ANDREY BELIY’IN SENFONİLERİNDE APOKALİPTİK DÜNYA DUYUMSAYIŞI

Yıl 2025, Sayı: 14, 367 - 383, 31.12.2025

Nazan Coşkun

https://doi.org/10.48068/rusad.1706749

Öz

Apokaliptik dünya duyumsayışı tüm kadim dinlerde olduğu gibi Hristiyanlıkta da önemli bir yere sahiptir. Göksel egemenliğin başlangıcına dayanan bu anlayışta son yargı günü İsa Mesih’in zaferine atıfta bulunur. Bu zafere giden yol, Mesih’in iyiliğinin karşısında yer alan Deccal ile simgelenen kötülüğün yenilmesidir. Rus düşünce ve edebiyatında Mesih’in ikinci gelişine atıfta bulunan apokaliptik son beklentisi, Hristiyanlığın kabulünden itibaren tartışılan önemli konular arasındadır. İnsanlık tarihinde bilhassa geçiş dönemlerinde sona dair beklenti güçlenir. 19.yüzyılın sonu da bu anlamda oldukça dikkat çekici bir zaman dilimini ifade eder. Bu çerçevede çalışmada; 1880 yılında Moskova’da doğan ve iki yüzyılın kesişme noktasında edebî kariyerine adım atan Andrey Belıy’ın “Senfoniler Dönemi” yaratıcılığı bağlamında apokaliptik dünya algısı ve dünyanın sonu ile ilişkili olarak İsa’nın ikinci gelişi konusu ele alınmıştır. Yazarın Deccal (Антихрист) adlı oyunu ile başlayan apokaliptik dünya algısı Senfonileri Kuzey Senfonisi (Северная симфония, 1903), İkinci Dramatik Senfoni (Вторая драматическая симфония, 1902), Dönüş başlıklı Üçüncü Senfoni, (Третья симфония — “Возврат”, 1905) Tipiler Kadehi başlıklı Dördüncü Senfoni (Четвертая симфония-Кубок метелей, 1908) ve yaşadığı kriz deneyimi ile kaleme aldığı şiirleri ile harmanlanarak anlamlandırılmıştır. Metin analizi ve yazara dönük araştırma yöntemi kullanılarak yapılan çalışma neticesinde Belıy’ın erken dönem yaratıcılığında içinde yaşadığı dönemin ruh hâliyle uygun olarak apokaliptik dünya algısının ve İsa’nın ikinci gelişi beklentisinin önemli bir yer tuttuğu görülmüştür. Bunun yanı sıra yazarın dönemin baskın ruh hâli olan apokaliptik yaşam duyumsayışını paylaştığı ancak bu beklentinin Moskova mistikleri arasında radikal davranışlara yol açtığı için Belıy’da eleştiri konusu olduğu da saptanmıştır. Sonuç olarak Andrey Belıy’ın erken dönem yaratıcılığında apokaliptik beklentinin korkunç bir son değil şafakla ifade edilen yeni yaşamın başlangıcı olduğu ve radikal davranışlardan uzak bir beklentiyi ifade ettiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Rus edebiyatı , Andrey Belıy , “Senfoni , ” İsa Mesih , Deccal , Apokaliptik Dünya Algısı

ANDREY BELY’S APOCALYPTIC WORLDVIEW IN HIS SYMPHONY

Öz

The apocalyptic perception of the world holds a significant place in Christianity, as it does in all ancient religions. Rooted in the notion of the beginning of the reign of the heavenly kingdom, this understanding refers to the Day of Final Judgment, emphasizing the victory of Christ. The path to this victory entails the defeat of evil, symbolized by the Antichrist, who stands in opposition to Christ’s goodness. Within Russian thought and literature, the expectation of an apocalyptic end, referring to Christ’s second coming, has been a significant topic of discussion since the adoption of Christianity. In human history, particularly during transitional periods, expectations of an apocalyptic end become more pronounced. The late 19th century, in this sense, represents a particularly striking period. Within this framework, this study examines the apocalyptic perception of the world in relation to the end of the world and Christ’s second coming, as reflected in the creative works of Andrey Bely, who began his literary career at the intersection of two centuries, specifically during his Symphonic period. The apocalyptic perception of the world, which begins with the author’s play The Antichrist, is analyzed in connection with his Symphonies (Northern Symphony (First Heroic), Second Dramatic Symphony, Third Symphony: The Return, and Fourth Symphony: A Goblet of Blizzards) as well as his poetry, which was shaped by his experience of existential crisis. Using a descriptive and author-focused research method, the study concludes that in Bely’s early creative period, the apocalyptic perception of the world and the expectation of Christ’s second coming played a significant role, aligning with the prevailing spiritual atmosphere of his time. Moreover, it was observed that the author shared the dominant apocalyptic sentiment of the era. However, this expectation became a subject of criticism among Moscow mystics due to its association with radical behaviours. Ultimately, the study finds that in Bely’s early creative works, the apocalyptic expectation does not signify a terrifying end but rather the dawn of a new life.

