THE PROBLEM OF GOD AND PHILOSOPHICAL APPROACHES IN THE WORK "THE NATURE OF THE GODS" BY THE ROMAN STATESMAN AND PHILOSOPHER MARCUS TULLIUS CICERO

Yıl 2025, Sayı: 5, 1 - 15, 31.12.2025

Kadir Canatan

Öz

Marcus Tullius Cicero's De Natura Deorum (On the Nature of the Gods) is a three-book philosophical dialogue written in 45 BC. The work discusses the understandings of God in three Hellenistic schools of philosophy: Epicureanism, Stoicism, and Academic Skepticism. Cicero addresses fundamental theological problems such as the existence, nature, and intervention (divine providence) of the gods in the universe from a multifaceted perspective. While Epicureans viewed the gods as indifferent and uninterrupted beings, Stoics advocated for a rational divine order inherent in the universe. Academic skeptics, on the other hand, adopted a critical stance, arguing that absolute knowledge is impossible.

Cicero adopts an impartial narrative in the work, encouraging the reader to think, presenting and criticizing each viewpoint in detail. The work both reflects the religious thought of Ancient Roman society and is considered a precursor to modern theological and philosophical debates. Stoic pantheism, Epicurean deism, and Academic agnosticism are three distinct conceptions of God that still resonate in contemporary thought. With this polyphonic nature, the Nature of the Gods is an important intellectual legacy that has remained vibrant from the classical period to the present day.

Anahtar Kelimeler

Religion , God , Nature of God

Proje Numarası

-

ROMA DEVLET ADAMI VE FİLOZOFU MARCUS TULLİUS CİCERO’NUN “TANRILARIN DOĞASI” ADLI ESERİNDE TANRI PROBLEMİ VE FELSEFİ YAKLAŞIMLAR

Öz

Marcus Tullius Cicero’nun De Natura Deorum (Tanrıların Doğası Üzerine) adlı eseri, M.Ö. 45 yılında yazılmış üç kitaplık felsefi bir diyalogdur. Eserde Epikürcülük, Stoacılık ve Akademik Şüphecilik gibi üç Helenistik felsefe okulunun Tanrı anlayışları tartışılır. Cicero, tanrıların varlığı, doğası ve evrene müdahalesi (ilahi takdir) gibi temel teolojik problemleri çok yönlü şekilde ele alır. Epikürcüler tanrıları kayıtsız ve müdahalesiz varlıklar olarak görürken, Stoacılar evrene içkin, akılcı bir ilahi düzeni savunur. Akademik şüpheciler ise kesin bilgiye ulaşılamayacağını savunarak eleştirel bir tutum geliştirir.

Cicero eserde tarafsız bir anlatım benimseyerek okuru düşünmeye sevk eder; her görüşü detaylıca sunar ve eleştirir. Eser hem Antik Roma toplumunun dinsel düşüncesini yansıtır hem de modern teolojik ve felsefi tartışmaların öncülü kabul edilir. Stoacı panteizm, Epikürcü deizm ve Akademik agnostisizm, hâlâ günümüz düşünce dünyasında yankı bulan üç farklı Tanrı tasavvurudur. Tanrıların Doğası, bu çok sesli yapısıyla klasik dönemden günümüze kadar canlılığını koruyan önemli bir düşünsel mirastır.

Anahtar Kelimeler

Tanrı , Din , Tanrı tasavvuru

Etik Beyan

-

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Cicero. (2012). Tanrıların doğası (Çev. Ç. Menzilcioğlu). İstanbul: Kabalcı Yayınları.
• Cicero, M. T. (1933). On the nature of the gods (H. Rackham, Trans.). Loeb Classical Library.
• Hume, D. (1779). Dialogues concerning natural religion.
• Sedley, D. (2011). Epicurus’ theological innatism. In J. Fish & K. Sanders (Eds.), Epicurus and the Epicurean tradition (pp. xx–xx). Cambridge University Press.