Abdülbâsıt b. Halîl b. Şâhin el-Malatî ve “ez-Zehru’l-Maktûf fî Mehârici’l-Hurûf” İsimli Tecvid Risalesi

Öz

Malatya, tarihte önemli bir kültür merkezi olmuş, İslam düşüncesine damgasını vuran birçok ilim ve fikir adamının ikamet ve uğrak yeri olarak temayüz etmiş kadîm bir şehirdir. Babasının Memlükler döneminde Malatya nâibliği yaptığı sıralarda Malatya’da doğan tarihçi, Hanefî fakihi ve müfessir Abdülbâsıt b. Halîl b. Şâhin el-Malatî  de Malatya’nın ilim havzasında yetişmiş âlimlerden birisidir. Tahsil amacıyla Halep, Dımaşk, Mağrib ve Endülüs’ü dolaştıktan sonra Kahire’ye yerleşmiş, (1514/920) tarihinde burada vefat etmiştir. Döneminin büyük âlimlerinden ilim almış ve önemli eserler telif etmiştir. Kıraat ve tecvid ilmiyle meşgul olan alimler, ilk dönemlerden itibaren bu konulara yönelik olarak kayda değer önemli literatür oluşturmuşlardır. Bu çalışmada müellifi tanıtmaya ve bu literatüre katkı mahiyetinde yazmış olduğu ez- Zehru’l- Maktûf fî Mehârici’l- Hurûf isimli risaleden hareketle, onun Kur’an eğitiminde esaslı bir yer işgal eden ve Tecvid İlminin temel konularından biri olan “mehâric-i hurûf/ Kur’an harflerinin çıkış yerleri”ne dair görüşlerini değerlendirmeye çalışacağız.

Anahtar Kelimeler

• Kur’ân,Abdülbâsıt b. Halîl b. Şâhin el-Malatî,ez- Zehru’l- Maktûf Mehâricü’l- Hurûf,Harfler,Malatya,Tecvid,Kansu Gavri

Abdülbâsit b. Halîl b. Shahin el-Malatî And His Tajweed Booklet Named As “al-Zehru-l Maktûf fî Mehârîc al-Hurof”

Öz

Malatya has become an important cultural center in history, city has shaped itself as the place of residence and destination of many scholars well-known and opinion makers who have stigmatized Islamic thought. An one of them as a historian Zeynüddin Abdülbasıt b. was born in Malatya in the year when his father was governer in Malatya during the Mamluks period. He was known as Hanafi faqih and commentator. After his trip Aleppo, Damascus, Maghribi and Andalus for study he settled in Cairo and died here in (920/1514).  He learned from great scholars of his time and he wrote important works. In this work we will study about his work booklet named as “al- Zehru’l- Maktûf fî Mehârici al- Hurof ”.  About this subject a lot of scholars worked and they made important literatüre. We will try to evaluate his views on the "place of departure of the letters of the abominable hurûf / Qur'an" using his booklet, which is a fundamental part of the tajweed course and we will try to introduce him.

Anahtar Kelimeler

• Hurof al- Quran,Zayn ad Dın Abd al Basit Halil b. Shahin,ez- Zehru’l- Maktûf,Mehâric al Hurof,Let-ters/Hurof,Risaale,Qirāah,Tajwid,Kānśūh al-Ğavrī,Mamluks

Kaynakça

1. Kemaleddin İzzeddin Ali, Muhammed, Abdu’l-Basıt, el-Hanefî, Müerrihan, Kahire 1990.
2. el-Malatî, Abdulbasıt b. Halil. B. Şâhin, Neylü’l-Emel fî Zeyl ed-Düvel, (thk. ve nşr., Ömer Abdu’s-Selam Tedmürî), C. I / I (H.744-770); C.I / II ( H. 771-800) ; C. I / III (H801-820); C. I / IV (H. 821-840); C. II / V ( H. 841-860); C. II / VI (H. 861-875); C. II / VII (H. 876-890); C.II / VIII (H. 891-896); C. IX (İndex), Mektebeti’l-Asrıyye, Beyrut 2002). ………….....,.Kitâbu’l- Mecmûu’l- Büstânü’n-Nûrî li Hazreti Mevlânâ es-Sultân el-Gavrî, Mukaddime, Süleymaniye Kütüphanesi,. Ayasofya 4793.
3. …………., ez- Zehru’l- Maktûf fî Beyâni Mehârici’l- Hurûf, Ayasofya 4793.
4. Es-Sehâvî, Şemseddin Ebu’l-Hayr Muhammed b. Abdurrahman; ed-Dav’ü’l-Lâmî’ fî Ulemâ Ehli’l-Karni’t-Tâsi’, VI Cilt (her cilt 2 cüzden oluşuyor), Beyrut. (t.y).
5. Ömer,. Muhammed Muhammed, “er-Ravzü’l-bâsim fî havâdisi’l-umr ve’t-terâcim”, Kahire Üniversitesi, Dâru’l-Ulûm FakültesiYıllığı, yıl:1977-1978, s. 57-78.
6. Özaydın, Abdülkerim ,“Abdülbâsıt el-Malatî”, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA) yıl: 1988, cilt: 1, sayfa: 201-202.
7. Özbek, Süleyman, “Memluk Devletinin Siyasi ve Kültür Hayatında Rol Alan Moğol Asıllı Bir Aile (Şahin eş-Şeyhî ve Ailesi)”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Konya, 2010, cild: 27 Bahar(s.529-552).