Первая Мировая Война: Планы Антанты Захватить Проливы и Стамбул
Öz
Статья посвящена планам государств Антанты ̶ в том числе, конечно, и России, по овладению проливами Дарданеллы и Босфор и, соответственно, занятию столицы османской Турции того времени, Стамбула.
Как известно, идея господства над проливами Босфор и Дарданеллы с древних времен до наших дней не давали покоя могущественным государствам. Эти проливы, соединяющие «теплое» и «холодное» моря, можно сказать, являются единственными «воротами» в мир для всех государств, имеющих выход к Черному морю. Хотя управлять этими стратегически важными морскими путями сложно и опасно, государства, которые правили ими в течении всей истории, всегда имели вес в международной политике и торговле. На протяжении веков как Восточная Римская империя, так и Турция, иногда дорого платили за владением ключом к этой важнейшей точке, которая оказывала значительное влияние на всю мировую торговлю. Собственно говоря, важность владычества над проливами вовремя I Мировой войны была еще раз продемонстрирована и доказана. Так, успешная оборона турок в Галлиполии и большевистская революция, произошедшая в России впоследствии, изменили как ход I Мировой войны, так и, в этом контексте, ход истории. Державы Антанты, которые не могли перейти через проливы, были не в силах помочь российскому императору справиться с большевиками.
Статья состоит из двух частей и заключения. В первой части исследования была предпринята попытка резюмировать положение Антанты и Центральных держав накануне и во время Дарданелльско-Галлиполийской операции, а также прояснить основные причины присоединения Османской империи к Цетральным державам. Во второй части исследования раскрывается тема «Россия и планы Босфорских операций». В этом контексте упоминаются операции, которые Российская империя планировала провести в Проливах, и ряд военных действий адмирала Александра Васильевича Колчака.
Anahtar Kelimeler
The First World War: The Entente's Plans to Seize the Straits and Istanbul
Öz
In this article, the plans of the Entente Powers, of course including Russia, to seize the Dardanelles and the Bosphorus Straits and to occupy Istanbul, which was the capital of Ottoman Turkey at that time, are discussed.
As it is known, the idea of dominating the Bosporus and Dardanelles Straits, from ancient times to the present day has always adorned the dreams of many powerful states. These straits, connecting the “warm” and “cold” seas, especially for all the states that have a coast to the Black Sea, so to speak, are known to be the only “gateway” to the world. Although it is difficult and dangerous to manage these strategically important sea routes, the states that have ruled them throughout history have always had a say in international politics and trade. In various periods of history, both the Eastern Roman Empire and the Ottoman Empire sometimes had to pay a heavy price to hold the key to this key point that steered world trade. In fact, the importance of dominating the Straits during the First World War was once again revealed and proven. So much so that the successful defense in Gallipoli by the Turks and the subsequent Bolshevik Revolution in Russia changed the course of both World War I and history in this context. At that time the Entente Powers, who could not cross the Straits, could not help the Russian Emperor against the Bolsheviks.
The article consists of two parts and a conclusion. In the first part of the study, the situations of the Entente and Allied Powers on the eve and during the Dardanelles-Gallipoli Operation was attempted to summarize. In addition, in this section, an effort was made to clarify the main reasons for Ottoman Empire joining the Allied Powers. In the second part, the subject of Russia and the Bosphorus operation plans was discussed. In this context, the operations that Russian Empire was planning to carry out on the Straits and some military activities of Alexander Vasilyevich Kolchak were mentioned.
Anahtar Kelimeler
I. Dünya Savaşı’nda Îtilâf Devletleri’nin Boğazları ve İstanbul’u İşgâl Planları
Öz
Bu makalede, elbette Rusya da dâhil olmak üzere, Îtilâf Devletleri’nin Çanakkale ve İstanbul boğazlarını ele geçirme ve bu minvâl üzere Osmanlı Türkiye’sinin o zamânki başkenti olan İstanbul’u işgâl etme planları ele alınmıştır.
Bilindiği üzere kadîm zamânlardan günümüze gelinceye dek İstanbul ve Çanakkale boğazlarına hâkim olma düşüncesi güçlü devletlerin hep hayâllerini süslemiştir. “Sıcak” ve “soğuk” denizleri birbirine bağlayan bu boğazlar bilhâssa Karadeniz’e kıyısı olan tüm devletler için, tâbiri câizse, dünyaya açıldıkları yegâne “kapı” olmuştur. Stratejik öneme sahip olan bu deniz yollarını yönetmek zor ve tehlikeli olsa da tarih boyunca onlara hükmeden devletler uluslararası siyaset ve ticarette her zamân söz sahibi olmuştur. Tarihin çeşitli dönemlerinde gerek Doğu Roma İmparatorluğu gerekse Osmanlı İmparatorluğu dünya ticaretine yön veren bu kilit noktanın anahtarını elinde tutmak için bazen ağır bedeller ödemek zorunda kalmışlardır. Nitekim I. Dünya Savaşı sırasında Boğazlara hâkim olmanın ne denli önemli olduğu bir kez daha ortaya çıkmış ve kanıtlanmıştır. Öyle ki Türkler tarafından Çanakkale’de yapılan başarılı savunma ve akabinde Rusya’da meydâna gelen Bolşevik Devrimi hem I. Dünya Savaşı’nın hem de bu bağlamda tarihin seyrini değiştirtmiştir. O zamânlar Boğazları aşamayan Îtilâf Devletleri Bolşeviklere karşı Rus imparatoruna yardım ulaştıramamıştır.
Bu makale iki bölümden ve sonuçtan müteşekkildir. Çalışmanın birinci bölümünde Çanakkale-Gelibolu çıkarması arifesinde ve sırasında Îtilâf ve İttifâk Devletleri’nin durumları özetlenmeye çalışıldı. Ayrıca yine bu bölümde Osmanlı İmparatorluğu’nun İttifâk Devletleri safına katılmasının temel nedenlerine ışık tutulmaya gayret sarf edildi. Makalenin ikinci bölümünde ise Rusya ve Boğaz harekâtı planları konu edinildi. Bu kapsamda Rus İmparatorluğu’nun Boğazlar üzerine yapmayı planladığı askerî harekâtlardan ve Amiral Aleksandr Vasileviç Kolçak’ın bazı askerî faâliyetlerinden bahsedildi.
Anahtar Kelimeler
