Güzide Hanım Foundation, A Philanthropist From Manastır Who Lived In The 19th Century
Öz
Foundations are among the most deep-rooted and functional institutions of Islamic civilization. Foundations have played a leading role in the provision of religious, educational, religious order, municipal and cultural services. Women, as well as men, have established foundations to the extent of their means. The Güzide HanımWoman bint. Abdullah Foundation, which resided in the İne Bey Neighbourhood of Manastir Bitola in 1286/1870, has a special feature. es-Seyyid Mehmed Vecihi Efendi Gentleman freed Güzide Hanım while she was his concubine and married her. From this marriage, they had a daughter named Şerife Demir, but their daughter died at a young age. The document clearly states that after her daughter's death, some of her mother's property was inherited by her. Güzide Hanım found it appropriate to spend the savings she inherited from her husband and daughter on charity. In the foundation established by this lady, bread was provided to students studying in the 9 madrasahs in Manastir and students engaged in the science of recitation for three months, and bread was also distributed to the poor without distinction between Muslims and non-Muslims during the month of Ramadan. She appointed the Atik Old Madrasah lecturer Mehmed Efendi to the duties of giving mevlid, miraciye, aşr-ı şerif, sermons and advice at İshakiye Mosque, and she undertook the maintenance costs of the ablution fountains and fountains of the aforementioned mosque, as well as the repair of the Boyacılar Bridge, the fountains and fountains of the New Mosque, and the salary of the muezzin of the Besim Paşa Mosque were financed from her foundation. After her death, she allocated the mansion she lived in to the use of the Manastir Muftis. Of the structures supported by Güzide Hanım’s own income and the foundation she established, only İshakiye Mosque and Yeni Mosque have survived to the present day, while other structures have been demolished and removed over time. Güzide Hanım Foundation will be evaluated in light of the data in the foundation charter and other archive documents
Anahtar Kelimeler
XIX. Asırda Yaşamış Manastırlı Bir Hayırsever Güzide Hanım Vakfı
Öz
Vakıflar, İslam medeniyetinin en köklü ve işlevsel müesseselerinin başında gelmektedir. Vakıflar din, eğitim, tarikat, belediye ve kültür hizmetlerinin yerine getirilmesinde başrol oynamıştır. Erkekler kadar kadınlar da ellerindeki imkanlar ölçüsünde vakıf tesis etmişlerdir. 1286/1870 yılında Manastır’ın İne Bey Mahallesi’nde ikamet eden Güzide Hanım bt Abdullah Vakfı’nın ayrı bir özelliği mevcuttur. es-Seyyid Mehmed Vecihi Efendi, Güzide Hanım’ı cariyesi iken azat edip özgürlüğüne kavuşturmuş ve kendisiyle evlenmiştir. Bu izdivaçtan Şerife Demir adında bir kızları dünyaya gelmiş, ancak kızları genç yaşta vefat etmiştir. Belgede, kızının ölümünden sonra annesinin sahip olduğu mülklerin bir kısmının miras yoluyla kendisine geçtiği açıkça belirtilmiştir. Güzide hanım eşinden ve kızından miras intikal eden birikimini hayır işlerine harcamayı uygun görmüştür. O, tesis ettiği vakıfta, Manastır’da bulunan 9 medresede eğitim gören talebeler ile kıraat ilmiyle meşgul olan talebelere üç aylar boyunca ekmek yardımı yaptığı gibi, Ramazan ayında Müslüman ve gayrimüslim ayrımı gözetilmeksizin fakirlere de nân dağıtılmıştır. O, İshakiye Camii’nde, mevlid, miraciye, aşr-ı şerif, vaaz ve nasihat verilmesi görevlerine Atik Medresesi müderrisi Mehmed Efendi’yi tayin etmiş, mezkûr caminin şadırvan ve çeşmelerinin bakım masraflarını üstlendiği gibi Boyacılar Köprüsü’nün tamiri, Yeni Camii’nin çeşme ve şadırvanlarının onarımının yanı sıra Besim Paşa Camii’nin müezzininin maaşı da vakfından finanse edilmiştir. Yaşadığı konağı vefatından sonra Manastır müftülerinin kullanımına tahsis etmiştir. Güzide Hanım’ın kendi akarları ve kurmuş olduğu vakıf tarafından desteklenen yapılardan günümüze sadece İshakiye Camii ve Yeni Camii intikal etmiş, diğer eserler zaman içinde yıktırılıp ortadan kaldırılmıştır. Güzide Hanım Vakfı, vakfiye ve diğer arşiv belgelerindeki veriler ışığında değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
