Stratejinin Yaklaşımıyla Ayrılıkçı Terörizm Stratejileri

Yıl 2026, Cilt: 3 Sayı: 1 , 1 - 18 , 27.03.2026

Attila Şirin

https://izlik.org/JA73XE37AY

Öz

Ayrılıkçı terörizm stratejileri ve stratejik yaklaşımla terörizmin incelenmesine yönelik literatüre katkıda bulunmak amacıyla bir çalışma yapılmıştır. Literatürde, mevcut çalışmaların “terörizm stratejilerini” ortaya koyarken farklı yaklaşımlar içinde oldukları görülmektedir. Terörizm stratejilerinin alt safhaları, aşamaları  veya çeşitleri olabilecek yaklaşımların strateji olarak ifade edildiği, hatta zaman zaman stratejik yaklaşımın en alt basamağında yer alması gereken bazı taktik terörist eylem çeşitlerinin bile terörizm stratejisi olarak sınıflandırıldığı görülmektedir. Terörizm stratejilerini stratejinin metodolojisi ile anlayabilmek için, nihai siyasi hedef ile birlikte, stratejik, operatif ve taktik seviyeler dikkate alınarak incelenmiştir. Ayrılıkçı terör örgütleri şiddeti bir araç olarak kullanmanın ötesinde şiddetin kendisiyle “kimlik oluşturma”yı veya “düşmanın kimliğine zarar verme”yi amaçlar. Bir ayrılıkçı terör örgütü için siyasi hedef veya istenen son durum; bir coğrafi bölgeyi merkezi otoriteden koparmak ve orada yeni bir yönetim kurmak, rejimi değiştirmek, devletin kimliğini kendi kimlik önceliklerine göre değiştirmek, bir bölgedeki merkezi kontrolü zayıflatmak, federatif, konfederatif, özerk veya otonom bir yönetim tesis etmek, önemli siyasi, ekonomik veya sosyal değişimler gerçekleştirmektir. Stratejik seviye terörizm stratejisi olarak; kır odaklı uzun süreli halk savaşı, şehir odaklı ve askerî odaklı stratejiler, operatif seviye olarak; yıpratma, tehdit/gözdağı, provoke etme, bozucu eylemler, çözülme ve şiddet üstünlüğü rekabeti/vaat etme stratejileri üzerinde durulmuştur. Bu sistematik yaklaşımın ayrılıkçı terör örgütleri stratejilerinin incelenmesine bir hal tarzı olabileceği değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Terörizm stratejileri , Terörizme stratejik yaklaşım , Uzun süreli halk savaşı , Askeri odaklı yaklaşım , Şehir odaklı yaklaşım , Terörizmin operatif stratejileri.

Separatist Terrorism Strategies with Strategy’s Approach

https://izlik.org/JA73XE37AY

Öz

This study was conducted in order to contribute to the literature on terrorism strategies and the examination of terrorism with a strategic approach. In the literature, it is seen that existing studies are in conceptual confusion when revealing “terrorism strategies”. It is seen that approaches that will serve the terrorism strategy, which may be its sub-phases, stages or varieties, are expressed as strategies, and sometimes even some tactical terrorist action varieties that should be at the lowest step of the strategic approach are classified as terrorism strategies. In order to understand terrorism strategies with the methodology of the strategy, the ultimate political goal has been examined by taking into account the strategic, operative and tactical levels. The most basic political goal of separatist terrorism, beyond using violence as a tool, aims to “establish an identity” or “damage the enemy's identity” with violence itself. The political goal or desired end state for a terrorist organization; to separate a geographical region from the central authority and establish a new administration there, to change the regime, to change the identity of the state according to its own identity priorities, to weaken the central control in a region, to establish a federative, confederative, autonomous or autonomous administration, to make significant political, economic or religious changes. As a strategic level terrorism strategy; long-term public war, city-oriented and military-oriented strategies, as an operative level; attrition, threat/intimidation, provocation, disruptive actions, disintegration and violence superiority competition/promise strategies are emphasized. It is evaluated that this systematic review can be a way of solving the complexity in the literature.

Anahtar Kelimeler

Terrorism strategies , Strategic approach to terrorism , Prolonged people , Military focused approach , City focused approach , Operative strategies of terrorism.

