Batı Muhayyilesindeki Doğu ve İstanbul’da Bir Gezgin: Adelaide Müller
Öz
Batı dünyası yanı başlarında bulunan İslam
dünyasına hep büyük ilgi gösterir. Tarihi süreç içerisinde bu dünyaya olan ilgi
azalmadan devam eder. Doğu bazen korkulası bir yerdir onlar için, bazen de çok
şey öğrenecekleri farklı dünya. Osmanlının gücünü kaybetmesiyle de işgal edilip
yönetilecek yerler haline gelir İslam dünyasının geniş toprakları. Bu dünyayı
daha iyi tanıyabilmek için Avrupa’dan ciddi sayıda seyyah, yollara çıkar.
Kalemleri aracılığıyla Doğunun yaşamını, coğrafyasını, insanlarını tanıtmaya
çalışır, kendi ülkelerindeki okurlara. Özellikle 19.yy’da seyahat imkânlarının
gelişmesine paralel olarak seyyahların sayısında da önemli artışlar görürüz.
Batılı gezginlerin en fazla ziyaret ettiği şehir ise hep İstanbul olur. Osmanlı Devletinin Sultan II. Abdülhamid yönetiminde artık son yıllarını
yaşadığı bir dönemde, İngiliz Büyükelçiliği’nde memurluk yapan
oğlunu ziyaret için bu topraklara gelen Frederich Max Müller ve eşi Geogiana
Adelaide Müller, üç ay gibi bir süre burada kalır. Bu zaman içerisinde,
İstanbul’un her yerini rahatlıkla gezebilen aile, İstanbul’da geçirdikleri
günleri, on altı mektup kaleme alarak Avrupa Kamuoyuna sunar ve Şarkın yorgun
Sultan’ının ülkesinden mutlu- memnun ayrılır. Bu çalışmada, öncelikli olarak asırlar
içerisinde seyyahlar sayesinde oluşturulan Doğu imajı üzerinde durulacak sonra
da Adelaide Müller’in eserinden yola çıkılarak Osmanlı başkenti ve kadınının
Batı kamuoyuna nasıl tanıtıldığı aydınlatılmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Almond, Ian (2015). Yeni Oryantalistler, Nietzsche’den Orhan Pamuk’a İslam’ın Postmodern Temsilleri, çev: Bahar Çetiner -Talha Can İşsevenler, İstanbul, Pinhan Yayıncılık. Barkeretal, Francis (1984). Europe and Its Others, The University of Essex. Behdad, Ali (2007). Kolonyal Çözülme Çağında Oryantalizm, çev: Sibel Erduman - Berkay Ersöz, İstanbul, Chiviyazıları Yayınevi. Beyhan, Mehmet Ali (2013). Geçmişten Günümüze Seyahatler ve Seyahatnameler, İstanbul, Kitabevi Yayınları. Bulut, Yücel (2010). Oryantalizmin Kısa Tarihi, İstanbul, Küre Yayınları. Carrington, Dorothy (1947). The Traveller’s Eye, London. Çelik, Zeynep (1986). The Remaking of İstanbul: Portrait of an Ottoman City in the Nineteenth Century, London. Daniel, Norman (1980). Islam and the West: the Making of an Image, Edinburgh. Davison, Roderick H. (1963). Reform in The Ottoman Empire, 1856-1876, Princeton. Derin, Süleyman (2006). İngiliz Oryantalizmi ve Tasavvuf, İstanbul, Küre Yayınları. Dwight, Henry, O. (1901). Constantinople and its Problems, London. Eliot, Sir Charles (1900). Turkey in Europe, London. Ellison, Grace (2009). İstanbul’da Bir Konak ve Yeni Kadınlar, İngiliz Kadın Gazetecinin Gözüyle Türk Evi ve Gündelik Hayat, çev: Neşe Akın, İstanbul, Dergâh Yayınları. Eravcı, H. Mustafa (2010). Avrupa’da Türk İmajı, Konya, Çizgi Kitabevi. Fanon, Frantz (2013). Yeryüzünün Lanetlileri, çev: Şen Süer, İstanbul, Versus Kitap. Fanon, Frantz (1965). A Dying Colonialism, çev: Haakon Chevalier, New York. Fusseli, Paul(1980). Abroad: British Literary Travelling Between The Wars, Oxford. Germaner, Semra - Zeynep İnankur(1989) Orientalism and Turkey, İstanbul. Gökçe, Gülise – Orhan(2011) Avrupa’da İslam ve Türk İmajı, Ankara, Birleşik Kitabevi. Hamlin, Cyrus (1878). Among the Turks, New York. Hamlin, Cyrus (1893). My Life and Times, Boston. Harvey, Annie Jane (1871). Turkish Harems and Circassian Homes, London. Hentsch, Thierry (2007). Hayali Doğu, Batı’nın Akdenizli Doğu’ya Politik Bakışı, çev: Aysel Bora, İstanbul, Metis Yayıncılık. Hourani, Albert (1993). Islam in European Thought, Cambridge. Hussain, Asaf (1984). Orientalism, Islam and Islamist, The Ideology of Orientalism, USA. Irwin, Robert (2008). Oryantalistler ve Düşmanları, çev: Bahar Tırnakçı, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları. Kabbani, Rana (1986). Europe’s Myths of Orient: