Bilginin
tarafsız ve bilimsel yöntemle üretilip, geliştirilmesi ve paylaşılması anlayışıyla
akademik ve etik standartlarla uyumlu bir şekilde sürdürdüğü yayın sürecinde
yanlış uygulamaların önüne geçmeyi ilke edinen Rusya Araştırmaları Dergisi
(RUSAD), etik standartları sağlamak için yayın sürecinde Committee
on Publication Ethics (COPE)’in belirlediği uluslararası
standartları dikkate almaktadır. Buna bağlı olarak işbu bildirge Committee on Publication Ethics (COPE)’in
“Code of Conductand Best-Prectice Guidelines for Journal
Editors” ve “Code of Conduct for Journal Publishers” kuralları
temelinde hazırlanmış olup, buna göre yayıncı, yayın kurulu, editör/editör
yardımcıları ve yazarlar etik sorumlulukları şu şekilde belirlenmiştir:
Yayıncının Görev ve Sorumlulukları
Rusya
Araştırmaları Dergisi (RUSAD) iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel suiistimal,
sahte yayın veya intihal durumunda durumun netleştirilmesi ve söz konusu
makalenin değiştirilmesi için gerekli önlemleri alacaktır. Bu, söz konusu
sayının editörleri ile mutabık olarak yapılacaktır.
Alınacak
önlemler, bunlarla sınırlı olmamakla beraber, dizgi hatası olduğunu belirtmek,
açıklama yapmak ve çok ciddi durumlarda makaleyi geri çekmek olacaktır. Rusya
Araştırmaları Dergisi (RUSAD) akademik suiistimal içeren makalelerin
yayınlanmasını önlemek için gerekli önlemleri alacağını taahhüt eder.
Bu, açık erişimli bir dergidir, yani tüm içeriğe ücretsiz olarak
kullanıcı veya kurumu tarafından erişilebilir. Kullanıcılar, yayıncıdan veya
yazardan önceden izin almaksızın makalelerin tam metinlerini okuyabilir,
indirebilir, kopyalayabilir, dağıtabilir, yazdırabilir, arayabilir veya bunlara
bağlantı verebilir veya başka herhangi bir yasal amaç için kullanabilir.
Buna bağlı olarak Yayıncı,
dergiye açık erişim sağlamayı taahhüt eder; bu nedenle yayınlanan içeriğin tüm
bölümlerini dünya çapında akademik çevrelere kalıcı ve serbestçe erişilebilir
hale getirme görevini kabul etmiş sayılır. Yayıncı, makalelerin başvuru
sürecindeki işlemler ve basımı için herhangi bir maddi manevi ücret talep
etmez. Yayıncı, dergi içeriğinin sürekli ve ücretsiz olarak kullanıma açtığını
taahhüt eder.
Yayıncı
kurum, çevrimiçi içeriğin arşivlenmesi ve korunmasını Dergipark aracılığıyla
Lockss kullanarak yapmaktadır.
Yayın Kurulunun Görev ve Sorumlulukları
Rusya
Araştırmaları Dergisi (RUSAD)’ne başvurusu yapılan her makalenin yayın
sürecinden Dergi Yayın Kurulu ve Editör(ler)/Editör yardımcıları sorumludur. Yayın
Kurulu; yayın, kör hakemlik, değerlendirme süreci, etik ilkeler gibi dergi
politikalarının belirlenmesini ve uygulanmasını sağlar. Makalenin Yayın
Kurulu’nca hakem sürecine alınması bir yayın taahhüdü anlamına gelmez. Yayın
için hakem süreci olumlu sonuçlansa bile mutlaka Yayın Kurulunun ve
Editörlerin/Editör yardımcılarının kararı gerekir. Yayın Kurulu, akademik
dürüstlüğü teşvik eder. Yayın Kurulu, yazılı eserlerin orijinalliğini, bu
eserleri yayın öncesinde iThenticate
intihal önleme programı aracılığıyla denetlenmesini teminat altına alır. Yayın
Kurulu, yayımlanmış makalelere ilişkin intihal ve suiistimal iddialarını incelemekle
görevlidir. Örneğin, bir yazar makalesinde başka çalışmalardan intihal yapmış,
izin alınması gereken durumlarda izin almaksızın veya eksik bildirimle üçüncü
şahısların telif materyalini kullanmışsa, Yayın Kurulu makaleyi geri çekmek,
meseleyi yazarın çalıştığı kurumdaki bölüm başkanına, dekanına ve/veya ilgili
akademik kurumlara bildirme dâhil çeşitli işlemler yapma hakkını kendinde saklı
tutar.
