KRONİK YARASI OLAN BİREYLERİN YAŞAM KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Giriş: Yara, çeşitli nedenlerle doku bütünlüğünün bozulması şeklinde tanımlanır. Kronik hasta-lıklarda belirli bir süre içerisinde iyileşmeyen ve genellikle tekrarlayan kronik yaralar yaşam kali-tesi üzerinde önemli etkiye sahip bir sağlık sorunudur. Amaç: Araştırmanın amacı, kronik yaraya sahip bireylerin yaşam kalitesi ve etkileyen faktörle-rin değerlendirilmesidir. Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı araştırma, Ağustos 2023- Ekim 2023 tarihleri arasında İstanbul’daki bir şehir hastanesinde 126 hasta ile gerçekleştirildi. Veriler, tanıtıcı bilgi formu ve SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Kolmogorov Smirnov testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve Dunn çoklu karşı-laştırma testi kullanıldı. Bulgular: Kronik yara nedeniyle başvuran hastaların yaşam kalitesi düşüktür ve en sık diyabet ilişkili yaralar görülmektedir. Çalışmada katılımcıların yaşam kaliteleri iki alt boyutta değerlendi-rildi. Değerlendirme sonucunda fiziksel sağlık bileşenleri ile cinsiyet ve günlük yaşam aktivite-leri arasında; mental sağlık bileşenleri ile medeni durum ve gelir düzeyi arasında fark olduğu bulundu. Ayrıca hastaların yaş, meslek, yara bölgesi, birlikte yaşanılan kişi, eğitim düzeyi, ça-lışma durumu ve meslek durumu ile iki alt bileşen arasında fark vardı. Sonuç: Kronik yarası olan hastaların yaşam kalitesinin düşük olduğu ve çeşitli değişkenlere göre farklılaştığı belirlendi.

Anahtar Kelimeler

• Kronik yara
• yaşam kalitesi
• yara bakımı

EVALUATION OF THE QUALITY OF LIFE OF INDIVIDUALS WITH CHRONIC WOUNDS

Öz

Introduction: Wound is defined as the disruption of tissue integrity due to various reasons. In chronic diseases, chronic wounds that do not heal within a certain period of time and often recur are a health problem that has a significant impact on quality of life. Objective: The aim of the study was to evaluate the quality of life and the factors affecting the quality of life of individuals with chronic wounds. Method: A descriptive and correlational study was conducted with 126 patients in a city hospi-tal in Istanbul between August 2023 and October 2023. Descriptive information form and SF-12 Quality of Life Scale were used. Descriptive statistics, Kolmogorov Smirnov test, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis H test and Dunn's multiple comparison test were used to evalua-te the data. Results: Patients presenting with chronic wounds have a low quality of life, with diabetes-related wounds being the most common. In the study, the participants' quality of life was evalua-ted in two sub-dimensions. As a result of the evaluation, it was found that there was a difference between physical health components and gender and activities of daily living, and between men-tal health components and marital status and income level. In addition, there were differences between the patients' age, occupation, wound site, cohabitant, education level, employment sta-tus and occupational status and the two sub-components. Conclusion: It was determined that the quality of life of patients with chronic wounds was low and differed according to various variables.

Anahtar Kelimeler

• Chronic wound; wound care; quality of life.

Kaynakça

1. Akpınar, N.B., & Ceran, M.A. (2019). Kronik Hastaliklar Ve Rehabilitasyon Hemşireliği. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(2), 140-152.
2. Balikji, J., Hoogbergen, M.M., Garssen, J., Verster, J.C. (2022). Mental resilience, mood, and quality of life in young adults with self-reported impaired wound healing. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(5), 2542.
3. Becker, D. et al. (2017). Pressure ulcers in ICU patients: Incidence and clinical and epidemio-logical features: A multicenter study in southern Brazil. Intensive and Critical Care Nursing 42 (2017): 55-61.
4. Canpolat, M., & Sarıtaş, S. Ç. (2022). Diyabetik ayak gelişen hastalarda algılanan sosyal des-tek ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Van Sağlık bilimleri Dergisi, 15(3),275-283.
5. Cohen, J. (1988). The effect size. Statistical power analysis for the behavioral sciences, 77-83.
6. Çelik, S., Dirimeşe, E., Taşdemir, N., Aşık, Ş., Demircan, S., Eyican, S., Güven, B. (2017). Hemşirelerin Bası Yarasını Önleme ve Yönetme Bilgisi. Medical Journal of Bakir-koy, 13(3).
7. Çıtıl, R., Günay, O., Elmalı, F., Öztürk, Y. (2010). The effects of medical and social factors on the quality of life in diabetic patients. Erciyes Medical Journal, 2010;32(4):253-64.
8. Dantas, J. S., Augusto, F. D. S., Agra, G., Oliveira, J. D. S., Ferreira, L. M., Sawada, N. O., Freire, M. E. M. (2022). Health-related quality of life in people with chronic wounds and associated factors. Texto & Contexto-Enfermagem, 31.

