EMRAM 7 Hastanelerinde Sağlık Turizmi Pazarlamasının Entropi Tabanlı TOPSIS Yöntemiyle Analizi

Öz

Dijitalleşmenin sağlık sektöründeki etkilerinin giderek artması, hastanelerin uluslararası rekabet gücü elde etmesinde dijital olgunluk seviyelerini stratejik bir unsur haline getirmiştir. Bu bağlamda, HIMSS tarafından geliştirilen Electronic Medical Record Adoption Model (EMRAM), sağlık kuruluşlarının elektronik tıbbi kayıt sistemleri ve dijitalleşme düzeylerini 0’dan 7’ye kadar sınıflandırmaktadır. Modelin en üst basamağı olan EMRAM 7, kağıtsız süreçler, ileri analitik altyapılar ve cihaz entegrasyonunu içeren en yüksek dijital olgunluk düzeyini temsil etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de EMRAM 7 seviyesinde bulunan hastanelerin sağlık turizmi pazarlama performanslarını Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yaklaşımıyla değerlendirmektir. Araştırmada, hastanelerin web siteleri üzerinden sağlık turizmi hizmet çeşitliliği, Google puanı, kalite yönetimi, online hizmetler, iletişim ve şeffaflık, eğitim ve uzmanlık faaliyetleri ile özellikli hizmetler olmak üzere yedi kriter belirlenmiştir. Kriter ağırlıkları Entropi yöntemiyle hesaplanmış, ardından TOPSIS yöntemiyle hastaneler sıralanmıştır. Analiz sonuçları, “Eğitim ve Uzmanlık” kriterinin en yüksek öneme sahip olduğunu, bunu “Sağlık Turizmi Hizmet Çeşitliliği” izlediğini göstermektedir. TOPSIS sıralamasında H8 ve H6 kodlu hastaneler en yüksek performansı sergilemiştir. Bulgular, EMRAM 7 düzeyindeki hastanelerin dijital olgunluk yapılarının güven, kalite ve sürdürülebilirlik açısından sağlık turizmi pazarlamasında önemli bir rekabet avantajı sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Turizmi Pazarlaması
• EMRAM 7
• HIMSS
• Entropi
• TOPSIS

Analysis of Health Tourism Marketing in EMRAM 7 Hospitals Using the Entropy-Based TOPSIS Method

Abstract

The increasing impact of digitalization in the healthcare sector has made digital maturity levels a strategic factor in enhancing the international competitiveness of hospitals. In this context, the Electronic Medical Record Adoption Model (EMRAM), developed by HIMSS, classifies healthcare institutions’ electronic medical record systems and digitalization levels from 0 to 7. The highest stage, EMRAM 7, represents the most advanced level of digital maturity, characterized by paperless processes, advanced analytical infrastructures, and device integration. The aim of this study is to evaluate the health tourism marketing performance of hospitals at the EMRAM 7 level in Turkey through a Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) approach. Within the scope of the research, seven criteria were identified based on data obtained from hospitals’ websites: diversity of health tourism services, Google rating, quality management, online services, communication and transparency, education and expertise activities, and specialized services. The weights of these criteria were calculated using the Entropy method, and subsequently, the hospitals were ranked with the TOPSIS method. The analysis revealed that “Education and Expertise” was the most significant criterion, followed by “Health Tourism Service Diversity.” In the TOPSIS ranking, hospitals coded H8 and H6 demonstrated the highest performance. The findings indicate that the digital maturity structures of EMRAM 7 level hospitals provide a significant competitive advantage in health tourism marketing, particularly in terms of trust, quality, and sustainability.

