Güney Louisiana Kreole kültüründe inanışlar, kimlik ve bellek
Öz
Güney Louisiana bölgesi, on beşinci yüzyıldan
itibaren transatlantik sömürgeciliğin beşiği olan Karayipler’den aldığı
Akdeniz, Afrika ve Latin Amerika kültürlerinin kavşak noktası olmuştur. Bölge,
Fransız ve İspanyol sömürgeciliğinden miras Katolik-Kreole kültürüne özgü
toplumsal tabakalaşması, yerel kimliğinde barındırmakta olduğu çeşitli
inanışların ve ırkların melezliği ile günümüz Amerika Birleşik Devletleri’nin
özel bir kültürel yöresidir. Güney Louisiana, 1803’ten itibaren Amerika
Birleşik Devletleri sınırlarına dâhil edildikten sonra Anglo-Protestan Amerikan
kimliğinin hâkimiyet alanına girmiştir. İç Savaş öncesi köleciliğe dayalı
tarımsal üretimi, katı toplumsal sınıfları, seçkinci siyasi yapısı ve köleci
toplumsal yapısının yarattığı ırk ayrımcılığı sebebiyle diğer Güney eyaletleri
ile ortak özellikler taşımaktadır. Bununla birlikte, Güney Louisiana, önceki
Fransız ve İspanyol sömürgeciliğine özgü Katolik-Kreole kültürel mirası ile
günümüz Louisiana eyaleti sınırları içinde bile marjinal bir yerel kimlik olarak
varlığını sürdürmektedir. Portekizce “yerli” anlamındaki criulo kelimesinden türetilmiş olan Kreole tanımı ilk olarak on
altıncı yüzyılda Yeni Dünya’daki ikinci nesil Avrupalı sömürgeci yerleşimci
nüfus için kullanılmıştır. Bu bağlamda, yeni sömürgeci nüfusun Avrupa’daki
hanedan anakent kültürlerinden uzaklığını ifade eden Kreole tanımı sömürgelerde
gözlemlenen potansiyel siyasi bir tehdidin de temsili olmuştur. Daha sonraları
Yeni Dünya sömürgelerinde başlayan transatlantik kölecilik ile birlikte Kreole tanımı,
Afrika’dan Amerika’ya getirilen Afrikalı köleler ile Amerika’da doğan ikinci
nesil köleler arasındaki hiyerarşiyi belirlemek için kullanmıştır. Zaman içinde
Güney ve Orta Amerika’nın sömürgeci köleci toplum yapısının doğurduğu Avrupalı,
Afrikalı ve Yerli Amerikalıların bir arada yaşam biçimi, Kreole tanımını hem
ırksal hem kültürel bağlamda bir melezlik kavramına dönüştürmüştür. Böylece
Kreole kavramı, günümüz Güney Louisiana’daki yerel inanışlar, kimlikler ve
yerel bellek ile bütün, özgün bir kültürel öge olarak, bu yörenin, Amerika
Birleşik Devletleri’nin ana akım siyasi erki ve toplumsal kimliğinin hâkimiyet
alanına karşı direnç göstermesine olanak sağlamıştır. Bu çalışmada, Jewel
Parker Rhodes’un Voodoo Dreams (1993) adlı romanı ve Mona Lisa Saloy’un Red
Beans and Ricely Yours (2005) adlı şiir kitabında Güney Louisiana Kreole
inanışları, kimlik algısı ve yerel bellek unsurları incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths & Helen Tiffin. Post-Colonial Studies. The Key Concepts. (Second edition). (2007). Routledge. Bauer, Ralph & José Antonio Mazzotti (ed). (2009). Introduction. Creole Subjects in the Colonial Americas Empires, Texts, Identities. The University of North Carolina Press. Bauer, Ralph. (2003). The Cultural Geography of Colonial American Literatures. Empire, Travel, Modernity. UK, Cambridge University Press. Bienvenu, Germain. (2008). “The Beginnings of Louisiana Literature: The French Domination of 1682–1763.” Louisiana Culture From The Colonial Era To Katrina. John Lowe. Louisiana State University Press. (25 – 48) Coles, Kimberly Anne, Ralph Bauer, Zita Nunes, Carla L. Peterson (eds.) (2014). The Cultural Politics of Blood, 1500-1900. Palgrave Macmillan. Evans, Freddi Williams. (2011). Congo Square African Roots in New Orleans. University of Lafayette Press. Gaudet, Marcia. “Cultural Catholicism in Cajun-Creole Louisiana” (Folk Life in Louisiana) http://www.louisianafolklife.org/LT/Articles_Essays/CulturalCatholicism.html adlı web sitesinden alınmıştır. 06. 10. 2019. Kristeva, Julia. (2014). Korkunun Güçleri İğrençlik Üzerine Deneme. Nilgün Tural(çev.). Ayrıntı. Ostendorf, Berndt. (2008). “Creole Cultures and the Process of Creolization: With Special Attention to Louisiana.” Louisiana Culture From The Colonial Era To Katrina. John Lowe. Louisiana State University Press. (103 - 134) Rhodes, Jewel Parker. (1993). Voodoo Dreams. Picador. Ritter, Alexander. “Louisiana – the New Egypt: Charles Sealsfield’s Report from the 1820s.” Louisiana Culture From The Colonial Era To Katrina. John Lowe. Louisiana State University Press, 2008. (49 - 74 ) Saloy, Mona Lisa. (2005). Red Beans and Ricely Yours. Truman State University Press. Tallant, Robert. (2012). Voodoo in New Orleans. Pelican Publishing Company.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
21 Kasım 2019
Gönderilme Tarihi
6 Ekim 2019
Kabul Tarihi
20 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019