EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Şevval Nisa Çağlı; Pınar Demir Asma

EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırma, 3-6 yaş aralığındaki çocukların ebeveynlerinin medya okuryazarlığı düzeylerinin, çocukların alıcı dil becerileri ve sosyal-duygusal gelişimleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Maltepe İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı anaokullarında öğrenim gören 121 çocuk ile anne ve babaları oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, çocuklara “Peabody Resim-Kelime Testi”, ebeveynlere ise “Ebeveyn Medya Okuryazarlık Ölçeği” ve “Devereux Erken Çocukluk Değerlendirme Aracı (DECA-P2)” uygulanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüş; elde edilen veriler betimsel istatistikler ve ileri istatistiksel analiz yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular, ebeveynlerin medya okuryazarlığı düzeylerindeki artışın, çocukların hem alıcı dil becerileri hem de sosyal-duygusal gelişimleri ile anlamlı ve pozitif yönde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, bilinçsiz ve kontrolsüz medya maruziyetinin çocukların gelişimini olumsuz etkileyebileceği, ancak ebeveynlerin medya içeriklerini seçme, değerlendirme ve süreyi yönetme konularında bilinçli bir yaklaşım benimsemelerinin bu olumsuz etkileri azaltabileceği belirlenmiştir. Sonuç olarak, ebeveyn medya okuryazarlığı eğitiminin yaygınlaştırılması, çocukların sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesinde önemli bir strateji olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alroqı, H., Serratrıce, L. Ve Cameron-Faulkner, T. (2023). Ekran medyasının niceliği, içeriği ve bağlamı ile dil gelişimi arasındaki ilişki. Çocuk Dili Dergisi , 50 (5), 1155–1183. doi:10.1017/S0305000922000265. Erişim adresi: https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-child-language/article/association-between-screen-media-quantity-content-and-context-and-language-development/4160F7B83AD3D76EA1C347D937703CF2?utm_campaign=shareaholic&utm_medium=copy_link&utm_source=bookmark Bostancı, S., & Çakır, R. (2022). Erken Çocukluk Çağında Çocuğu Olan Ebeveynlerin, Çocuklarına Medya Kullandırmadaki Aracılıkları ve Dijital Ebeveynlik Farkındalıklarının İncelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 7(2), 86-116. https://doi.org/10.52797/tujped.1192163
Bulut Özek M. (2016). Ebeveynlerin medya okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 805-818. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/jiss/issue/25889/272738
Chiong, C., & Shuler, C. (2010, October). Learning: Is there an app for that. In Investigations of young children’s usage and learning with mobile devices and apps. New York: The Joan Ganz Cooney Center at Sesame Workshop (pp. 13-20). Erişim adresi: https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=ec18dba18c52926b08962da4350b3c4c32f7297e
Dunn, L. M., & Dunn, D. M. (2007). Peabody Picture Vocabulary Test (4th ed.). Pearson. Erişim adresi: https://doi.org/10.1037/t15145-000
Eren Tutar, P., & Karacul, F. E. (2024). Erken Çocuklukta Ekran Maruziyetinin Dil Gelişimine Etkisi Üzerine Bir Derleme. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(3), 2427-2442. https://doi.org/10.51460/baebd.1458759
İnce Sezer Ş. (2020). "Devereux" okul öncesi ölçeğinin uyarlanması ve ikinci adım erken müdahale programının etkililiğinin değerlendirilmesi. (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Erişim adresi: http://hdl.handle.net/11655/23255
Kadan G., Aral N. (2023). Ebeveyn Medya Okuryazarlık Ölçeği (EMOYÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, (66), 394-422. Erişim adresi: https://doi.org/10.21764/maeuefd.1073651 Kal Korkmaz, S., & Turgut, YE (2025). Türkiye'de Ebeveynlerin Çocukları Hakkındaki Sosyal Medya Paylaşımlarını İnceleyen Çalışmaların Sistematik İncelemesi. Yeni Medya, 18, 124-144. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1653815
Kim, Y. T., Kang, J. K., & Kim, J. A. (2019). A meta-analysis of the relationship between children’s language ability and socio-emotional development. Communication Sciences & Disorders, 24(2), 274-287. Erişim adresi: https://doi.org/10.12963/csd.19608 Kulak, B. (2025). Ebeveynlerin Gözünden Çocukların Dijital Medya Kullanımı: Kırgızistan Örneği. Journal of Turkic Civilization Studies, 6(2), 376-385. https://izlik.org/JA42EM93PG