Editörün Görev ve Sorumlulukları
Editör,
dergiye gönderilen yayınları akademik niteliklerine (çalışmanın önemi ve
alanına katkısı, özgünlüğü, bulgu ve metodun uygunluğu ve dilinin netliği) ve
dergi kapsamına uygunluklarını dikkate alarak değerlendirir. Yayınların
değerlendirilmesinde cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, dini inanç, siyasi
düşünce veya çalışılan kurum dikkate alınmaz. Aynı zamanda, bir yayının değerlendirilmesinde
hükümet politikaları ya da dışarıdan herhangi bir kurumun politikaları göz
önüne alınmaz. Dergi editörü, derginin tüm içeriği ve ne zaman yayınlanacağını
belirlemede tam yetkiye sahiptir.
Rusya
Araştırmaları Dergisi (RUSAD) ve editörü, yayınları sadece akademik
nitelikleri, yani kendi alanlarındaki önemi, makalenin orijinalliği,
araştırmanın geçerliliği ve dilinin netliği açısından değerlendirmekle
yükümlüdür. Bir yayının değerlendirilmesindeki tek ölçüt yayının derginin
kapsamına uygunluğudur. Karar verme sürecinde, yazarların ırk, cinsiyet, dini
inanç, siyasi felsefe ve/veya çalıştığı kurum kesinlikle rol oynamaz.
Editör ve
yayın ekibi, gönderilen bir yayınla ilgili herhangi bir bilgiyi yazar(lar),
hakemler, editör yardımcıları ve yayıncı dışında hiç kimse ile paylaşamazlar.
Sözü edilen kişilerle görüşme kararı yalnızca editöre aittir.
Editör ve
editör kurulu üyeleri, yayın sürecinde olan çalışmalarda yer alan bilgileri
(kendi çalışmaları ve hala devam eden çalışmalar da dahil olmak üzere)
yazar(lar)ın açık onayı olmadan kendi çıkarları için kullanamazlar.
Editör;
yazarlar, şirketler veya kurumlardan herhangi biri ile rekabetçi, işbirliğine
dayalı veya diğer ilişkiler/bağlantılardan kaynaklanan çıkar çatışmalarının
olduğu durumlarda yayın(lar)ın ön inceleme ve değerlendirme aşamalarını
yapmaları için yayın kurulunun başka bir üyesini görevlendirir.
Editör ve
yayıncı, yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaları değerlendirme için alanlarında
uzman en az iki hakeme gönderir. İnceleme sürecinin tamamlanmasının ardından, editör
söz konusu çalışmanın doğruluğu, araştırmacı ve okuyucular için önemi, hakem
raporları ve hakaret, telif hakkı ihlali ve intihal gibi yasal düzenlemeleri de
göz önünde bulundurarak hangi çalışmaların yayınlanacağına karar verir. Editör,
bu kararı verirken hakem önerileri, yazarın gerçekleştirdiği revizyon ve
revizyon hakkındaki açıklamalarını göz önünde bulundurmakla birlikte aynı
zamanda Yayın Kurulu’na da danışır.
Editör, yayıncı
ile beraber, yayın etiğine aykırı olduğu rapor edilen her davranışın, yayın
tarihinin üzerinden yıllar dahi geçmiş olsa inceleneceğini garanti eder. Dergi
editörü, bu tür şüpheli durumlarda COPE prosedürlerini takip eder.
Soruşturmanın ardından, etiğe aykırı bir davranışın olduğunun kanıtlanması
halinde ilgili yayınla alakalı bir hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme
olduğuna dair bildiri yayınlar.
Hakemlerin Görev ve Sorumlulukları
Kör
hakemlik süreçleri akademik yayınların kalitesini doğrudan etkilemektedir.
Değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler,
yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve hakem raporları dergi
yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve
hakem raporları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Çift taraflı körleme
hakemlik, editörün yazarlar ile diyalog içinde kararlar almasına yardımcı olur.
Aynı zamanda yazarlar da çalışmalarıyla ilgili önemli bilgiler elde ederek
çalışmalarını geliştirme fırsatı bulurlar.
Hakem
değerlendirmesi yapmak üzere davet alan bir hakem, ilgili çalışma için hakemlik
yapıp yapamayacağını en kısa sürede editöre bildirmelidir. Hakemlik süreci en
fazla bir (1) aydır.
Değerlendirme
için hakemlere gönderilen çalışmalar gizli belge olarak değerlendirilmelidir.