Kaynakça

• Allen, C. D., & Coates, B. E. (2009). Strategic Decision Making Paradigms: A Primer for Senior Leaders. US Army War College.
• Başeren, S. H. (2003). Terörizm ve Uluslararası İlişkiler. Stratejik Araştırmalar Dergisi, 1, 51-58.
• Başeren, S. H., & Yenal, S. (Ed.). (2023). Terörizm Üzerine (1. Basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Clausewitz, C. von. (2003). Savaş Üzerine (Ş. Yalçın, Çev.). Eriş Yayınları.
• Clausewitz, C. von. (2018). Savaş Üzerine (H. F. Çeliker, Çev.). Alfa Kitap.
• Crenshaw, M. (1998), The Logic of Terrorism: Terrorist Behavior as a Product of Strategic Choice. Woodrow Wilson Center Press, New York.
• Çapar, G. (2023). Politik Terörizmin Amaç ve Stratejileri. İçinde S. Yenal & S. H. Başeren (Ed.), Terörizm Üzerine. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Demir, C. K. (2020a). Ayaklanmalar ve Ayaklanmalara Karşı Koyma: Kavramlar, Stratejiler ve Ülke Tecrübeleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Demir, C. K. (2020b). Stratejinin Bakış Açısıyla Terörizm. İçinde E. Aydınlı & A. L. Karaosmanoğlu (Ed.), Strateji Düşüncesi: Kuram, Paradoks, Uygulama (ss. 283-312). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
• FM 3-0 Operations. (2022). Headquarters, Department of the Army. Erişim adresi: https://irp.fas.org/doddir/army/fm3-0.pdf
• FM 3-24 Insurgencies and Countering Insurgencies. (2014). Headquarters, Department of the Army.
• Freedman, L. (2015). Strateji (H. Aksakal, Ed.; B. Ç. Dişbudak & T. Belge, Çev.; Birinci basım). Alfa.
• Fromkin, D. (1975). The Strategy of Terrorism. Foreign Affairs. Ronald Reagan Presidential Library Digital Library Collections. Erişim adresi: https://www.reaganlibrary.gov/public/digitallibrary/smof/nsc-politicalandmilitaryaffairs/fortierd/R20/thestrategyofterrorism.pdf
• Giap, V. N. (1992). Fransız Emperyalizmine Karşı Direnme Savaşı (A. Sarıali, Çev.). İçinde W. Poweroy (Ed.), Marksizm ve Gerilla Savaşı. Belge Yayınları.
• Gray, C. S. (1999). Modern strategy (First published). Oxford University Press.
• Guevera, E. C. (1992). Küba Devriminden Alınacak Dersler (A. Sarıali, Çev.). İçinde W. Poweroy (Ed.), Marksizm ve Gerilla Savaşı. Belge Yayınları.
• Guibert, J.-A.-H. (2022). Guibert’s general essay on tactics (J. Abel, Çev.). Brill.
• Han, A. K., & Tuğtan, M. A. (2020). Stratejik Düşüncenin Tarihsel Gelişimi. İçinde E. Aydınlı & A. L. Karaosmanoğlu (Ed.), Strateji Düşüncesi: Kuram, Paradoks, Uygulama (ss. 283-312). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
• Handel, M. I. (2004). Savaşın Ustaları: Klasik Stratejiler. Doruk Yayımcılık.
• Hart, H. B. L. (2015). Strateji Dolaylı Tutum (S. Koçak, Çev.). Doruk Yayımcılık.
• Jomini, A. H. (2002). Savaş Sanatı’nın Ana Hatları (S. Koçak, Çev.). Doruk Yayımcılık.
• Kalyanarman, S. (2003). Conceptualisation of Guerrilla Warfare. Strategic Analysis, 27(2). Erişim adresi: https://ciaotest.cc.columbia.edu/olj/sa/sa_apr03/sa_apr03kas01.html
• Kane, T. (2012). Development and US Troop Deployments. Foreign Policy Analysis, 8(3), 255-273.
• Kara Harp Enstitüsü, (2022), Operatif Seviye Harekat Planlama İcra Esasları, MSÜ.
• Kydd, A. H., & Walter, B. F. (2006). The Strategies of Terrorism. International Security, 31(1), 49-80. JSTOR.
• Laqueur, W. (2004). Guerrilla warfare: A historical and critical study (3. printing). Transaction Publ.
• Liddell Hart, B. H. (2002). Strateji Dolaylı Tutum (C. Enginsoy, Çev.; 4. baskı). ASAM.
• Marighella, C. (1969). Şehir Gerillası El Kitabı. Işık Yayınları.
• McCormick, G. H. (2003). Terrorist Decision Making. Annual Review of Political Science, 6(1), 473-507. https://doi.org/10.1146/annurev.polisci.6.121901.085601
• Özcan N.A. (1999), PKK Tarihi İdeolojisi ve Yöntemi, ASAM Yayınları
• Prietula M.J., Herbert A. S. (1989), The experts in your midst, Harvard Business Review Erişim Adresi: https://hbr.org/1989/01/the-experts-in-your-midst
• Şengöz, M. (2020). Askeri̇ Sevk ve İdareni̇n Bi̇li̇m ve Sanatla Olan İli̇şki̇si̇ Üzeri̇ne Kavramsal Bi̇r Çalışma. İmgelem, 4(6), 205-224.
• Urbano, (1991), Fighting in The Streets, A Manual of Urban Gerilla Warfare, Miami: J.Flores Publications.
• Uyar, M. (1995). Gerilla Savaşı [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Zedong, M. (2003). Askeri Yazılar. Eriş Yayınları