9. de Oliveira, A.C., dos Santos Alvarenga, A., de Sousa Freitas, F., de Macêdo Rocha, D., Be-zerra, S. M. G., Nogueira, L. T. (2018). Functional capacity and quality of life of pati-ents with chronic wounds. Estima–Brazilian Journal of Enterostomal Therapy, 16.
10. Demir, R., Tanhan, A., Çiçek, İ., Yerlikaya, İ., Kurt, S. Ç., Ünverdi, B. (2021). Yaşam kalite-sinin yordayıcıları olarak psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 192-206.
11. Deufert, D., & Graml, R. (2017). Disease-specific, health-related quality of life (HRQoL) of people with chronic wounds—A descriptive cross-sectional study using the Wound-QoL. Wound Medicine, 16, 29-33.
12. Facchin, F., Barbara, G., Saita, E., Mosconi, P., Roberto, A., Fedele, L., &Vercellini, P. (2015). Impact of endometriosis on quality of life andmentalhealth: pelvicpainmakest-hedifference. Journal of PsychosomaticObstetrics&Gynecology, 36(4), 135-141.
13. Falanga, V., Isseroff, R. R., Soulika, A. M., Romanelli, M., Margolis, D., Kapp, S., Harding, K. (2022). Chronic wounds. Nature Reviews Disease Primers, 8(1), 50.
14. Gökşin, Ş. S., & Şimşek, Ş. (2022). Aktif Venöz Ülseri Olan Hastalarda Klinik Özellikler, Yara Kültürü Sonuçları ve Ülserle İlişkili Dermatolojik Bulgular. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 19(1), 91-97.
15. Gönen, S., Güngör, K., Çilli, A.S., Kamış, Ü., Akpınar, Z., Kısakol, G., et al. (2007). A comp-rehensive analysis of the health-related quality of life in patients diabetes: A study from Konya, Turkey. Endocrinology Research and Practice. 2007;11:81-8.
16. Haryanto, H., Makmuriana, L., Hartono, H., Arini, D. D., Ariyanti, S., Sari, Y., Ervita, L. (2023). Quality of life in patients with recurrent diabetic foot ulcers. Central European Journal of Nursing and Midwifery, 14(1), 833-838.
17. Hogg, F. R. A., Peach, G., Price, P., Thompson, M. M., Hinchliffe, R. J. (2012). Measures of health-related quality of life in diabetes-related foot disease: a systematic re-view. Diabetologia, 55, 552-565.
18. Hopman, W. M., Vandenkerkhof, E. G., Carley, M. E., Harrison, M. B. (2016). Health‐rela ted quality of life at healing in individuals with chronic venous or mixed‐venous leg ulceration: a longitudinal assessment. Journal of Advanced Nursing, 72(11), 2869-2878.
19. IDF (International Diabetes Federation). Diabetes Atlas 2021, 10th Edition, Erişim ad resi:https://diabetesatlas.org/atlas-reports/ Erişim tarihi 02.02.2024 14:30
20. Järbrink, K., Ni, G., Sönnergren, H., et al. (2017). The humanistic and economic burden of chronic wounds: a protocol for a systematic review. Systematic Reviews. 2017; 6(1): 15.
21. Kapp, S., Santamaria, N. (2017). The financial and quality-of-life cost topatients living with a chronic wound in the community.International Wound Journal, 14(6):1108-1119
22. Karacaer, Z., Yalci, A., Gündüz, H., Artuk, C., Çalışkan Demirkıran, B., Filiz, M., Gül, H., Şimşek, K. (2021). Diyabetik Ayak Enfeksiyonu Olan Hastalarda Ampütasyon Sıklığı ve Ampütasyonla İlişkili Risk Faktörlerinin Belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Tıp Fakül-tesi Mecmuası, 74(1), 30 - 35. 10.4274/atfm.galenos.2020.20591.