Çalışmalar başkalarına gösterilmemeli, içerikleri tartışılmamalıdır. Gerekli
durumlarda editörün izni dahilinde hakemler başka meslektaşlarından tavsiye
isteyebilirler. Editör, bu izni ancak istisnai bir koşul olması durumda
verebilir. Gizlilik kuralı, hakemlik yapmayı reddeden kişileri de
kapsamaktadır.
Değerlendirme
sürecinde yazarlara yönelik kişisel eleştiri yapılmamalıdır. Değerlendirmeler,
nesnel ve çalışmaların geliştirilmesine katkı sağlayacak şekilde yapılmalıdır.
Hakemler,
çalışmada atıf olarak belirtilmeyen alıntılar varsa bunları yazarlara
bildirmekle yükümlüdürler. Hakemler, alanda atıfta bulunulmayan eserlere ya da
benzer eserlerle çakışan alıntılara özellikle dikkat etmelidirler. Hakemler,
daha önce yayınlanmış herhangi bir çalışma ya da bilgiyle benzerliği olan
yayınların fark edilmesi durumunda editörleri bilgilendirmelidirler.
Hakemler,
çalışmasını değerlendirmekle görevlendirildikleri herhangi bir yazar, şirket ya
da kurumla işbirliğine dayalı herhangi bir bağlantıları olması durumunda
değerlendirme yapmayı kabul etmemeli ve durumdan editörleri haberdar
etmelidirler.
Hakemler,
değerlendirme için gönderilmiş yayınlanmamış eserleri ya da eserlerin
bölümlerini yazar(lar)ının yazılı onayı olmadan kendi çalışmalarında
kullanamazlar. Değerlendirme sırasında elde edilen bilgi ve fikirler hakemler
tarafından gizli tutulmalı ve kendi çıkarları için kullanılmamalıdır. Bu
kurallar, hakemlik görevini kabul etmeyen kişileri de kapsamaktadır.
Yazarların Görev ve Sorumlulukları
Özgün
araştırma çalışmalarında yazar(lar) çalışmanın nasıl yapıldığını ve önemini
açık bir şekilde belirtmeli ve çıkan sonuçları nesnel bir şekilde
sunmalıdırlar. Çalışma başka araştırmacıların da benzer çalışmalar
yapabilmelerine olanak sağlayabilecek şekilde detaylı bir şekilde anlatılmalı
ve kullanılabilecek gerekli kaynaklar belirtilmelidir. Derleme makaleler doğru,
objektif ve kapsamlı olmalı, diğer öznel fikirler açık bir şekilde
belirtilmelidir. Yazarlar cinsiyet, ırk, dil, inanç, kültür, sınıf, yaş, görüş,
zümre ve cinsel yönelim gibi aidiyet ve kimlikler üzerinden ayrımcı bir dil
kullanmamalıdırlar. Gerçek olmayan ya da kasıtlı olarak hatalı bildirilen
ifadeler etik dışı davranışı teşkil eder ve kabul edilemez. Çalışmalar/makaleler
üçüncü bir tarafın mahremiyet ve fikrî mülkiyet haklarını ihlal etmemelidir.
Değerlendirme
sürecinde yazarlardan makalelerine ilişkin bilgi ya da veri istenmesi durumunda
talep edilen bilgileri dergi editörlüğüne sunmalıdırlar. Yazarlar, hakemlerin
ve Editör(ler)/Editör yardımcılarının düzeltme önerilerini yerine getirmekten
sorumludur. Hakemlerin ya da Editör(ler)/Editör yardımcılarının önerilerine
katılmaması halinde, yazar, gerekçesi ile birlikte bu durumu dergi editörlüğüne
bildirmek hakkına sahiptir. Yazarlar, hakem değerlendirme önerilerine
yaptıkları işlemleri, Makale Dosyaları >
Hakeme Cevap seçeneğinden Dergipark sistemine yükleyerek dergi editörlüğüne
ve hakemlere sunmalıdırlar.
Gerekli
durumlarda yazarlar verilerini çalışmalarının yayın tarihinden sonra en az 10
yıl boyunca (tercihen kurumsal veya tüzel veri deposu veya bir veri merkezi
vasıtasıyla) diğer araştırmacıların erişimine açık tutulmalıdırlar. Ancak;
katılımcıların gizliliği korunmalı ve şahsi bilgileri ile ilgili yasal hakları
göz önünde bulundurulmalıdır.
