İBN SA‘D’IN ṬABAḲĀT’INDA ESBÂB-I NÜZÛL
Öz
Vahyi anlama sorununu çözebilme noktasında bilinmesi gereken ilimlerden olan esbâb-ı nüzûl, Kur’ân’ın tefsirinde önemli bir yere sahiptir. Bu münasebetle söz konusu ilmin önemine vâkıf olan ilim adamları mevzu ile ilgili verileri eserlerinde muhafaza etmek suretiyle sonraki kuşaklara kaynaklık etmişlerdir. Sebeb-i nüzûl ilminin kaynakları, genellikle hadis, tefsir ve bu sahada kaleme alınan müstakil eserler olarak görülmüştür. İlgili kaynaklar arasında Ṭabaḳāt türü eserleri de yer almaktadır. Bu minvalde İbn Sa’d’ın (ö. 230/845) Ṭabaḳāt’ı, içerdiği ilgili rivâyetlerle esbâb-ı nüzûl ilmi çerçevesinden araştırılmayı hakeden bir eserdir. Araştırmacılar tarafından bugüne kadar konuya yeterli ilginin gösterilmediği görülmektedir. Dolayısıyla bu makale, üzerinde pek fazla durulmayan mevzu bahis konuyu araştırmayı hedeflemiştir. Tarih, biyografi, siyer, hadis, tefsir gibi birçok disipline dair ihtiva ettiği zengin bir bilgi havzasını andıran Ṭabaḳāt, yeri doldurulması mümkün olmayan çok kıymetli bir kaynaktır. Eserin, Kur’ân ilimlerinden biri olan nüzûl sebepleri ilmi yönüyle çok önemli olduğu anlaşılmaktadır. İbn Sa‘d, âyetlerin olay, kişi, zaman ve mekan bağlamında inmesi hasebiyle onların inişi ile ilgili esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini bu dört bağlam çerçevesinden aktarmıştır. Bu yönüyle söz konusu rivâyetler, hem ilgili âyetlerin daha iyi anlaşılmasını sağlamış hem tarihsel arka plana ışık tutmuş hem de ahkamın hikmet ve illetinin sağlam bir şekilde kavranmasına zemin oluşturmuştur.
Anahtar Kelimeler
ASBĀB AL-NUZŪL IN IBN SA‘D’S ṬABAQĀT
Öz
Asbāb al- nuzūl, which is one of the sciences that should be known at the point of solving the problem of understanding revelation, has an important place in the interpretation of the Qur’ān. On this occasion, scientists who are aware of the importance of the science in question have been the source of the next generations by preserving the data on the subject in their works. The sources of the science of asbāb al-nuzūl were generally regarded as hadith, commentary and individual works written in this field. Among the relevant sources are works of the type of Tabaqāt too. In this respect, Ibn Sa'd's Ṭabaqāt is a work that deserves to be investigated within the framework of the science of asbāb al-nuzūl with the related narrations it contains. It is seen that the researchers did not show enough attention to the subject until today. Therefore, this article, lamented the focus of much research on the subject has targeted. Ṭabaqāt, which resembles a rich basin of knowledge on many disciplines such as history, biography, hadith, and exegesis, is a very precious resource that cannot be replaced. It is understood that the work is very important in terms of the reason for the descent of the verses, which is one of the sciences of the Qur’ān. Ibn Sa‘d narrated the asbāb al-nuzūl narrations about the descent of the verses in the context of event, person, time and place from these four contextual frameworks. In this respect, the rumors in question provided a better understanding of the relevant verses, shed light on the historical background, and laid the groundwork for a solid understanding of the wisdom and illness of the judgment.
Anahtar Kelimeler
İbn Sa‘d’ın Ṭabaḳāt’ında Esbâb-ı Nüzûl
Öz
Vahyi anlama sorununu çözebilme noktasında bilinmesi gereken ilimlerden olan esbâb-ı nüzûl, Kur’ân’ın tefsirinde önemli bir yere sahiptir. Bu münasebetle söz konusu ilmin önemine vâkıf olan ilim adamları mevzu ile ilgili verileri eserlerinde muhafaza etmek suretiyle sonraki kuşaklara kaynaklık etmişlerdir. Sebeb-i nüzûl ilminin kaynakları, genellikle hadis, tefsir ve bu sahada kaleme alınan müstakil eserler olarak görülmüştür. İlgili kaynaklar arasında Ṭabaḳāt türü eserleri de yer almaktadır. Bu minvalde İbn Sa’d’ın (ö. 230/845) Ṭabaḳāt’ı, içerdiği ilgili rivâyetlerle esbâb-ı nüzûl ilmi çerçevesinden araştırılmayı hakeden bir eserdir. Araştırmacılar tarafından bugüne kadar konuya yeterli ilginin gösterilmediği görülmektedir. Dolayısıyla bu makale, üzerinde pek fazla durulmayan konuyu araştırmayı hedeflemiştir. Tarih, biyografi, siyer, hadis, tefsir gibi birçok disipline dair ihtiva ettiği zengin bir bilgi havzasını andıran Ṭabaḳāt, yeri doldurulması mümkün olmayan çok kıymetli bir kaynaktır. Eserin, Kur’ân ilimlerinden biri olan nüzûl sebepleri ilmi yönüyle çok önemli olduğu anlaşılmaktadır. İbn Sa‘d, âyetlerin olay, kişi, zaman ve mekân bağlamına inmesi hasebiyle onların inişi ile ilgili esbâb-ı nüzûl rivâyetlerini bu dört bağlam çerçevesinden aktarmıştır. Bu yönüyle söz konusu rivâyetler, hem ilgili âyetlerin daha iyi anlaşılmasını sağlamış hem tarihsel arka plana ışık tutmuş hem de ahkâmın hikmet ve illetinin sağlam bir şekilde kavranmasına zemin oluşturmuştur.
Anahtar Kelimeler