LeBuffe P. A., Naglieri J. A. (2013). Devereux Early Childhood Assessment for Preschoolers Second Edition (DECA-P2). Kaplan Early Learning Company. Erişim adresi: https://www.nocac.org/wp-content/uploads/2017/09/MH5-DECA_P2.pdf
Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2008). Parental mediation of children's internet use. Journal of broadcasting & electronic media, 52(4), 581-599. Erişim adresi: https://doi.org/10.1080/08838150802437396
Nikken, P., & Schols, M. (2015). How and why parents guide the media use of young children. Journal of child and family studies, 24(11), 3423-3435. Erişim adresi: https://doi.org/10.1007/s10826-015-0144-4
Örün, A. (2023). Çocuklarda dil ve konuşma gelişiminde ebeveyn tutumunun etkisi. Türkiye Klinikleri Pediatri Dergisi, 32(3), 117–125. Erişim adresi: https://www.turkiyeklinikleri.com/article/en-cocuklarda-dil-ve-konusma-gelisiminde-ebeveyn-tutumunun-etkisi-103304.html
Paulus, F. W., Joas, J., Friedmann, A., Fuschlberger, T., Möhler, E., & Mall, V. (2024). Familial context influences media usage in 0- to 4-year old children. Frontiers in public health, 11, 1256287. Erişim adresi: https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1256287
Rescorla, L., Ross, G. S., & McClure, S. (2007). Language delay and behavioral/emotional problems in toddlers: Findings from two developmental clinics. Erişim adresi: https://doi.org/10.1044/1092-4388
Rideout, V. (2021). The Common Sense Census: Media Use by Kids Age Zero to Eight in America, A Common Sense Media Research Study,[United States], 2013, 2017. Erişim adresi: https://doi.org/10.3886/ICPSR37491.v2 Schwarzer C, Grafe N, Hiemisch A, Kiess W, Poulain T. Associations of media use and early childhood development: cross-sectional findings from the LIFE Child study. Pediatr Res. 2022 Jan;91(1):247-253. doi: 10.1038/s41390-021-01433-6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33658656/
Shi, X., He, J., & Niu, G. (2024). The Association between Family Socioeconomic Status and Children's Digital Literacy: The Explanatory Role of Parental Mediation. Adolescents (2673-7051), 4(3). Erişim adresi: https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A12%3A6645452/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A180069335&crl=c&link_origin=scholar.google.com
Shipkova, M., Milojevich, H., Lindquist, K. A., & Sheridan, M. A. (2025). Children’s emotion word knowledge is associated with adaptive emotion regulation: Links to family-level and child-level factors. Emotion. Erişim adresi: https://doi.org/10.1037/emo0001543
Tichenor, P. J., Donohue, G. A., & Olien, C. N. (1970). Mass media flow and differential growth in knowledge. Public opinion quarterly, 34(2), 159-170. Erişim adresi: https://doi.org/10.1086/267786
Vandewater, E. A., Park, S. E., Huang, X., & Wartella, E. A. (2005). “No—you can’t watch that” Parental rules and young children’s media use. American Behavioral Scientist, 48(5), 608-623. Erişim adresi: https://doi.org/10.1177/0002764204271497

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Sistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şevval Nisa Çağlı ^*
0009-0009-7470-5699
Türkiye

Pınar Demir Asma
0000-0002-3590-446X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

16 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

16 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA89GR84ZJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çağlı, Ş. N., & Demir Asma, P. (2026). EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi, 3(1), 15-22. https://izlik.org/JA89GR84ZJ

AMA

1.Çağlı ŞN, Demir Asma P. EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. SABİTEK. 2026;3(1):15-22. https://izlik.org/JA89GR84ZJ

Chicago

Çağlı, Şevval Nisa, ve Pınar Demir Asma. 2026. “EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi 3 (1): 15-22. https://izlik.org/JA89GR84ZJ.

EndNote

Çağlı ŞN, Demir Asma P (01 Mayıs 2026) EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi 3 1 15–22.

IEEE

[1]Ş. N. Çağlı ve P. Demir Asma, “EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”, SABİTEK, c. 3, sy 1, ss. 15–22, May. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89GR84ZJ

ISNAD

Çağlı, Şevval Nisa - Demir Asma, Pınar. “EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi 3/1 (01 Mayıs 2026): 15-22. https://izlik.org/JA89GR84ZJ.

JAMA

1.Çağlı ŞN, Demir Asma P. EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. SABİTEK. 2026;3:15–22.

MLA

Çağlı, Şevval Nisa, ve Pınar Demir Asma. “EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi, c. 3, sy 1, Mayıs 2026, ss. 15-22, https://izlik.org/JA89GR84ZJ.

Vancouver

1.Şevval Nisa Çağlı, Pınar Demir Asma. EBEVEYNLERİN MEDYA OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN ALICI DİL DÜZEYLERİ VE SOSYAL DUYGUSAL BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. SABİTEK [Internet]. 01 Mayıs 2026;3(1):15-22. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89GR84ZJ