Yazarlar,
yalnızca özgün çalışmalarını yayınlamalı ve kullandıkları eser kaynak ve
verileri uygun şekilde belirtmelidirler. Yaptıkları çalışmanın niteliğinin
belirlenmesinde etkili olan diğer yayınları da belirtmelidirler. İntihalin
farklı türleri vardır: bir başka araştırmacının çalışmasını kendi çalışması
gibi göstermek, başka bir araştırmacının çalışmasının bir bölümünü çalışamaya
atıf yapmadan kopyalamak ya da kendininmiş gibi başka şekilde ifade ederek
kullanmak, ya da başka bir çalışmanın sonuçlarını kendine aitmiş gibi iddia
etmek gibi. İntihalin her çeşidi, yazarın kendi yayınlarından yaptığı usulsüz
aktarımlar dâhil, çok ciddi bir etik sorundur, her ne şekilde olursa olsun
intihal yapmak yayıncılık etiğine aykırıdır ve kabul edilemez. Gönderilen her
makale, iThenticate intihal önleme programı
kullanılarak intihal açısından taranır. Tarama sonucu %20 ve üzeri olan makaleler
yayına kabul edilmez. Taramada, makale iThenticate
veri tabanına aktarılmaz. Editör, benzerlik raporu %20’nin altında sonuç verse
dahi, intihale dair en ufak sorun tespit ettiği takdirde makaleyi reddetme
ve/veya düzeltme talep etme hakkına sahiptir. Süreç içerisinde intihal içerdiği
tespit edilen makalelerin değerlendirme süreci ise durdurulur. Yayımlandıktan
sonra intihal tespit edildiği takdirde, Editörler ve Editör yardımcıları uygun
önlemler alırlar.
Öz olarak
aynı çalışmayı içeren makaleler birden fazla dergide veya başka yayın organlarında
yayınlanmamalıdır. Dolayısıyla, yazarlar daha önce başka bir dergide
yayınlanmış bir çalışmayı başka bir dergiye değerlendirme için
yollamamalıdırlar. Bir makalenin birden fazla dergiye aynı anda gönderilmesi
etik olmayan bir yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
Yazarlar,
çalışmanın/metnin eski bir versiyonu başka bir mecrada yayımlanmışsa bunu
belirtmelidirler. Çalışma, yayımlanmamış bile olsa bir tezden veya
yayımlanmamış bilimsel toplantı sunumundan derlendiyse, bunun ilk sayfada
dipnot olarak belirtilmesi gerekir.
Belli
koşulların sağlanması durumunda bazı makalelerin (klinik yönergeler, tercümeler
gibi) birkaç dergide yayınlanması mümkün olabilir. İlgili dergilerin yazarları
ve editörleri, çalışmanın başka bir dergide yayınlanabileceğini kabul
etmelidirler. İkinci bir dergide yayınlanan çalışmanın verileri ve tartışmaları
daha önce yayınlanan dergideki gibi olmalıdır. İlk yayın yapılan dergiye
mutlaka atıf yapılmalıdır.
Yazarlar
yapılan yayınla ilgili tüm sorumlulukları almış sayılırlar. Bu sebeple,
yalnızca yazar olma ölçütlerini sağlayan kişiler çalışmanın yazarı olarak
nitelendirilmelidirler. Bu ölçütler şu şekilde sıralanabilir:
a)
Çalışmanın
içeriğine, desenine, veri toplanma sürecine veya analizi/yorumlanmasına önemli
katkılarda bulunmuş olmak,
b)
İçeriğin
oluşturulmasına ve düzenlenmesine entellektüel açıdan katkı sağlamış olmak
c)
Çalışmanın
son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmasını kabul etmiş olmak.
Yazarlar,
mevcut telif hakları yasası esaslarına uygun hareket etmekte sorumludurlar. Yazarlar,
çalışmalarında payları olan tüm şahısları belirtme yükümlülüğü taşırlar.
Çalışmalarında önemli derecede payları olan şahısları ortak yazar olarak belirtmelidirler.
Bir çalışma, yazarlarının tümünün rızası olmadan yayımlanamaz. Çalışmaya önemli
katkısı olan (yazma, düzenleme ve teknik yardımlar gibi) ancak yazarlık
kriterlerini karşılamayan kişiler yazar olarak listelenmemeli; bu kişilere
yazılı izinleri alındıktan sonra "Teşekkür" bölümünde yer
verilmelidir. Bu noktada yazılı izin önem arz etmektedir. Sorumlu yazar, yazar
listesinde çalışmaya katkı sağlayan bütün yazarların yer aldığını ve bu
yazarların çalışmanın son halini gördüklerini ve yayınlanmasında bir sakınca
olmadığını onayladıklarını garanti etmelidir.
