Belief in Rajat in Imamiyya Shia

Yıl 2026, Sayı: 17 , 66 - 125 , 30.04.2026

Enver Bayram

https://doi.org/10.53336/rumeli.1612688

https://izlik.org/JA32HN43CH

Öz

Al-Bahr al-Madid written by Ibn Ajiba, who was among the interpreters of the last period, is a vital tafsir book that brought together the literal interpretation and the ishari comment. In his tafsir, he deals with the issue of the khabari (scriptural) attributes as well as many other topics. He considers the Khabari attributes as mutashabih verses and advises interpreting them accordingly. According to him, these verses should not be interpreted as attributing organs to Allah. In addition, he handles and interprets the verses in question allusively. In his ishari comments, he places the purification of the soul and spiritual closeness to Allah at the center. According to him, a person becomes closer to Allah to the extent that he can cope with his nafs (lower self). Our research focuses on Ibn Ajiba’s approach to some khabari attributes. The subject will be discussed and analysed in the context of his tafsir al-Bahr al-Madid. In our research, we aim to reveal how the verses related to the khabari attributes are handled and analysed primarily in the context of ishari exegesis. In doing so, the literal meaning of the verse and then its allusive meaning will be discussed.

Anahtar Kelimeler

Qur’an , Tafsir , Sign , The Khabari (Scriptural) Attributes , Verse

Bir Sûfî Müfessir Olarak İbn Acîbe’nin Bazı Haberî Sıfatlara Yaklaşımı: El-Bahru’l-Medîd Bağlamında

https://izlik.org/JA32HN43CH

Öz

Son dönemin müfessirleri arasında yer alan İbn Acîbe’nin el-Bahrü’l-medîd’i, zahirî tefsir ile işârî yorumu bir araya getiren önemli bir tefsir eseridir. İbn Acîbe, tefsirinde birçok konuya değindiği gibi haberî sıfatlar meselesini de ele almaktadır. O, haberî sıfatları müteşâbih ayetlerden kabul etmekte ve buna uygun olarak yorumlanmasını salık vermektedir. Ona göre bu ayetler Allah’a uzuv nispet edecek şekilde yorumlanmamalıdır. Bunun yanında o, söz konusu ayetleri işârî tarzda ele alıp yorumlamaktadır. İşârî yorumlamalarında ise merkeze nefs tezkiyesini ve Allah’a mânen yakın olmayı koymaktadır. Zira ona göre insan nefsiyle baş edebildiği ölçüde Allah’a yakın olur. Araştırmamız İbn Acîbe’nin bazı haberî sıfatlara yaklaşımını konu edinmektedir. Onun el-Bahru’l-medîd adlı tefsiri bağlamında konu ele alınıp incelenecektir. Araştırmamızda haberî sıfatlarla ilgili âyetlerin daha ziyade işârî tefsir bağlamında ne şekilde ele alınıp incelendiğini ortaya koymayı amaçlamaktayız. Bunu yaparken de önce ayetin zahirî anlamına, peşi sıra işârî mânasına başvurulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kur’an , Tefsir , İşâret , Haberî Sıfat , Ayet

Kaynakça

• Abdulbâkî, Muhammed Fuad. el-Mu‘cemu’l Müfehres li’l-Elfazi’l Kur’an’il-Kerîm. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1990.
• Aydın, Ömer. “Kur’an’da Geçen Belli Başlı Haberî Sıfatların Te’vili”. İ. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 (2000), 143-177.
• Azzûzî, Hasan. Şeyh İbn Acîbe ve Menhecühü fi't-Tefsir. Mağrib: y.y., 2001.
• Bâcûrî, İbrahim b. Muhammed. Şerhu Cevhereti't-tevhid. Beyrut, b.y., 1983.
• Cürcânî, Seyyid Şerif Ali b. Muhammed. Şerhu'l-mevâkıf. İstahbul: b.y., 1230h.
• Ebû Hanife, el-Fıkhu’l-Ekber, çev. M.Öz. İstanbul: MÜİF Vakfı Yay., 1981.
• el-Kefevî, Ebü’l-Bekâ. el-Külliyyât. thk. Adnan Dervîş ve Muhammed Mısrî. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, ts.
• Eş’arî, Ebu’l-Hasan el-İbâne an Usuli’d-Diyâne. çev. M. Kubat. İstanbul: İşrak Yay., 2008.
• Ferâhîdî, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm. Kitabü’l ayn. thk. Mehdi Mahzumî - İbrâhim es-Semaraî. b.y: y.y., ts.
• Herrâs, Muhammed. Şerhu’l-Vâsıtıyye. b.y: Dâru İbn Kayyim, ts.
• İbn Acîbe, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Muhammed b. Mehdî el-Hasenî eş-Şâzelî. el-Bahrü’l-medîd fî tefsîri’l-Kurʾâni’l-mecîd. thk. Ömer Ahmed er-Râvi. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 3. Baskı, 2010.
• İbn Battâl, Ebu‟l-Hasen Ali b. Halef. Şerhu Sahîhi’l-Buhârî. thk. Ebu Temîm Yâsir b. İbrahim. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 2003.
• İbn Huzeyme, Ebû Bekr Muhammed b. İshâk. Kitâbü’t-Tevhîd ve İsbâtü Sıfâti’r-Rabb Azze ve Celle. thk. Abdulaziz b. İbrahim eş-Şehvân. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1994.
• İbn Manzûr, Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-ʿArab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Sadr, 1414h.
• İmâmü’l-Haremeyn. el-Akîdetü'n-Nizâmiyye el-Cüveynî, thk. M. Zahid el-Kevserî. Kahire: b.y., 1992.
• İsfahânî, Rağıb. el-Müfredât. çev. Yusuf Türker. İstanbul: Pınar Yayınları, 2012.
• Kefevî, Ebü’l-Bekâ. el-Külliyyât. thk. Adnan Dervîş. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle. ts. Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd. Kitâbü’t-Tevḥîd. nşr. Bekir Topaloğlu – Muhammed Aruçi. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
• Nesefî, Ebü’l-Berekât Hâfızüddîn Abdullah b. Ahmed b. Mahmûd. Medârikü’t-tenzîl ve hakâʾiku’t-teʾvîl. thk. Yusuf Ali Bedevî. Beyrut: Dâru’l-Kelim et-Tayyib, 1998.
• Oral, Osman. “Fahreddin Râzi’de Haberî Sıfat Sorunu”, Türk ve İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi = The Journal of Turk & Islam World Social Studies 2017, 4/14, 154-182.
• Râzî, Ebu Abdillâh Fahrüddîn Muhammed b. Ömer. Tefsîr-i kebîr. 32 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 1420h.
• Râzi, Fahreddin. Esâsüt't-takdis. thk. Ahmed Hicazî es-Seka. Beyrut: b.y., 1987.
• Selvi, Dilaver. “Ahmed İbn Acîbe el-Haseni’nin Hayatı, Eserleri ve Tefsirdeki Metodu”. Marife: Dini Araştırmalar Dergisi [Bilimsel Birikim]10/3 (2010), 261-281.
• Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî. Câmiu’l-beyân ʽan te’vîli Âyi’l-Ḳur’ân. thk. Ahmed Muhammed Şakir. 24 Cilt. b.y.: Müessetü’r-Risâle, 2000.
• Taftazânî, Sa'duddin Mesud b. Ömer. Şerhu’l-makâsıd. Beyrut: b.y., 1989.
• Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Keşşâf ‘an hakâiki gavâmidi’t-tenzîl. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1407h.