Anahtar Kelimeler

Russian literature , Bely , Symphony , Christ , Antichrist , Apocalyptic Perception of the World

АПОКАЛИПТИЧЕСКОЕ МИРООЩУЩЕНИЕ АНДРЕЯ БЕЛОГО В ЕГО СИМФОНИЯХ

Öz

Концепция апокалиптического мироощущения занимает важное место в христианстве, как и во всех древних религиях. Апокалиптическое ожидание выражалось в различных формах в области философской мысли и литературы со времени принятия христианства на Руси. В этом миросознании, основанном на начале правления Небесного Царства, последний день суда относится к победе Христа. Путь к этой победе – поражение зла, символом которого является Антихрист, противостоящий доброте Христовой. Ожидание апокалиптического конца становится сильнее, особенно в переходные периоды человеческой истории. В этом смысле конец XIX века представляет собой весьма примечательный период. Апокалиптические ожидания, символизирующие второе пришествие Христа, с новой силой проявляются в обществе в конце XIX века. Вступление в новый век сопровождалось изменением мировоззренческих ориентиров российской интеллигенции. В нашем исследовании апокалиптическое ощущение и, соответственно, тема второго пришествия Иисуса Христа рассматривается в контексте так называемого “Симфонического периода” в творчестве Андрея Белого, начавшего свою литературную карьеру на стыке двух столетий. Апокалиптическое мировосприятие автора, впервые проявившееся в пьесе “Антихрист”, осмыслено его симфониями (“Северная симфония”, “Вторая драматическая симфония”, “Третья симфония —«Возврат»” и “Четвертая симфония — “Кубок метелей”), а также стихами, написанными им в связи с кризисным опытом. В результате исследования, проведенного методом текстуального анализа, стало очевидно, что апокалиптическое мировосприятие и ожидание второго пришествия Иисуса, соответствующее настроениям того периода, в котором поэт жил, занимали важное место в его раннем творчестве. Кроме того, установлено, что автор разделял апокалиптическое мироощущение, которое было доминирующим настроением того периода, однако, помимо этого, оно было и предметом его критики, поскольку было причиной к радикальному поведению среди московских мистиков. Наш итоговый вывод таков: В раннем творчестве Белого апокалиптическое ожидание — это не ожидание страшного конца, а скорее, предчувствие начала новой жизни, выраженное символом рассвета.

Anahtar Kelimeler

Русская литература , белый , симфония , Христос , антихрист , апокалиптическое мировосприятие

Etik Beyan

etik izin gerekli değildir.

Destekleyen Kurum

yok

Teşekkür

yok

Kaynakça

• Belıy, Andrey & Aleksandr Blok. Perepiska. 1903–1919. Moskva: Progress-Pleyada, 2001.
• Belıy, Andrey. Literaturnoye nasledsvto. Andrey Belıy Avtobiyografiçeskiye svodı. Moskva: Nauka, 2016.
• Belıy, Andrey. Sobraniye soçineniy. Kniga Statey. Moskva: Respublika, 2012.
• Belıy, Andrey. Sobraniye soçineniy. Simfoniy. Moskva: Respublika, 2014.
• Belıy, Andrey. Sobraniye soçineniy. Simvolizm. Kniga statey. Moskva: Kulturnaya revolyutsiya, respublika, 2010.
• Belıy, Andrey. Sobraniye stihotvoreniy. Моskva: Nauka, 1997.
• Belıy, Andrey. The Symphonies. New York: Columbia University Press, 2021.
• Kazin, Aleksandr. “Hristiyanskaya tema v tvorçestve Andreya Belogo sovetskogo perioda.” Vestnik
• Novgorodskogo gasudarstvennogo universiteta 84 (2015): 91–95.
• Lavrov, Aleksandr. Andrey Belıy v 1900-e godı. Jizn’ i literaturnaya deyatel’nost, Moskva: Novoye literaturnoye obozreniye, 1995. Moçulskiy, Konstantin. Andrey Belıy. Novatorskoye tvorçestvo i liçnıye katastrofı znamenitogo poeta i pisatelya-simvolista, Moskva: Tsentrpoligraf, 2024. Rizzi, Daniela. “Misteriya Andreya Belogo “Antihrist.” Russian Literature XXXIV (1993): 487–518. Yakovlev, Мihail. Religioznoye otkroveniye v poezii Andreya Belogo: Monografiya. Orehovo-Zuevo: Мgogi, 2012.