Uluslararası Ticaretin Askeri Boyutu: BRI Projesi

Öz

Küresel güç olma hedefinde Amerika Birleşik Devletleri’nin en yakın takipçisi olarak konumlanan Çin, kadim İpek Yolu’nu yeniden canlandırmak amacıyla 2013 yılında “Belt and Road Initiative (BRI)” girişimini hayata geçirmiştir. Çin, BRI projesini ekonomik ve siyasi bir entegrasyon çerçevesi olarak tanımlamakta; bu doğrultuda küresel ticaret akışlarının batı merkezli yapıdan Asya merkezli bir düzleme kaymasını amaçlamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, ekonomik ve siyasi yönleriyle ön plana çıkan BRI girişiminin katılımcı ülkelerin savunma harcamaları üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunup bulunmadığını nicel yöntemlerle analiz etmektir. Bu kapsamda, BRI güzergâhında yer alan dokuz ülke için 2010–2024 dönemini kapsayan bir panel veri seti oluşturulmuş; modelde savunma harcamaları bağımlı değişken, ihracat hacmi ise temel bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Böylece BRI’un yarattığı ekonomik bağlantıların, katılımcı ülkelerin savunma harcamalarını dolaylı biçimde etkileyip etkilemediği regresyon analizi aracılığıyla test edilmekte ve girişimin güvenlik politikaları ile stratejik dengeler üzerindeki muhtemel yansımaları ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dış Ticaret
• Askeri Harcama
• İhracat
• Savunma Harcaması
• BRI Projesi

The Military Dimension of International Trade: The BRI Project

Öz

China, positioned as the closest follower of the United States in its pursuit of global power status, launched the “Belt and Road Initiative (BRI) in 2013 with the aim of revitalizing the ancient Silk Road. China presents the BRI as an economic and political integration project that strengthens trade flows between Asia and Europe. The primary purpose of this study is to examine whether the BRI initiative, which is prominently characterized by its economic and political dimensions, exerts a significant impact on the defense expenditures of participating countries through quantitative analysis. In this context, a panel dataset covering the 2010–2024 period was constructed for nine countries located along the BRI route, with defense expenditures modeled as the dependent variable and export volume as the main independent variable. Accordingly, the study tests—through regression analysis—whether the economic linkages generated by BRI indirectly influence participating countries’ defense spending and aims to reveal the potential implications of the initiative for security policies and regional strategic balances.

Anahtar Kelimeler

• Foreign Trade
• Military Expenditure
• Export
• Defense Expenditure
• BRI Project

Kaynakça

1. Ateş, E. (2023). Türk Savunma Sanayinin İhracat Rekabet Gücünün Belirlenmesi. SAVSAD Savunma Ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 33(2). doi: https://doi.org/10.54078/savsad.1061928
2. Bayram, O. (2020). Savunma Sanayinin Gelişiminin İhracat-İthalat Dengesi Üzerindeki Etkileri. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 16(33). doi: https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.719977
3. Begenirbaş, M. (2022). Savunma Yönetimi Ve Planlaması. Nobel Yayınevi.
4. Brzoska, M. (1995). World Military Expenditures. S. Todd, & K. Hartley İçinde, Handbook Of Defense Economics (S. 45-67).
5. Chin, T. (1987). The İnvention Of The Silk Road. Chicago Journal, 40(1), 194-219.
6. Ece, N. J. (2023). Bir Kuşak Bir Yol Projesi’nin Türkiye Ve Türk Cumhuriyetleri Açısından Önemi. Mersin Üniversitesi Denizcilik Ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, 5(1). doi: https://doi.org/10.54410/denlojad.1297932
7. Gökhunar, R. (2004). Savunma Harcamalarını Belirleyen Faktörler Ve Ekonomik Büyümeye Etkileri. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 59(01). doi: https://doi.org/10.1501/sbfder_0000001482
8. Grobar, L. M., & Porter, R. C. (1989). Benoit Revisited: Defense Spending And Economic Growth İn Ldcs. The Journal Of Conflict Resolution, 33(2), 318-345.

9. Greenfdc. (2025, Mayıs 15). Countries Of The Belt And Road Initiative (BRI). Green Finance Development Center: Https://Greenfdc.Org/Countries-Of-The-Belt-And-Road-İnitiative-Bri/
10. Işık, H. (2017). Tarihi İpek Yolu Ve Tarih Bölümü Öğrencilerinin Bu Yol Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21(1)
11. ITC. (2023, Kasım 15). Trade Statistics. Intracen: Https://Www.İntracen.Org/Resources/Data-And-Analysis/Trade-Statistics
12. Kar, A. (2017). İpek Yolu’nun Türk Dünyası Ülkelerine Geçmişten Günümüze Sosyo - Kültürel Etkileri. Yeditepe Üniversitesi Tarih Bölümü Araştırma Dergisi, 1(2).
13. Koçak, R. D. (2020). Lojistiğin Tarihsel Gelişimi: Askeri Gereksinimden İşletme Lojistiğine Ve Tedarik Zinciri Yönetimine Evrilme Süreci. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15(58). doi: https://doi.org/10.19168/jyasar.647095
14. Korkmazyürek, H. (2018). Stratejik Savunma Yönetimi Temel Kavramları Ve Esasları. Hiperyayın.
15. Li, S., & Farrell, M. (2020). The Emergence Of China, Inc.: Behind And Beyond The Trade War. International Journal Of Emerging Markets, 16(4), 745-764.
16. MGK. (2023). Milli Güvenlik Kurulu Ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Kanunu. Ankara: MGK.
17. Palacıoğlu, T. (2024). Türkiye Cumhuriyeti’nin Yüz Yılında Dış Ticaretin Gelişimi. Avrasya Dosyası, 14(2).
18. SIPRI. (2023, Ekim 15). SIPRI Military Expenditure Database. Stockholm International Peace Research Instıttute: Https://Www.Sipri.Org/Databases/Milex
19. Saçık, S. Y. (2009). Dış Ticaret Politikası Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2009(1).
20. Şanlı, O., & Ateş, İ. (2020). ABD-Çin Odaklı Ticaret Ve Kur Savaşlarının Dünya Ekonomisi Üzerine Etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1).
21. Şennur, S. (2020). Savunma Ekonomisi. Nisan Yayınevi.
22. Topçu, M. K., & Korkmaz, G. (2021). Savunma Tedarik Projelerinde Risk Yönetimi. SAVSAD Savunma Ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 31(2). doi: https://doi.org/10.54078/savsad.1050484
23. Yılmaz, Ö., & Albayrak, M. (2023). Türkiye’de Dış Ticaretin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisinin Ampirik Analizi. Uluslararası İktisadi Ve İdari İncelemeler Dergisi. 38. doi: https://doi.org/10.18092/ulikidince.1144391
24. Zhexin, Z. (2018). The Belt And Road Initiative: China’s New Geopolitical Strategy? China Quarterly Of International Strategic Studies, 4(3), 327-343.
25. Zülfüoğlu, Ö. (2021). Savunma Harcamaları Ekonomik Büyüme İlişkisi: Oecd Ülkeleri Üzerine Bir İnceleme. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(2). doi: https://doi.org/10.35379/cusosbil.905022