Araştırma Makalesi

Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine

Sayı: Ö12 23 Temmuz 2023
  • Yasemin Büyük *
PDF İndir

Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine

Öz

Dil, insanlar arasında anlaşmayı sağlayan, insanlığın oluşmasını ve gelişmesini etkileyen kendine ait kuralları olan bir sistemdir. Dil yapısı itibariyle içinde bulunduğu dönem, toplum, inanç, gelenek ve görenek gibi özelliklerle şekillenen sürekli değişim gösteren bir yapıya sahiptir. Dil sayesinde kültür aktarımı sağlanır. Kültürün nesilden nesle aktarılması, yaşaması ve gelişmesi dil sayesinde mümkündür. Dil bir milletin kimliği ve milletlerin tarihinde meydana gelen bütün değerlerin anlatım aracıdır. Dilin bu yapısı uğradığı değişimlerle geçmişle bağ kuran bir köprü olma özelliği gösterir. Bazı kelimeler değişime uğrasa da bugün kullanılmasa da dilin tarihi seyrini ve kültür aktarımını yansıttığı için önem arz etmektedir. Osmanlı Devleti hakkında iki asırlık dönemi ile ilgili yeterli kaynak bulunmamaktadır. Bu kayıp dönem ile ilgili bilgileri müellifi bilenen veya bilinmeyen Tevārih-i Āl-i Osmanlar sayesinde ulaşılmaktadır. Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan farklı zaman dilimine kadarki sürecindeki tarihi olayların önemli bir kısmını Tevārih-i Āl-i Osman’lar oluşturmaktadır. Tevārih-i Āl-i Osman’ların başlangıcı Osmanlının kuruluşu sayılırken bitiş yılları derleyenlere göre farklılık göstermektedir. Tamamen Osmanlıları konu alan ilk eserler olarak sayılmakla birlikte o dönem Türkçesinin dil özelliklerini yansıtmaktadır. II.Bayezıd zamanında ilk Osmanlı tarihleri olarak bilinen Tevārih-i Āl-i Osman adı altında Osmanlı kuruluşundan başlayan anonim veya yazarı bilinen birçok eser yazılmıştır. Biz de çalışmamızda Türk Dilinin geliştirilmesi ve korunması amacıyla Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait olan Anonim Tevārih-i Āl-i Osman adlı eserin Fransa nüshasının söz varlığı içindeki Eski Türkçe kelimelerin tespitine çalışılmış ve bu anlamda Türkçenin söz varlığına katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Azamat,N. (1992). Anonim Tevārih-i Āl-i Osman.Marmara Üniversitesi Yayınları.İstanbul. s.13.
  2. Çan,Ş. (2006). XVI.Yüzyıla Ait Anonim Bir Tevārih-i Āl-i Osman. Dumlupınar Üniveristesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı.(Yüksel Lisans Tezi) Kütahya.
  3. Derleme Sözlüğü. (1993). CI-XII. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları
  4. Ergin,M. (1993) Türk Dil Bilgisi,Bogaziçi Yayınları.İstanbul.s.3.
  5. Tarama Sözlüğü. (1995,1996). C I-VIII. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları
  6. Türkçe Sözlük. (2019). 11.Baskı. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları
  7. Uluocak,M.Baştürk, Ş. (2010) Anonim Bir Tevārih-i Al-i Osman Nüshasının Sözvarlığında Kalıp Yapılar ve Arkaik Kelimeler. U.Ü.Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. Bursa.
  8. Turan,Şerafettin. (1991) İbn-i Kemal Bir Tevārih-i Al-i Osman I. Defter.Türk Tarih Kurumu Basımevi. Ankara.s.1.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yasemin Büyük * Bu kişi benim
0000-0001-9619-3406
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

21 Haziran 2023

Kabul Tarihi

21 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: Ö12

Kaynak Göster

APA
Büyük, Y. (2023). Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Ö12, 171-176. https://doi.org/10.29000/rumelide.1331489
AMA
1.Büyük Y. Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine. RumeliDE. 2023;(Ö12):171-176. doi:10.29000/rumelide.1331489
Chicago
Büyük, Yasemin. 2023. “Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, sy Ö12: 171-76. https://doi.org/10.29000/rumelide.1331489.
EndNote
Büyük Y (01 Temmuz 2023) Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Ö12 171–176.
IEEE
[1]Y. Büyük, “Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine”, RumeliDE, sy Ö12, ss. 171–176, Tem. 2023, doi: 10.29000/rumelide.1331489.
ISNAD
Büyük, Yasemin. “Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. Ö12 (01 Temmuz 2023): 171-176. https://doi.org/10.29000/rumelide.1331489.
JAMA
1.Büyük Y. Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine. RumeliDE. 2023;:171–176.
MLA
Büyük, Yasemin. “Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, sy Ö12, Temmuz 2023, ss. 171-6, doi:10.29000/rumelide.1331489.
Vancouver
1.Yasemin Büyük. Anonim bir Tevārih-i Āl-i Osman’nın Fransa nüshasının sözvarlığındaki Eski Türkçe kelimeler üzerine. RumeliDE. 01 Temmuz 2023;(Ö12):171-6. doi:10.29000/rumelide.1331489