Yazarlar
mümkün olan en erken aşamada (genellikle başvuru esnasında bir bilgilendirme
formu göndererek ve makaleye bir açıklama ekleyerek) çalışmanın sonuçlarını ya
da yorumları etkileyecek herhangi bir çıkar çatışması olmadığını
belirtmelidirler. Olası çıkar çatışmaları; hibe, eğitim bursu ve diğer
ödemeler, üyelik, istihdam, danışmanlık, hisse sahipliği, uzman görüşü ödeneği
veya patent-lisans anlaşmaları gibi mali türden olabileceği gibi, kişisel veya
mesleki bağlantılar, üyelikler, çalışmayla ilgili bilgi veya görüşler gibi
maddi olmayan türden de olabilir. Çalışmayla ilgili tüm maddi kaynaklar (hibe
numarası veya varsa diğer referans numarası dahil) belirtilmelidir.
Yazarlar,
çalışmada kullandıkları kaynakları ve çalışmanın doğasına karar verirken
referans aldıkları kaynakları mutlaka uygun bir biçimde belirtmelidirler.
Kişisel olarak elde edilen bilgiler (konuşma, yazışma veya üçüncü şahıslarla
yapılan görüşmeler), kaynaktan yazılı izin alınmaksızın kullanılmamalıdır.
Yazarlar, hakemlik belgesi veya hibe başvurusu gibi kişiye özgü belgeleri
sahiplerinin yazılı izni olmaksızın kullanmamalıdırlar.
Eğer
çalışma kimyasal maddeler ya da kullanıldıklarında çeşitli zararlara sebebiyet
verecek yöntem ve ekipman içeriyorsa, bu madde, yöntem ve ekipmanlar makalede
açıkça belirtilmelidir. Çalışma; denek ve kobayları içeriyorsa, yazarlar
çalışmada yapılan tüm işlemler ilgili kanunlara ve kurumsal yönergelere uygun
olarak yapmalı ve ilgili komitelerin/kuruluşların onayını almış olmalıdırlar.
Makalede bunlarla ilgili bir ibare bulunmalıdır. Yazarlar ayrıca, insanlar
üzerinde yapılan çalışmalarda, deneklerle çalışılacağına dair gerekli izinlerin
alınmış olduğunu belirtmelidirler. Katılımcıların gizlilik hakları ihlal
edilmemelidir.
Hakem Değerlendirme Süreci
Yazarlar,
hakem değerlendirme sürecine katılmakla ve editörün ham veriler, açıklamalar ve
etik onay belgesi, hasta izni ve telif hakkı izinleri ile ilgili taleplerine en
kısa zamanda yanıt vermekle yükümlüdürler.
Hakemler tarafından
“düzelt ve yeniden gönder” kararı verilmişse, yazarlar kendilerinden istenen
düzeltmelerin hepsini sistematik bir şekilde yapıp çalışmalarını son teslim
tarihinden önce yeniden göndermelidirler. Hakemlerden biri olumlu, biri olumsuz
görüş belirttiği durumlarda makale incelenmek üzere üçüncü bir hakeme daha
gönderilir.
Yayınlanmış Eserlerdeki Temel Hatalar
Yayınlanan
bir çalışmada bulunan önemli bir hata ya da yanlışlığı bulmak öncelikle
yazar(lar)ın görevidir. Böyle bir sorun ortaya çıkarsa, yazar(lar) derginin
editörüne veya yayıncısına derhal haber vermek ve editör/yayıncı ile işbirliği
yaparak hatayı (dizgi hatası) düzeltmek ya da yayını geri çekmekle
yükümlüdürler. Editör(ler) veya yayıncı çalışmanın önemli bir hata veya
yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirlerse, yazarlar makaleyi derhal
düzeltmek ya da geri çekmekle veya dergi editörlerine çalışmanın doğruluğunu
kanıtlamakla yükümlüdürler. Bu gibi durumlarda yazar, dergi editörlüğü ile işbirliği
yapmakla sorumludur.
Etik İlkelere Uymayan Durumun Editöre Bildirilmesi
Editör(ler),
hakemler, yazarlar ile ilgili etik ilkelere uymayan bir davranış ya da
değerlendirme sürecindeki, erken görünümdeki ya da yayımlanmış bir makale ile
ilgili etik ilkelere aykırı bir durumla karşılaşılması halinde, lütfen rusad.tr@gmail.com
adresine ileti yoluyla bildiriniz.