Araştırma Makalesi

POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA)

Sayı: 14 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR RU EN

POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA)

Öz

Erken modern Doğu Avrupa, dinî çoğulculuk ve kimliklerin yeniden biçimlendiği karmaşık bir laboratuvar olarak, farklı mezhepler ve kültürel topluluklar arasında derin çatışmalara sahne olmuştur. Bu çalışmada, 1596 Brest Birliği bağlamında Kiev Metropolitliği’nin Roma Katolik Kilisesi ile birleşme süreci incelenmiştir. Makale, söz konusu birleşmenin yalnızca bir mezhepler arası uzlaşma çabası olmadığını; papalık otoritesine bağlılık, litürjik uygulama farklılıkları, episkopal atama süreçleri ve ilahi hukuk anlayışları çerçevesinde derin teolojik, sosyal ve siyasi çatışmaları yansıttığını ortaya koymaktadır. Araştırma, Ortodoks piskoposlarının Roma ile birlik arayışının ardında yatan kurumsal zayıflıklar ve laik müdahaleler ile, Katolik Karşı-Reform hareketinin merkeziyetçi eğilimleri arasındaki gerilimi analiz etmektedir. Birlik girişimi sırasında Ortodoks liderler, ayinsel bağımsızlık, Slavca litürji ve yerel piskopos atama yetkileri gibi unsurların korunmasını talep etmiş; ancak bu talepler, Roma tarafından büyük ölçüde reddedilmiştir. Bu durum, Brest Birliği’ni dini reformdan ziyade, kimlik ve otorite mücadelesinin bir arenası haline getirmiştir. Katolikliğe geçişin destekleyicileri ile sadık Ortodoks topluluklar arasındaki anlaşmazlıklar, yalnızca teolojik düzeyde kalmamış, toplumsal yapıları ve yerel politik dengeleri de derinden etkilemiştir. Ayrıca, dini birlik girişimi, bölgedeki soyluların, şehirli burjuvazinin ve köylü sınıfının farklı tepkilerine yol açmış; sosyal çatışmaların ve mezhepsel kimliklerin yeniden tanımlanmasına zemin hazırlamıştır. Makale ayrıca, birliğin ilanı sonrasında Ruthen toplumunda gelişen dinî, sosyal ve siyasi direnişleri ve bunların uzun vadeli etkilerini değerlendirmektedir. Brest Birliği’nin, yalnızca tarihsel bir olay olarak değil, çağdaş Ukrayna kimliğinin ve Doğu Hristiyanlığının Batı ile ilişkilerinin biçimlenmesinde belirleyici bir dönüm noktası olduğu savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Dergi ekibine teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Bues, Almut. “The Formation of the Polish–Lithuanian Monarchy in the Sixteenth Century.” In The Polish Revolution and the Catholic Church, 1788–1792: A Political History. Edited by Richard Butterwick, 58–81. New York: Palgrave Macmillan, 2001.
  2. Butterwick, Richard, ed. The Polish Revolution and the Catholic Church, 1788–1792: A Political History. Edited by Richard Butterwick, 58–81. New York: Palgrave Macmillan, 2001.
  3. Butterwick, Richard. “Deconfessionalization? The Policy of the Polish Revolution towards Ruthenia, 1788–1792.” Central Europe 6, no. 2 (2008): 91–121.
  4. Butterwick, Richard. “How Catholic Was the Grand Duchy of Lithuania in the Later Eighteenth Century?” Central Europe 8, no. 2 (2010): 123–145.
  5. Chynczewska-Hennel, Teresa. “The National Consciousness of Ukrainian Nobles and Cossacks from the End of the Sixteenth to the Mid-Seventeenth Century.” Harvard Ukrainian Studies 10, no. 3/4 (1986): 377–392.
  6. Chynczewska-Hennel, Teresa. “The Political, Social and National Thought of the Ukrainian Higher Clergy, 1569–1700.” Harvard Ukrainian Studies 26 (2002–2003): 99–115.
  7. Davies, Norman. God’s Playground: A History of Poland. Vol. 1, The Origins to 1795. New York: Columbia University Press, 2005.
  8. Dmitriev, Mikhail V. “Conflict and Concord in Early Modern Poland: Catholics and Orthodox at the Union of Brest.” In Diversity and Dissent: Negotiating Religious Difference in Central Europe, 1500–1800, edited by Howard Louthan, Gary B. Cohen, and Franz A. J. Szabo, 114–133. New York: Berghahn Books, 2011. Dvornik, Francis. The Slavs in European History and Civilization. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 1962.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

2 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

4 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 14

Kaynak Göster

APA
Türker, Ö., & Kala, Ş. (2025). POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA). Rusya Araştırmaları Dergisi, 14, 1-18. https://doi.org/10.48068/rusad.1689292
AMA
1.Türker Ö, Kala Ş. POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA). RUSAD. 2025;(14):1-18. doi:10.48068/rusad.1689292
Chicago
Türker, Özgür, ve Şevval Kala. 2025. “POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA)”. Rusya Araştırmaları Dergisi, sy 14: 1-18. https://doi.org/10.48068/rusad.1689292.
EndNote
Türker Ö, Kala Ş (01 Aralık 2025) POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA). Rusya Araştırmaları Dergisi 14 1–18.
IEEE
[1]Ö. Türker ve Ş. Kala, “POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA)”, RUSAD, sy 14, ss. 1–18, Ara. 2025, doi: 10.48068/rusad.1689292.
ISNAD
Türker, Özgür - Kala, Şevval. “POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA)”. Rusya Araştırmaları Dergisi. 14 (01 Aralık 2025): 1-18. https://doi.org/10.48068/rusad.1689292.
JAMA
1.Türker Ö, Kala Ş. POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA). RUSAD. 2025;:1–18.
MLA
Türker, Özgür, ve Şevval Kala. “POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA)”. Rusya Araştırmaları Dergisi, sy 14, Aralık 2025, ss. 1-18, doi:10.48068/rusad.1689292.
Vancouver
1.Özgür Türker, Şevval Kala. POLONYA-LİTVANYA BİRLİĞİ’NDE UKRAYNA KİLİSESİ’NİN ROMA KATOLİK KİLİSESİ İLE BİRLEŞMESİ: 1596 BREST BİRLİĞİ (UNİA BRZESKA). RUSAD. 01 Aralık 2025;(14):1-18. doi:10.48068/rusad.1689292

Rusya Araştırmaları Dergisi (RUSAD) | rusad.tr@gmail.com |

Bu eser Creative Commons Alıntı-Gayri Ticari-Türetilemez Uluslararası Lisansı (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır. 21767
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-No Derivatives (CC BY-NC-ND 4.0) International License.

 

   *    *  16719 

18281   *    23335    *    28505