Gürcü Edebi Dili ve Yazı Sistemlerinin Diyakronik Gelişimi: Tarihsel-Dilbilimsel Bir Analiz

Öz

Bu makale, Gürcü edebi dilin ve Gürcü edebi türlerinin (Asomtavruli, Khutsuri, Mkhedruli) gelişiminin ana aşamalarını diyakronik ve tarihsel-dilbilimsel bir bakış açısıyla inceliyor. Makale, Gürcü edebi dilini tarihsel olarak oluşmuş, normatif olarak istikrarlı ve işlevsel olarak çeşitli bir dil sistemi olarak ele alıyor; gelişiminin yazılı gelenek, kültürel ve eğitimsel süreçler ve sosyal ihtiyaçlarla yakından bağlantılı olduğunu vurguluyor. Araştırma, tarihsel-dilbilimsel analiz, diyakronik yaklaşım ve metinsel gözlemlere dayanmaktadır; bu gözlemler, eski Gürcü yazılı anıtları ile klasik ve modern Gürcü edebi metinlerinin karşılaştırmalı analizini içermektedir. Makale, Gürcü edebi dilin geleneksel üç aşamalı dönemlendirmesini (Eski Gürcüce, Orta Gürcüce ve Yeni, Modern Gürcüce) ve dilsel normların ve işlevsel kriterlerin istikrarlılığının önemini vurgulayan alternatif teorik perspektifleri ele almaktadır. Yazının edebi normların oluşumunda ve korunmasındaki tarihsel rolüne özel önem verilmektedir. Çalışmanın bulguları, Gürcü edebi dilin yalnızca ulusal kimliğin temeli değil, aynı zamanda bölgesel ve uluslararası öneme sahip tarihi ve dilsel bir sistem olduğunu ve modern akademik ve eğitim ortamlarında incelenmesinin önemli olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Asomtavrul,
• Khutsuri,
• Mkhedruli

The Diachronic Development of the Georgian Literary Language and Writing Systems: A Historical-Linguistic Analysis

Öz

The article discusses the main stages of the development of the Georgian literary language and the types of Georgian script (Asomtavruli, Khutsur, Mkhedruli) from a diachronic and historical-linguistic perspective. The paper considers the Georgian literary language as a historically formed, normatively stable and functionally diverse language system, the development of which is closely related to the written tradition, cultural and educational processes and social needs. The research is based on historical-linguistic analysis, diachronic approach and textual observations, including a comparative analysis of ancient Georgian written monuments, classical and modern Georgian literary texts. The article discusses the traditional three-stage periodization of the Georgian literary language (Old Georgian, Classical/Middle Georgian, and Modern Georgian), as well as alternative theoretical perspectives that emphasize the importance of the stability of linguistic norms and functional criteria. Special attention is paid to the historical role of writing in the formation and maintenance of literary norms. The results of the study show that the Georgian literary language is not only the basis of national identity, but also a historical and linguistic system of regional and international significance, the study of which is relevant in the modern academic and educational space.

Anahtar Kelimeler

• Asomtavruli,
• Khutsuri,
• Mkhedruli

Kaynakça

1. Arabuli, A. (2008). Gürcü konuşma kültürü, Tiflis: Universali Yayınları.
2. Gamkrelidze, T. (2008). Gürcü dilinin tarihsel dönemlendirilmesi. Tiflis: Ganatleba Yayınları.
3. Gogolashvili, G. (2012). Modern Gürcü Edebi Dilinde Norm ve Varyasyon. Okulda Gürcü Dili ve Edebiı, (4).
4. Gogolashvili, G. (2013). Modern Gürcücede edebi dil normunun dinamikleri. Dilbilim Sorunları, (1).
5. Danelia, K. (1983). Gürcü yazı sisteminin tarihi. Tiflis: Metsniereba Yayınları.
6. Danelia, K. (1998). Gürcü yazılı kültürü. Tiflis: Metsniereba Yayınları.
7. Vashakidze, I. (2006). İlia ve Gürcü edebî dilinin pratik meseleleri. Kartveloloji Mirası, X. Kutaisi: Kutaisi Devlet Üniversitesi Yayınları.
8. Merçule, G. (1987). Aziz Grigol Hanzdeli’nin Hayatı. Gürcü Edebiı, Cilt I. Tiflis: “Sovyet Gürcistan” Yayınları.

9. Sarjveladze, Z. (1984). Gürcü edebi dilin tarihi. Tiflis: Tiflis Üniversitesi Yayınları.
10. Sarjveladze, Z. (2005). Gürcü edebi dilin tarihi. Tiflis: Profili Yayınları.
11. Vogt, H. (1971). Historical linguistics and textual studies. Berlin: Walter de Gruyter.
12. Shanidze, A. (1973). Eski Gürcü edebî dili. Tiflis: Metsniereba Yayınları.
13. Chikobava, A. (1979). Edebî dil ve norm. İçinde Gürcü söz kültürü sorunları (Cilt II). Tiflis: Metsniereba Yayınları.
14. Chikobava, A. (2011). Eserler (Cilt V). Tiflis: Tiflis Üniversitesi Yayınları.
15. Javakhishvili, I. (1937). Gürcü dilinin tarihi. Tiflis: Tiflis Devlet Üniversitesi Yayınları.
16. Jorbenadze, G. (1995). Gürcü edebi dilin yapısı. Tiflis: Tiflis Üniversitesi Yayınları.