Devise and Rule, Basingstoke. Kahf, Mohja (2006). Batı Edebiyatında Müslüman Kadın İmajı, çev: Yeşim Sezdirmez, İstanbul, Küre Yayınları. Kiernan, V. G. (1969). The Lord of Humankınd, Black Man, Yellow Man and White Man in an Age of Empire, Boston. Koçak. Ahmet (2013). Türk Romanında Avrupa (1872-1900), İstanbul Kula, Onur Bilge (2012). Batı Felsefesinde Oryantalizm ve Türk İmgesi, İstanbul, Türkiye İş Bankası Yayınları. Kula, Onur Bilge (2011). Batı Edebiyatı’nda Oryantalizm I-II, İstanbul, Türkiye İş Bankası Yayınları. Lewis, Raphaela (1971). Everyday Life in Ottoman Turkey, London. Lewis, Reina (1996). Genderin Orientalism: Race, Feminity and Representation, London. Lowe, Lisa (1991). Critical Terrains: French and British Orientalism, London. Löschburg, Winfried(1998). Seyahatin Kültür Tarihi, çev: Jasmin Traub, Ankara, Dost Kitabevi. Macfarlane, Charles (1829). Constantinople in 1828: a Residence of Sixteen Months in the Turkish Capital and Provinces with an Account of the Present State of the Naval and Military Power and of the Resources of the Ottoman Empire, London. Macfarlane, Charles (1850). Turkey and its Destiny: The Results of Journeys Made in 1847 and 1848 to Examine into the State of that Country, London. Mansel, Philip (1995). Constantinople City of the World’s Desire 1453-1924, London. Melman, Billie (1992). Women’s Orients: English Women and the Middle East, Basingstoke. Meriç, Ümit (2010). Seyyahların Aynasında Şehirlerin Sultanı İstanbul, İstanbul, Albaraka Türk Yayınları. Mills, Sara (1991). Discourses of Difference: An Analysis of Women’s Travel Writing and Colonialism, London. Montagu, Lady Mary Wortley (1965). The Complete Letter of Lady Mary Wortley Montagu Vol. I, 1708-1720, ed: Robert Halsband, Oxford. Muller, Mrs. Max(1897). Letters from Constantinople, London. Murray, John (1893). Handbook for Travellers in Turkey, London. Neave, Dorina L. (2008). Sultan Abdülhamit Devrinde İstanbul’da Gördüklerim, çev: Neşe Akın, İstanbul, Dergâh Yayınları. de Nerval, Gerard (1974). Muhteşem İstanbul, çev: Refik Özbek, İstanbul. Ortaylı, İlber (2005). İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İstanbul, Alkım Yayınları. Pardoe, Julia (1837). The City of the Sultans and Domestic Manner of the Turks in 1836, London. Pardoe, Julia (1838). The Beauties of the Bosphorus, London. Parla, Jale (2012). Efendilik, Şarkiyatçılık, Kölelik, İstanbul, İletişim Yayınları. Porter, Dennis (1991). Haunted Journeys, Desir and Transgression in Auropean Travel Writing, Princeton University Press. Rodinson, Maxime (2003). İslam’ın Mirası, Batı’yı Büyüleyen İslam, çev: Cemil Meriç, İstanbul, Pınar Yayınları. Said, Edward W. (1995). Orientalism, Western Conceptions of the Orient, Penguin. Said, Edward W. (1983). The World, The Text, and the Critic, Cambridge. Said, Edward W. (1993). Culture and Imperialism, London. Sharafuddin, Mohammed (1994). Islam and Romantic Orientalism, London. Şahin, Gürsoy (2007). İngiliz Seyahatnamelerinde Osmanlı Toplumu ve Türk İmajı, İstanbul, Gökkubbe Yayınları. Thompson, Carl (2011). Travel Writing, London, Üçel-Aybet, Gülgün (2003). Avrupalı Seyyahların Gözünden Osmanlı Dünyası ve İnsanları (1530-1699), İletişim Yayınları, İstanbul. Wheatcroft, Andrew (1995). The Ottomans, Dissolving Images, London, Penguin. Yeğenoğlu, Meyda (2003). Sömürgeci Fantaziler, Oryantalis Söylemde Kültürel ve Cinsel Fark, İstanbul, Metis Yayıncılık. Young, Robert (1990). White Mythologies: Writing History and the West, London. Young, Robert (1995). Colonial Desire: Hybridity in Theory, Culture and Race, London. Young, Robert (2002). Postcolonialism: A Historical Introduction, London.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Muhittin Doğan
*
Bu kişi benim
0000-0002-3525-5981
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
21 Ekim 2018
Gönderilme Tarihi
17 Ağustos 2018
Kabul Tarihi
6 Ekim 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 12