Çocuk Edebiyatında “Şiddet Dili” Farkındalık Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Öz
Bu araştırmanın amacı, çocuk edebiyatında şiddet
dili farkındalık ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılmasıdır.
Çocuk edebiyatında şiddet dili farkındalık ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik
çalışması bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinin, okul öncesi eğitimi,
sınıf eğitimi ve Türkçe eğitimi ana bilim dallarında öğrenim görmekte olan
toplam 413 öğretmen adayından oluşan üç ayrı çalışma grubundan elde edilen
veriler üzerinden yapılmıştır. Çalışma gruplarının belirlenmesinde “Çocuk
Edebiyatı” dersinin alınmış olmasına dikkat edilmiştir. Araştırmada ölçeğin
kapsam ve görünüş geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Ölçeğin yapı
geçerliğini sağlamak amacıyla yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda 17
maddeden oluşan 2 faktörlü bir yapı elde edilmiştir. 13 maddeden oluşan 1. faktöre
ilişkin maddeler incelendiğinde, bu maddeler “içerik” boyutu olarak 4 maddeden
oluşan 2. faktöre ilişkin maddeler incelendiğinde de “etki” boyutu olarak
adlandırılmıştır. Elde edilen bu yapının örneklem verisine iyi uyum gösterip
göstermediğini anlamak amacıyla yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçları
ise ölçeğin uygulandığı örnekleme uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu
göstermiştir (χ²/df=1,548; df=118, p=0.00; RMSEA=0,055; SRMR=0,054; AGFI=.90; TLI=.91;
CFI=.93; GFI=.90). Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı ölçeğin tamamı
için .88 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar geliştirilen ölçeğin geçerli ve
güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir. Ölçek yardımıyla çocuk edebiyatı
alanında çalışan araştırmacılar, öğretmen adaylarının çocuk edebiyatında şiddet
dili farkındalıklarını belirleyebilecektir. Ayrıca ölçeğin çocuk edebiyatına
yönelik öğrenme-öğretme etkinliklerinin düzenlenebilmesinde araştırmacılara
yardımcı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktaş, E., & Uzuner Yurt, S. (2016). The factors being not "Proper For Child" in the stories of Ömer Seyfettin in terms of children' literature. International Online Journal of Educational Sciences, 9(1), 207-223. Aytekin, H. (2008). Çocuk edebiyatında ölüm teması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20, 89-102. Blatt, G. T. (1972). Violence in children's literature: A content analysis of a select sampling of children's literature and a study of children's responses to literary episodes depicting violence. ERIC Digest, ED072439. Büyüköztürk, Ş. (2008). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi. Cathell, R. B., & Baggaley, A. R. (1960). The salient variable similarity index for factor matching. British Journal of Statistic in Psychology, 14(13), 33-46. Çakır, P. (2013). Türkçe ders kitaplarındaki öykülerin çocuğa görelik açısından incelenmesi. Turkish Studies, 8(1), 1171-1180. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik. Ankara: Pegem Akademi. Dağlıoğlu, H. E., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2009). Okul öncesi çocuklarına yönelik yayınlanan hikâye kitaplarının şiddet ve korku öğeleri açısından incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 23(3), 510-534. Dilidüzgün S. (2004). Okuma öğretimi hedefleri bağlamında Türkçe ders kitaplarındaki çocuk edebiyatı ürünleri. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 43-55. Dursunoğlu, H. (2015). Çocuk edebiyatı. (Ed.: Ö. Yılar & L. Turan). Eğitim fakülteleri için çocuk edebiyatı içinde. (3. baskı, ss. 27-36). Ankara: Pegem Akademi. Erkorkmaz, Ü., Etikan, İ., Demir, O., Özdamar, K., & Sanisoğlu, S. Y. (2013). Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Türkiye Klinikleri J Med Sci, 33(1), 210-223. Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS (3rd ed.). London: Sage Publications. Gönen, M., Ertürk, G., & Özen Altınkaynak, Ş. (2011). Examining the preschool teachers' use of different approaches in children's literature. Procedia -Social and Behavioral Sciences, 15, 4098-4104. Hooper, D., Coughan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53-60. Hökelekli, H. (2007). Çocuk ve gençlerde şiddet olgusu ve önlenmesine yönelik öneriler. Değerler Eğitimi Dergisi, 5(14), 61-78. Kanter, B. (2014). Çocuk ve ilk gençlik edebiyatında eleştirel bakış. Türk Dili Dergisi, Çocuk ve İlk Gençlik Edebiyatı Özel Sayısı, 256. Kara, Ş. (2007). Fantastik çocuk kitaplarında uzamın imgesel işlevi ve şiddet. Çankaya University, Journal of Arts and Sciences, 7, 61-72. Karagöz, B. (2017). Türkçe öğretmeni adaylarının çocuk ve gençlik edebiyatı yapıtlarının temel özelliklerini bilme yeterlikleri. Turkish Studies, 12(14), 211-230. Karataş, E. (2014). Çocuk edebiyatında ‘karakter’ kavramı. