Türkiye’de Kuş Gözlemlerinin Konumsal – Zamansal Desenlerinin Mekânsal İstatistik Yöntemleriyle İncelenmesi
Öz
Biyoçeşitliliğin izlenmesi ve ekosistem dinamiklerinin anlaşılması açısından tür gözlemlerinin konumsal ve zamansal dağılımının incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Son yıllarda vatandaş bilimi projeleri kapsamında toplanan geniş ölçekli veri setleri, tür dağılımı analizleri için önemli bir veri kaynağı haline gelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye sınırları içerisinde 1900–2024 yılları arasında gerçekleştirilen kuş gözlemlerinin konumsal ve zamansal dağılımı analiz edilmiştir. Araştırmada, Cornell Ornitoloji Laboratuvarı tarafından geliştirilen eBird veri tabanından elde edilen toplam 3.316.876 kuş gözlem noktası kullanılmıştır. Konumsal kümelenme eğilimlerinin belirlenmesi amacıyla Getis–Ord Gi* sıcak nokta analizi uygulanmış, gözlemlerin zaman içindeki değişimini ortaya koymak için ise Space-Time Pattern Mining kapsamında Emerging Hot Spot Analizi kullanılmıştır. Sonuçlar, kuş gözlem aktivitelerinin Türkiye genelinde rastlantısal dağılmadığını, örnekleme eforunun ve gözlemci yönelimlerinin etkisiyle özellikle Marmara Bölgesi ile Kuzeybatı Anadolu’da güçlü sıcak nokta kümelenmeleri oluştuğunu göstermektedir. Buna karşılık Doğu Anadolu ve Orta Anadolu’nun doğu kesimleri çoğunlukla soğuk nokta alanları olarak belirlenmiştir. Ayrıca sıcak noktaların büyük ölçüde sulak alan ekosistemleri ile örtüştüğü görülmektedir. Bulgular, vatandaş bilimi verilerinin konumsal istatistik yöntemleri ile birlikte kullanıldığında biyoçeşitlilik desenlerinin belirlenmesinde önemli bir potansiyel sunduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akman, Y. (1993). Biyocoğrafya. Palme Yayıncılık.
- Akyürek, Ö., & Arslan, O. (2018). Kocaeli ili ve çevresinde (1900–2016) yılları arasında gerçekleşen tarihsel depremlerin konumsal istatistik analizi. Geomatik, 3(1), 48–62. https://doi.org/10.29128/geomatik.333104
- Anselin, L. (1995). Local indicators of spatial association—LISA. Geographical Analysis, 27(2), 93–115. https://doi.org/10.1111/j.1538-4632.1995.tb00338.x
- Atalay, İ., & Efe, R. (2010). Structural and distributional properties of forests in Turkey. Journal of Environmental Biology, 31, 61–70.
- Avcı, M. (2005). Çeşitlilik ve endemizm açısından Türkiye bitki örtüsü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Dergisi, 13, 27–55. https://izlik.org/JA56TD55LF
- Bacaro, G., Rocchini, D., Diekmann, M., Gasparini, P., Gioria, M., Maccherini, S., Marcantonio, M., Tordoni, E., Amici, V., & Chiarucci, A. (2011). Predicting plant species richness by using remote sensing and species distribution modeling techniques. Ecological Indicators, 11(6), 1444–1450. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2011.03.011
- Brotons, L., Thuiller, W., Araújo, M. B., & Hirzel, A. H. (2004). Presence–absence versus presence-only modelling methods for predicting bird habitat suitability. Ecography, 27(4), 437–448. https://doi.org/10.1111/j.0906-7590.2004.03764.x
- Çakıcı, A. C., & Harman, S. (2006). Kuş gözlemciliğinin önemi: Türkiye’de kuş gözlemciliğinin profili. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 17(2), 161–168. https://izlik.org/JA57SG97WR
- Danacıoğlu, Ş., & Öngül, H. C. (2024). Türkiye’de yapay ışık kirliliği ile kuş gözlemleri arasındaki ilişkinin zamansal ve mekânsal analizi: Jeoistatistiksel bir yaklaşım. International Journal of Geography and Geography Education, 52, 159–178. https://doi.org/10.32003/igge.1430386
- Davis, P. H. (Ed.). (1965–1985). Flora of Turkey and the East Aegean Islands (Vols. 1–9). Edinburgh University Press.
