Makedon Tarih Kaynaklarında Osmanlı Devleti’nin İskân Siyaseti

Öz

Anadolu’da bir uç beyliği olarak ortaya çıkan Osmanlılar, kısa bir zaman içinde diğer Türk beyliklerini de içine katarak hızlıca devletleşme yoluna girdi ve gelişti. Bu durum doğal olarak devleti farklı coğrafyalara yönelim sürecine soktu. XIV. asrın ortalarında Rumeli’ye geçen Osmanlı Devleti, bölgedeki kontrolü sağlama ve sosyo-kültürel canlanmayı destekleme amacıyla iskân siyasetini hayata geçirdi ve belki de dünyada eşine az rastlanır bir şekilde uyguladı. Bu politika kapsamında, binlerce Türk ailesinin Anadolu’dan Balkanlar’a nakledilmesi, devletin genişleme stratejilerinin ve bölgesel entegrasyonun somut bir örneği olarak değerlendirilebilir. Bu çalışmada; Osmanlı Devleti’nin iskân politikası, uygulamadaki özgünlüğü ve sonuçlarına değinilirken, Makedon tarihçilerin iskân siyasetine yaklaşımları ve yorumları mevcut tarih kaynakları ışığında incelenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Devleti
• Tarih Kaynakları
• Makedonya
• İskân
• Göç

The Settlement Policy Of The Ottoman State In Macedonian Historical Sources

Öz

The Ottomans, which emerged as an end principality in Anatolia, rapidly developed into a state by incorporating other Turkish principalities in a short period of time. This situation naturally led the state to move towards different geographies. Moving to Rumelia in the middle of the XIVth century, the Ottoman Empire implemented the settlement policy in order to ensure control in the region and to support the socio-cultural revival. Within the scope of this policy, the transfer of thousands of Turkish families from Anatolia to the Balkans can be considered as a concrete example of the state's expansion strategies and regional integration. In this study, the settlement policy of the Ottoman Empire, its originality in practice and its results are discussed, while the approaches and interpretations of Macedonian historians to the settlement policy are analysed in the light of available historical sources

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Empire
• Historical Sources
• Macedonia
• Settlement
• Migration

Kaynakça

1. Barkan, Ömer Lütfi. “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Sürgünler”. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası 15/1-4 (Ağustos 2015), 209-237.
2. Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Kitabevi, 2007.
3. Doğru, Halime. “Osmanlı Devleti’nin Rumeli’de Fetih ve İskan Siyaseti”. Türkler. 9/165-176. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002.
4. İlgürel. Mücteba. “İstimalet”, DİA. 23/362-363. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
5. İnalcık, Halil. Osmanlılar. İstanbul: Timaş Yayınları, 2010.
6. İnbaşı, Mehmet. “Balkanlarda Osmanlı Hâkimiyeti ve İskân Siyaseti”. Türkler. 9/154-164. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002.
7. Jelavich, Barbara. Balkan Tarihi. İstanbul: Küre Yayınları, 2009.
8. Koç, Yunus. “İskân”, DİA, EK-1/ 649-650. Ankara: TDV Yayınları, 2020.

9. Mazower, Mark. Balkanlar. çev. Ayşe Ozil. 2. Baskı, İstanbul: Alfa Yayınları, 2017.
10. Ortaylı, İlber. “Osmanlılarda Millet Sistemi”, DİA. 30/66-70. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
11. Philip W. Goetz , vd., “Yugoslavya”, Ana Britannica. 22/453-454. İstanbul: Ana Yayınları., ty.
12. Raşidoğlu, Bilal. Makedon Tarih Yazımında Osmanlı Algısı. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
13. Şentürk, M. Hüdai. “Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Devrinde Rumeli'de Uyguladığı İskân Siyâseti ve Neticeleri”, TTK Belleten, 57/218, (Nisan 1993), 89-112.
14. Telli, Hasan. “Balkanlarda İslamın Yayılışının Temel Dinamikleri”. Balkanlar’da İslam. ed. Hasan Telli. Ankara. Nobel Yayınları, 2023.
15. Todorova, Maria. Balkanları Tahayyül Etmek. çev. Dilek Şendil. 4. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.
16. Turan, Osman. Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkûresi Tarihi, 27. Basım, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2018.
17. Ülger, İrfan Kaya. Yugoslavya Neden Parçalandı. 1. Baskı. Ankara: Seçkin Yayınları, 2003.
18. Антолјак, Стjепан vd. Историја на Македонскиот Народ. Скопје: ИНИ, 1969. (Antolyak, Styepan vd. İstoriya na Makedonskiot Narod. Skopye: İNİ).
19. Ѓоргиев, Драги. Населението во Македонcко-Албанскиот Граничен Појас (XV-XVI Век). Скопје: ИНИ, 2009. (Gyorgiev, Dragi. Naselenieto vo Makedonsko-Albanskiot Gtaniçen Poyas (XV-XVI Vek). Skopye: İNİ).
20. Стојановски, Александар. Градовите на Македонија од Крајот на XIV до XVII Век (Демографски Проучувања). Скопје: ИНИ, 1981. Stoyanovski, Aleksandar. Gradovite na Makedoniya od Krayot na XIV do XVII Vek (Demografski Prouçuvanya). Skopye: İNİ).
21. Шукарова, Анета. vd. Историја на Македонскиот Народ. Скопје: ИНИ, 2008. (Şukarova Aneta vd. İstoriya na Makedonskiot Narod. Skopye: İNİ