“Tıp terimleri” üzerine yapılan çalışmalar hakkında bir bibliyografya denemesi

Öz

Türk dilinin terim yaratmadaki gücünü gösterdiği eserler arasında şüphesiz bilim tarihi eserleri önemli bir yere sahiptir. Birçok farklı bilim dalında telif ve tercüme eser veren Türk dilinin, terim üretmedeki çeşitliliğini izleyebildiğimiz bilim eserlerinden biri de tıp konulu metinleridir. Müstakil olarak tıp konusunu ele alan eserler yanında, içeriğinde tıp terimleri bulunan, farklı konularda yazılmış birçok eser bulunmaktadır. Günümüze kadar tıp metinleri, tıp sözlükleri ve tıp terimleri üzerine birçok çalışma yapılmış olup, halen tıp metinleri, tıp sözlükleri ve tıp terimleriyle ilgili çalışmalar yapılmaya devam etmektedir. Bugüne kadar yapılmış çalışmaların bir kısmı doğrudan tıpla ilgili olmayan eserlerdeki tıp terimleri üzerineyken, bir kısmı da doğrudan tıp konulu eserlerdeki terimlerle ilgilidir. Tıp terimleri kavramının içine dâhil edilen ilaç, tıpta kullanılan bitkiler, hayvansal-madensel maddeler, insan ve hayvan organları; hastalıklar, tedavi yöntemleri, tıbbi aletler gibi birçok terimle ilgili çalışmalar yapılmıştır. Çalışmalar “tıp terimli” başlıklı olanlar, tıp terimlerinden herhangi birini konu edinenler ve terimler için önemli bir kaynak olan sözlükler üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu çalışmada günümüze kadar tıp terimleri üzerine yapılan çalışmalar ortaya konacak, bunlardan bazıları özetlenerek açıklanacaktır. Böylece tarihi tıp metinleriyle ve tıp terminolojisiyle ilgilenen bilim insanlarına bu alanda yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilecek, hangi konuların ele alındığı ortaya konarak henüz üzerinde çalışılma yapılmayan konular hakkında araştırmacılara fikir sağlanacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Tıp terimleri,bibliyografya,tıp metinleri,tıp sözlükleri

Studies on medical terms: A bibliyographic study

Abstract

Undoubtedly, historical works of science have an important place among the works in which the Turkish language demonstrates its power in creating terms. One of the scientific works in which we can observe the diversity of the Turkish language in terms of production in terms of orijinal and translation in many different disciplines is the medical texts. Apart from only the works dealing with the subject of medicine, there are many works written on different topics in terms of medical terms. To date, many studies have been done on medical texts, medical dictionaries and medical terms, and still work on medical texts, medical dictionaries and medical terms. While some of the studies conducted so far are directly related to the medical terms in non-medical works, some are directly related to the terms in the books on medicine. There are studies about the drug included in the concept of medical terms, plants used in medicine, animal-mineral substances, human and animal organs; diseases, treatment methods, medical instruments. Studies are generally about general medical terms, any of the medical terms and dictionaries. In this study, studies on medical terms will be revealed and some of them will be summarized. In this way, those working in this field will be informed about historical medical texts and medical terminology and to the researchers will give an idea about the subjects not yet studied.

Keywords

• Medical terms,bibliography,medical texts,medical dictionaries

Kaynakça

1. Baytop, T. (1984). Türkiye’de Bitkilerle Tedavi; Geçmişte ve Bugün. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri. Canpolat M., Önler Z. (2007). İshâk bin Murâd, Edviye-i Müfrede. Ankara: TDK Yayınları. Derin A. (1987). Tuhfe-i Mübârizî (Metin-Gramer Notları-Sözlük). (Basılmamış yüksek lisans tezi), Gazi Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Erdağı B. (2001). Tuhfe-i Mübârizî (İnceleme-Metin-Sözlük). (Basılmamış doktora tezi), Hacettepe Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Koman, M. M. (1955). Tuhfe-i Mübârizî (Lübab-ün Nuhab Tercümesi), İ.Ü. Tıp Fakültesi Mecmuası, 18(13), 689-719. Murad, S. (2009). Lügât-ı Müşkilât-ı Eczâ Derviş Siyâhî Lârendevî (Giriş-Metin-İnceleme-Dizin). (Basılmamış yüksek lisans tezi), Sakarya Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya. Önler, Z. (1990). Müntehâb-ı Şifâ I. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.