Keywords

• Health Tourism Marketing
• EMRAM 7
• HIMSS
• Entropy
• TOPSIS

Kaynakça

1. Abuhanoğlu, H., & Karadağ, M. (2024). Yönetici hemşirelerin bakış açısıyla sağlık hizmetlerinde şeffaflık ve hesap verebilirlik: Nitel bir çalışma. The Journal of Academic Social Science Studies, 9(39), 423-429.
2. Afshari, A.R., Nikolic, M., & Cockalo, D. (2014). Application of fuzzy decision making for personnel selection problem-a review. Journal of Engineering Management and Competitiveness (JEMC), 4(2), 68-77.
3. Ak, S. (2023). Dijital hastane dönüşümünde Türkiye. Güncel Sağlık Yönetimi, 1(1), 24-35.
4. Al-Sawat, M. & Al-Harbi, Y. (2022). The impact of digital transformation on the efficiency of academic performance. Arab Journal for Scientific Publishing, 647-686.
5. Arce, M. E.,Saavedra, Á., Míguez, J. L., & Granada, E. (2015). The use of grey-based methods in multi-criteria decision analysis for the evaluation of sustainable energy systems: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 47, 924-932.
6. Arslan, A. (2023). Sağlıkta kalite kapsamında dijital bir hastanede müşteri memnuniyeti araştırması. Alanya Akademik Bakış, 7(3), 1123-1139.
7. Ates, A. & Sunar, H. (2024). Comparison of Türkiye’s medical tourism market with existing and potential competitor countries. Journal of Society, Economics and Management, 5 (2), 342-368.
8. Avaner, T., Avaner, E. B., & Yyü, V. (2018). Yazılım teknolojileri ve sağlık yönetimi: HIMSS ya da dijital hastane hizmetleri üzerine bir değerlendirme. Yasama Dergisi, (37), 5-28.

