Optisyenlik Müesseselerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Karşılaştırmalı Analizi: Fine-Kinney ve FMEA Yöntemlerinin Uygulanabilirliği

Öz

Bu çalışma, optisyenlik müesseselerinde iş sağlığı ve güvenliği (İSG) risklerini belirlemek ve değerlendirmek amacıyla Fine-Kinney ve Hata Türü ve Etkileri Analizi (FMEA) yöntemlerinin karşılaştırmalı uygulanabilirliğini incelemektedir. Araştırma, İstanbul’da faaliyet gösteren optisyenlik işletmelerinde yürütülmüş, saha gözlemleri ve çalışan görüşleriyle desteklenmiştir. Bulgular, her iki yöntemin de risklerin sistematik biçimde analiz edilmesinde etkili olduğunu göstermektedir. Fine-Kinney yöntemi risklerin nicel olarak puanlanmasında pratik bir yaklaşım sunarken, FMEA yöntemi hata türlerinin ve önceliklerinin belirlenmesinde daha ayrıntılı bir değerlendirme sağlamaktadır. Çalışmada, optisyenlik müesseselerinde en yaygın risklerin fiziksel faktörlerden (aydınlatma, gürültü, sıcaklık, ergonomi) kaynaklandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, çalışma ortamlarının küçük kapalı alanlardan oluşması nedeniyle havalandırma ve aydınlatma koşullarının İSG performansını doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, Fine-Kinney yöntemi hızlı ve pratik risk önceliklendirmesi için uygun görülürken, FMEA yöntemi daha derinlemesine analiz gerektiren durumlar için tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmektedir. İki yöntemin birlikte kullanımı, optisyenlik müesseselerinde güvenli çalışma koşullarının geliştirilmesi için bütüncül bir yaklaşım sunmakta ve sektörün İSG yönetim sistemlerinin iyileştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Optisyenlik Müessesesi
• İş Sağlığı ve Güvenliği
• Risk Değerlendirme
• Fine-Kinney Yöntemi
• Hata Türü ve Etkileri Analizi

Comparative Analysis of Occupational Health and Safety Risks in Optician Establishments: Applicability of the Fine-Kinney and FMEA Methods

Öz

This study examines the applicability of the Fine-Kinney and Failure Mode and Effects Analysis (FMEA) methods in identifying and evaluating occupational health and safety (OHS) risks in optician establishments. Conducted in optician workplaces in Istanbul, the research is based on field observations and employee feedback. Findings indicate that both methods are effective in systematically assessing workplace risks. The Fine-Kinney method provides a practical approach for quantitative risk prioritization, while the FMEA method offers a more detailed framework for identifying and ranking failure modes. The study reveals that the most common hazards in optician establishments are related to physical risk factors such as lighting, noise, temperature, and ergonomics. Additionally, due to the small and enclosed nature of work environments, ventilation and lighting conditions have a direct impact on OHS performance. Overall, the Fine-Kinney method is suitable for rapid and practical risk evaluation, whereas the FMEA method serves as a complementary tool for in-depth analysis. The combined use of both methods provides a comprehensive perspective for improving safe working conditions and contributes to the enhancement of OHS management systems within the optician sector.

Anahtar Kelimeler

• Optician Establishments
• Occupational Health and Safety
• Risk Assessment
• Fine-Kinney Method
• Failure Mode and Effects Analysis

Kaynakça

1. Aker, A. (2020). Risk Assessment with 5x5 Matrix and Fine-Kinney Method in Metal Industry. Karaelmas İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 4(1), 65-75.
2. Akpınar, T., ve Çakmakkaya, B. Y. (2014). İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İşverenlerin Risk Değerlendirme Yükümlülüğü. Çalışma Ve Toplum, 1(40), 273-304.
3. Anağlı, M., & İnan, U. H. (2021). İş sağlığı ve güvenliği anlamında Başakşehir Şehir Hastanesi inşaatının projesi, Risk Yönetimi ve Fine-Kinney Metodunun uygulanması. Journal of Management Theory and Practices Research, 2(1), 45-57.
4. Bağıran, H. E., Erçetin, R., & Küçükali, U. F. (2020). Risk assessment application with Fine-Kinney method in scaffolding. Journal of Anadolu Bil Vocational School of Higher Education, 15(57), 19-33.
5. Başaranoğlu, O., & Türkoğlu, H. T. B. (2025). Sürdürülebilir kalkınma hedefi insana yakışır iş ve ekonomik büyüme bağlamında iş sağlığı ve güvenliği konulu çalışmaların bibliyometrik bir analizi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 8(3), 79-94.
6. Bedir, F., Kul, S., Özdemir, M., & İrdemez, Ş. (2024). Environmental risk assessment of Erzurum airport using L-Type Matrix and Fine-Kinney Methods. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(3), 1063-1074.
7. Birgören, B. (2017). Fine-Kinney risk analizi yönteminde risk faktörlerinin hesaplama zorlukları ve çözüm önerileri. International Journal of Engineering Research and Development, 9(1), 19-25.
8. Ceylan, H., & Başhelvacı, V. S. (2011). Risk değerlendirme tablosu yöntemi ile risk analizi: Bir uygulama. International Journal of Engineering Research and Development, 3(2), 25-33. Cox, L. A. (2008). What's wrong with risk matrices? Risk Analysis, 28(2), 497-512.

