Türk Atasözlerinde Akrabalık Adlarının Kullanımı / The Use of Kinship Names in Turkish Proverbs
Öz
Söz varlığı içinde yer alan atasözleri yazılı kültürün yaygın olmadığı zamanlarda toplum hafızasının öğüt ve kanun olarak tasavvur ettiği hikmetli sözler bütünü olmuştur. Türkçe Sözlük’te akraba, kan bağıyla birbirine bağlı olan kimselere; hısım ise evlilik yoluyla aralarında bir ilişki, bir yakınlık doğan kimselere denir. Türkçe, akrabalık adları bakımından birçok dile göre daha fazla sözvarlığına sahiptir. Bu çalışmada, atasözleri ve akraba adları arasındaki ilişki türü ifade edilecektir. Buna göre atasözlerindeki akraba adlarında, amca baba gibi saygın; amca oğlu amcasının kızının evlenememesinden sorumlu kişi; çocuk tek başına bir işin altından kalkamaz; dayı yeğenlerinin yetiştirilmesinden sorumlu kişi; dede çevresindekilere yapmaları gereken işi gösteren öncü; eloğlu güvenilmeyen kişi; elti sevilmeyen kişi; eş eşinden bir şey isteyen kişi; evlât erkek evlât; gelin kendisini düşünen kişi; görümce gelinler tarafından sevilmeyen kişi; güveyinin her yaptığı göze batar; hala yeğenlerinin yetiştirilmesinden sorumlu kişi; kardeş hayırsız da olsa olması istenen kişi; karı/avrat evi yuva haline getiren, aileyi birbirine bağlayan, bazen de evi yıkan kişi; kaynana gelinlerce sevilmez; koca karısı üzerinde otoriter; kuma eltilere göre daha iyi anlaşılabilen; teyze anne gibi değerli, fedakâr; yenge gelinin yanında olan, ona yardım eden kişidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbay, O. H. (2012, Haziran). Japon Atasözlerinde Kadın İmgesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi (6), 145-158.
- Aksan, D. (2009). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: TDK.
- Aksoy, Ö. A. (1993). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü 1- Atasözleri Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp.
- Alkayış, M. F. (2013, Summer). Adıyaman Yöresi Atasözleri ve Deyimlerinde Gelin-Kaynana İlişkisi ve Evlilik Konusu. Turkish Studies, 8 (9), 579-594.
- Ayverdi, İ. (2011). Misalli Büyük Türkçe Sözlük (2. b.). İstanbul: Milliyet-Kubbealtı.
- Dönmez, A. (2012, Mayıs). Akrabalık İlişkileri Üzerine Bir Değerlendirme. DİLİM (9), 4-6.
- Emiroğlu, S. (2012, Fall). Türkçe Sözlükteki Akrabalık Adlarının Tasnifi. Turkish Studies, 7 (4), 1691-1710.
- Erdem, S. (2010). Atasözlerinde Metaforların İşleyişi. Milli Folklor (88), 33-37.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
21 Nisan 2015
Gönderilme Tarihi
25 Ocak 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Sayı: 2
Cited By
Gelin Kaynana Çatışması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz
OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.26466/opus.595849Türkiye Türkçesindeki Atasözü ve Deyimlerde Özel Adlar
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.31463/aicusbed.1025491TÜRK ATASÖZLERINDE SOY VE AKRABALIK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi
https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.964747AYOLLARNING ONALIK ROLINI IFODALAB KELUVCHI O‘ZBEK XALQ MAQOLLARINING TADQIQI
МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ: "СОВРЕМЕННЫЕ ФИЛОЛОГИЧЕСКИЕ ПАРАДИГМЫ: ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ ТРАДИЦИЙ И ИННОВАЦИЙ II"
https://doi.org/10.47100/nuu.v2i18.03.77Gelin-Kaynana İlişkilerinin Medyadaki Temsili: Zuhal Topal’la Sofrada Örneği
İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.15869/itobiad.836597Kırgız Atasözlerinde Çalışkanlık ve Tembellik Kavramlarına Bir Bakış
Söylem Filoloji Dergisi
https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1688346AİLƏ MÖVZUSUNDA ATALAR SÖZLƏRİNİN LİNQVİSTİK XÜSUSİYYƏTLƏRİ
NAKHCHIVAN STATE UNIVERSITY SCIENTIFIC WORKS
https://doi.org/10.64400/ea26-01-04