), 639–648.