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33, 60-79. Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modelling (2nd ed.). New York: Guilford Press Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. New York: Routledge. Lelli, C. M. (2010). Incorporating Domestic Violence Awareness Through an Undergraduate Reading Course Focused on Children's Literature. Online Submission, Ed.D. Dissertation, Widener University. Lüle Mert, E. (2016). Çocuk edebiyatı eleştirisinin Türkçe öğretmen adaylarının çocuk kitaplarını gelişim düzeylerine göre ayrıştırma becerisine etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2), 1252-1274. Meydan, C. H., & Şeşen, H. (2011). Yapısal eşitlik modellemesi Amos uygulamaları. İstanbul: Detay. Neale, M. N., & Liebert, R. M. (1980). Science and Behavior: an Introduction to Methods of Research. London: Prentice Hall International, Inc. Neydim, N. (2014). Çocuk edebiyatını kavramak ve öğretmek. Türk Dili Dergisi, Çocuk ve İlk Gençlik Edebiyatı Özel Sayısı, 294. Nimon, M. (1993). Violence in children's literature today. dreams and dynamics. Retrived on 02.05.2018 from http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED399935.pdf. Oğuzkan, A. F. (2010). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Anı. Pallant, J. (2017). SPSS kullanma kılavuzu-SPSS ile adım adım veri analizi. (Çev. Sibel Balcı, Berat Ahi). Ankara: Anı. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74. Seçer, İ. (2015). Psikolojik test geliştirme ve uyarlama süreci SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Anı. Sever, S. (2002). Çocuk kitaplarına yansıtılan şiddet. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1-2), 25-37. Sever, S. (2003). Çocuk ve edebiyat. Ankara: Kök. Sever, S. (2007). Çocuk edebiyatı öğretimi nasıl olmalıdır? II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu (Yay. Haz.: S. Sever), ss. 41- 56. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi. Şahin, A. (2015). Çocuk-edebiyat ve çocuk edebiyatı. (Ed. Ö. Yılar & L. Turan). Eğitim fakülteleri için çocuk edebiyatı içinde (ss. 1-36). Ankara: Pegem Akademi. Şen, E. (2016). Çocuk edebiyatında bir yaşam gerçekliği olarak ölüm olgusu üzerine bir inceleme (Sevim Ak Örneği). Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 14-23. Şimşek, T. (2014). Çocuk edebiyatı tarihine ön söz. Türk Dili Dergisi, 7, 756, 15-58. Şirin, M. R. (2007). Çocuk edebiyatına eleştirel bir bakış. Ankara: Kök. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (6. Baskıdan çeviri) (M. Baloğlu, Çev. Ed.). Ankara: Nobel. (Çalışmanın orijinali 2013 yılında basılmıştır). Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. (5. baskı). Ankara: Nobel. Tekin, H. (2005). Çocuk edebiyatında şiddet korku ve sevgi üçgeni. Hece Edebiyat Dergisi, 104-105, 304-306. Temizkan, M. (2011). Türkçe öğretmeni adaylarının çocuk kitaplarında bulunması gereken özellikleri algılama durumları. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 339-357. Temizyürek, F. (2014). Çocuk edebiyatı öğretimi üzerine. Türk Dili Dergisi, Çocuk ve İlk Gençlik Edebiyatı Özel Sayısı, 301. Turan, L. (2015). Çocuk yayınlarında yer alan bazı olumsuzluklar. (Ed. Ö. Yılar ve L. Turan). Eğitim Fakülteleri İçin Çocuk Edebiyatı içinde (ss. 203-223). Ankara: Pegem Akademi. Turan, L. (2006). Violence and death in stories of war period writer Ömer Seyfettin. Online Submission, Retrived from http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED493901.pdf at 04.05.2016. Uluğ, E., & Bayraktar, A. (2014). Determination of the required features of children's picture books. Journal of Education and Future, 6, 25-42. Watkins, M. W. (2000). Monte carlo PCA for parallel analysis – Computer software. State College, PA: Ed & Psych Associates. Yıldırım, F. & Naktiyok, S. (2017). The mediating role of organizational support in the effect of transformational leadership on employee empowerment. Polish Journal of Management Studies, 16(1), 292-303.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
21 Ekim 2018
Gönderilme Tarihi
3 Temmuz 2018
Kabul Tarihi
15 Ağustos 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 12
Cited By
SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ ÇOCUK EDEBİYATI FARKINDALIĞI
Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.17755/esosder.564082Sınıf Eğitimi Bilim Dalı’nda Çocuk Edebiyatı Konulu Lisansüstü Çalışmalara Genel Bakış: Bir Meta-Sentez Çalışması
OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.26466/opus.888446EDEBİYAT BİREYSEL VE TOPLUMSAL PSİKOLOJİYE NASIL OLUMLU ETKİ EDEBİLİR? NEZİHE MERİÇ’İN “KÜÇÜK BİR KIZ TANIYORUM…” SERİSİ ÖRNEĞİ
Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.48131/jscs.1168454BİR EĞİTİM MATERYALİ OLARAK ÇOCUK EDEBİYATINDA ŞİDDET DİLİ FARKINDALIĞININ İNCELENMESİ
Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.17755/esosder.1209832