9. Azimi, R., Mahmoudi, G., & Esmaeili, H. A. (2018). Ranking factors affecting the attraction of foreign medical tourists in hospitals affiliated to mashhad university of medical sciences based on marketing mix model. Iranian journal of public health, 47(10), 1593.
10. Boroushaki, S. (2017). Entropy-based weights for multicriteria spatial decision-making. Yearbook of the Association of Pacific Coast Geographers, 79, 168-187.
11. Chakraborty, S., Raut, R. D., Rofin, T. M., & Chakraborty, S. (2023). A comprehensive and systematic review of multi-criteria decision-making methods and applications in healthcare. Healthcare Analytics, 4, 100232.
12. Çetin, S. (2024). Dijital hastane konusu ile ilgili bilimsel araştırmaların incelenmesi: Bir içerik analizi. Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi, 5(2), 125-140.
13. Duncan, R., Eden, R., Woods, L., Wong, I., & Sullivan, C. (2022). Synthesizing dimensions of digital maturity in hospitals: Systematic review. Journal of medical Internet research, 24(3), e32994.
14. Esen, H., Yiğit, V., & Güldan, S. (2020). Hastanelerde AHP ve TOPSIS yöntemi ile personel seçimi: Acil bakım hemşireliği sertifikalı eğitim programı örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(12), 112-128.
15. Furukawa, M., & Pollack, E. (2020). Achieving HIMSS Stage 7 designation for EMR adoption. Nursing management, 51(1), 10-12.
16. Hall, C. M. (2012). Medical and health tourism: The development and implications of medical mobility. In Medical Tourism (pp. 3-27). Routledge.
17. Han, H., & Hwang, J. (2018). Growing competition in the healthcare tourism market and customer retention in medical clinics: New and experienced travellers. Current Issues in Tourism, 21(6), 680-702.
18. Heung, V. C., Kucukusta, D., & Song, H. (2010). A conceptual model of medical tourism: Implications for future research. Journal of Travel & Tourism Marketing, 27(3), 236-251.
19. HIMSS. (2022). EMRAM criteria (v2022).Erişim adresi: https://www.himss.org/maturity-models/emram/
20. HIMSS. (2024). Who we are. Erişim adresi: https://www.himss.org/who-we-are
21. Hwang, C. L., & Yoon, K. (1981). Methods for multiple attribute decision making. In Multiple attribute decision making: methods and applications a state-of-the-art survey (pp. 58-191). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.
22. Güven, Z. H. ve Keleş, S. (2022). Diş hekimliğinde hastaların tedaviye karar verme ve tedavi kurumu seçimindeki eğilimleri üzerine nitel bir araştırma. Sağlık ve Toplum 32(1), 190-205.
23. Işıkdemir, İ., & Gürel, P. A. (2024). Ege bölgesi’nde bulunan “sağlık turizmi yetki belgesine” sahip sağlık kuruluşlarının dijital pazarlama kanallarının incelenmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(2), 950-971.
24. Khambhati, R., Patel, H., & Kumar, S. (2022). A performance evaluation and comparison model for urban public healthcare service Quality (Urbpubhcservqual) By fuzzy TOPSIS Method. Journal of Nonprofit & Public Sector Marketing, 34(3), 291-310.
25. Kharrazi, H., Gonzalez, C. P., Lowe, K. B., Huerta, T. R., & Ford, E. W. (2018). Forecasting the maturation of electronic health record functions among US hospitals: Retrospective analysis and predictive model. Journal of Medical Internet Research, 20(8), e10458.
26. Li, R., Niu, Y., Scott, S. R., Zhou, C., Lan, L., Liang, Z., & Li, J. (2021). Using electronic medical record data for research in a Healthcare Information and Management Systems Society (HIMSS) Analytics Electronic Medical Record Adoption Model (EMRAM) stage 7 hospital in Beijing: Cross-sectional study. JMIR Medical Informatics, 9(8), e24405.
27. Maleki, N., Padmanabhan, B., & Dutta, K. (2024). Usability of health care price transparency data in the United States: Mixed methods study. Journal of Medical Internet Research, 26, e50629.
28. Özdemir, B., & Şahin, Ö. U. (2024). Türkiye’de dijital hastanelerin geleceği: GZTF analizi. Journal of Awareness, 9(4), 381-392.
29. Rađenović, Ž., & Veselinović, I. (2017). Integrated AHP-TOPSIS method for the assessment of health management information systems efficiency. Economic Themes, 55(1), 121-142.
30. Roy, P.K. ve Shaw, K. (2021). A credit scoring model for SMEs using AHP and TOPSIS. International Journal of Finance and Economics, 1– 20.
31. Sağlık Bakanlığı (2024). Sağlık Bakanlığı Dijital Hastane, EMRAM hakkında. Erişim adresi: https://dijitalhastane.saglik.gov.tr/TR,4858/emram-hakkinda.html
32. Sungur, C. (2025). Ditalization in health tourism: An evaluation of Türkiye’s current situation and future perspective. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 7(2), 242-256.
33. Synan, L. T., Eid, M. A., Lamb, C. R., & Wong, S. L. (2021). Crowd-sourced hospital ratings are correlated with patient satisfaction but not surgical safety. Surgery, 170(3), 764-768.
34. Şimşek, B. (2023). Sağlık Turizmi işletmelerinde dijital pazarlama uygulamalarının analizi: Kuşadası örneği. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(1), 108-125.
35. Taherdoost, H., & Madanchian, M. (2023). Multi-criteria decision making (MCDM) methods and concepts. Encyclopedia, 3(1), 77-87.
36. Tontus, H. Ö. (2018). Sağlık turizmi tanıtımı ve sağlık hizmetlerinin pazarlanması ilkeleri üzerine değerlendirme. Disiplinlerarası Akademik Turizm Dergisi, 3(1), 67-88.
37. Uslu, Y., Ünkür, P., & Altun, U. (2024). EMRAM Modeli ve HIMSS standartları ile dijital hastaneler: Kocaeli ilinde mevcut durum değerlendirmesi. Boyabat İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergisi, 4(1), 101-122.
38. Yıldırım, M., Altan, İ. M., Gemici, R. (2018). Kurumsal yönetim ile finansal performans arasındaki ilişkinin entropi ağırlıklandırmalı TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi: BİST’te işlem gören gıda ve içecek şirketlerinde bir araştırma. Journal of Accounting and Taxation Studies , 11 (2) , 130-152 .
39. Yorulmaz, M., & Söyler, S. (2020). Sağlık turizmi SWOT analizi: Adana ili örneği. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(2), 217-230.
40. Yüksel, L. İ. Ç., & Arıkan, M. (2018). Sağlık sektöründe hizmet kalitesinin çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi: Ankara’da bir uygulama. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 24(3), 13-30.
41. Zheng, H., Xia, W., & Ma, J. (2025). Affordance types and their determinants in patient mobile health portals use: An empirical ınvestigation. Journal of Medical Internet Research, 27, e74351.
42. Zarei, A., Azar, A., & Rezaei Rad, M. (2016). Measurement of social marketing in health tourism. Journal of Tourism Planning and Development, 5(18), 33-53.
43. Zou, Z. H., Yi, Y., & Sun, J. N. (2006). Entropy method for determination of weight of evaluating indicators in fuzzy synthetic evaluation for water quality assessment. Journal of Environmental Sciences, 18(5), 1020-1023.
44. Wang, T. C., & Lee, H. D. (2009). Developing a fuzzy TOPSIS approach based on subjective weights and objective weights. Expert Systems with Applications, 36(5), 8980-8988.
45. Wang, L., Ali, Y., Nazir, S., & Niazi, M. (2020). ISA evaluation framework for security of internet of health things system using AHP-TOPSIS methods. Ieee Access, 8, 152316-152332.