9. Cündübeyoğlu, İ., & Kayabaşı, R. (2022). Seramik fabrikasında Fine-Kinney yöntemi ile risk değerlendirmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 35, 633-642.
10. Delibalta, M. S., & Türkmen, O. T. (2022). Kayseri çimento fabrikasında kaza risk faktörlerinin Fine-Kinney Metodu ile analizi. Karaelmas İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 6(3), 131-139.
11. Durmuş, H., Yurtsever, Ö., & Yalçın, B. (2021). Bir çay fabrikasında Fine-Kinney ve FMEA yöntemleri ile risk değerlendirmesi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 33(2), 287-298.
12. Ekin, E., & Cesur, İ. G. (2023). Ağırlıklandırılmış risk değerlendirme tablosu ve SWARA yöntemi ile risk analizine ilişkin hibrit bir çalışma. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 6(2), 191-213.
13. Engür, M. O. (2017). Mobilya endüstrisinde iş sağlığı ve güvenliğine uyumun kontrol listeleri ile sağlanması üzerine bir çalışma. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 5, 283/292.
14. Eroğlu, G., Şüküroğlu, E. E., Günaydın, M., & Şüküroğlu, S. (2022). İş güvenliği kültürünün iş verimliliği üzerine etkisi: Pres fabrikası örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(3), 913-926.
15. Ersoy, M., Çelik, M. Y., Yeşilkaya, L., & Çolak, O. (2019). İş sağlığı ve güvenliği problemlerinin çözümünde Fine-Kinney ve GİA yöntemlerinin entegrasyonu. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 34(2), 751-770.
16. Ersöz, T., & Bayrak, G. (2023). İstanbul’un ilçelerinde olası deprem riskinin Fine-Kinney yöntemiyle araştırılması. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi, 7(2), 139-151.
17. Filizci, A. E. A., & Erdebilli, B. (2022). The comparison between classical Fine-Kinney analysis and Fuzzy Fine-Kinney method used in gas stations. Journal of Sustainable Engineering Applications and Technological Developments, 5(2), 188-198.
18. Liu, H.-C., Liu, L., & Liu, N. (2013). Risk evaluation approaches in Failure Mode and Effects Analysis: A literature review. Expert Systems with Applications, 40(2), 828-838.
19. Oral, T., & Gülsün, B. (2018). Mobilya atölyelerinde Fine-Kinney yöntemi ile risk değerlendirmesi uygulaması. Ohs Academy, 1(3), 125-152.
20. Oturakçı, M., & Dağsuyu, C. (2017). Risk değerlendirmesinde bulanık Fine-Kinney yöntemi ve uygulaması. Karaelmas İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 1(1), 17-25.
21. Özkılıç, Ö. (2005). İş sağlığı ve güvenliği, yönetim sistemleri ve risk değerlendirme metodolojileri. Ankara: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu İstanbul Grup Başkanlığı.
22. Saat, M. B. (2009). İş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirme metodlarından kontrol listesi ve matris metodlarının entegre biçimde bir inşaat şantiyesinde uygulanması: Kazaların çevresel ve teknik araştırması. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
23. Seyfioğlu, İ., & Doba-Kadem, F. (2022). Bir ayakkabı işletmesinin Fine-Kinney yöntemi ile risk değerlendirmesi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 37(4), 925-936. Stamatis, D. H. (2003). Failure mode and effect analysis: FMEA from theory to execution. ASQ Quality Press.
24. Şimşek, S. (2020). İş sağlığı ve güvenliği kapsamında risk değerlendirme metotlarından Fine-Kinney metodunun bir örnekle değerlendirilmesi. İSG Akademik – OHS Academic, 2(2), 91-99.
25. Usanmaz, D., & Köse, E. (2020). Kimyasal araştırma laboratuvarı risk değerlendirmesi için iki farklı metodun istatistiksel analizi. International Journal of Engineering Research and Development, 12(2), 337-348.
26. Yalçın, Z. G., Dağ, M., ve Aydoğmuş, E. (2018). Risk Analysis by Fine Kinney Method in a Laboratory. Journal of Physical Chemistry and Functional Materials, 1(1), 57-62.
27. Yorulmaz, M., & Avcı, S. (2024). Risk analysis and management with Fine-Kinney and AHP methods for ship engine room. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 17-28.
28. Yorulmaz, M., & Yeğin, A. O. (2023). Risk analysis with Fine-Kinney and FMEA methods for dangerous goods handling in port business. RveS - Research Studies Anatolia Journal, 6(1), 1-37.
29. Zeybek, A. A., & Kaya, E. Ç. (2023). Yangın ekipmanları üretiminde Fine-Kinney yöntemi kullanılarak risklerin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 1241-1262.