23. Lentsck, M. H., Baratieri, T., Trincaus, M. R., Mattei, A. P., Miyahara, C. T. S. (2018). Qua-lity of life related to clinical aspects in people with chronic wound. Revista da Escola de Enfermagem da USP, 52, e03384.
24. Li, S., Xie, M., Luo, W., Zhou, Q., Li, C., Liu, Y., Hu, A. (2022). Quality of Life and its inf-luencing factors in chinese patients with chronic wounds. Advances in Skin & Wound Care, 35(4), 1-6.
25. Martinengo, L., Olsson, M., Bajpai, R., Soljak, M., Upton, Z., Schmidtchen, A., ... & Järbrink, K. (2019). Prevalence of chronic wounds in the general population: systematic review and meta-analysis of observational studies. Annals of epidemiology, 29, 8-15.
26. Mota, L. E., Nunes, M. G. C., Barbosa, T. C. M., Goulart, J., Oliveira-Cortez, A., Lanza, F. M., Cortez, D. N. (2023). Functional capacity and quality of life of adults and elderly people with wounds. Medicina (Ribeirão) 56(4):e-208108
27. Nunan, R., Harding, K. G., Martin, P. (2014). Clinical challenges of chronic wounds: searching for an optimal animal model to recapitulate their complexity. Disease models & mechanisms, 7(11), 1205-1213.
28. Oktar, D., Cüneyt, Ç. A. M., Zencirci, S. A., Aygar, H., Dağtekin, G., Pala, S. Ç., Metintas, S. (2021). Aile sağlığı merkezlerine başvuran kişilerde kronik hastalık, multimorbidite ve yaşam kalitesi ilişkisinin değerlendirilmesi. Turkish Journal of Public Health, 19(2), 116-128.
29. Onat, ŞŞ. (2013). Yaşlı Bireylerde Sosyodemografik Özellikler ve Kognitif Fonksiyonların Yaşam Kalitesine Etkisi. Türk Osteoporoz Dergisi 2013;19:69-73
30. Reinboldt-Jockenhöfer, F., Babadagi, Z., Hoppe, H-D. et al. (2021). Association of wound genesis on varying aspects ofhealth-related quality of life in patients withdifferent types of chronic wounds: Results of across-sectional multicentre study.International Wound Journal, 2021;18:432–439.
31. Santos, V. L. C. D. G., Oliveira, A. D. S., Amaral, A. F. D. S., Nishi, E. T., Junqueira, J. B., Kim, S. H. P. (2017). Quality of life in patients with chronic wounds: magnitude of changes and predictive factors. Revista da Escola de Enfermagem da USP, 51, e03250.
32. Sen, C. K. (2021). Human wound and its burden: updated 2020 compendium of estima-tes. Advances in wound care, 10(5), 281-292.
33. Sommer, R., Augustin, M., Hampel‐Kalthoff, C., Blome, C. (2017). The Wound‐QoL questi onnaire on quality of life in chronic wounds is highly reliable. Wound Repair and Rege-neration, 25(4), 730-732.
34. Soylu, C., & Kütük, B. (2021). SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenirlik ve geçerlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 1-9.
35. Topan, H., & Ceyhan, Ö. (2022). Basınç Yaralarında Kanıtlarla Güncel Tedavi Yöntemle-ri. YOBÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(3), 358-365.
36. Yan, R., Yu, F., Strandlund, K., Han, J., Lei, N., Song, Y. (2021). Analyzing factors affec-ting quality of life in patients hospitalized with chronic wound. Wound Repair and Re-generation, 29(1), 70-78.
37. Ware, J.E., Kosinski, M., Keller, S.D. (1995). SF-12: How to Score the SF-12 Physical and Mental Health Summary Scales. Boston: The Health Institute, New England Medical Center.