Doğum sonrası dönemde algılanan çok boyutlu sosyal desteğin kadınların depresyon düzeyine etkisi

Öz

Giriş ve Amaç: Gebelik, kadın yaşamında biyo-psiko-sosyal açıdan pek çok değişimin yaşandığı özel bir dönem olup perinatal dönemde çeşitli ruhsal problemlere sebep olabilmekle birlikte sıklıkla postpartum depresyon ile ilişkilidir. Algılanan sosyal destek düzeyi ise postpartum depresyonun ortaya çıkmasını tetikleyebilir. Bu çalışmanın amacı postpartum dönemdeki kadınlarda algılanan çok boyutlu sosyal desteğin kadınların depresyon düzeyine etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel olarak tasarlanmış olup İstanbul’un bir ilçesinde bulunan aile sağlığı merkezinde, ilgili merkeze başvuran ve son bir yıl içerisinde doğum yapmış kadınlarla yürütülmüştür. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 31.19±5.32 ve evlilik süresi 6.80±5.70 yıl idi. Kadınların %50.6’sının 11 yıldan az eğitim gördüğü, %53.3’ünün çalışmadığı, %87.3’ünün çekirdek aile yapısına sahip olduğu saptandı. Kadınların doğum sayısı ortalamasının 1.91±1.12, %62.5’inin gebelikte doğum öncesi bakım aldığı, %86.5’inin isteyerek gebe kaldığı, %53.6’sının vajinal doğum yaptığı, %76.8’inin doğum sonrası bebek bakımı için çevresinden destek aldığı belirlendi. Katılımcıların EPDÖ puanı 9.14±5.77 ve ÇBASDÖ puanı 68.99±13.88 olup algılanan çok boyutlu sosyal destek ve depresyon arasında orta düzeyde (r=-0.459) negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (p<0.05). Sonuç: Çalışmada kadınların algılanan çok boyutlu sosyal desteği arttıkça ve depresif belirtilerin azaldığı belirlendi.

Anahtar Kelimeler

• Postpartum depresyon
• sosyal destek
• hemşirelik.

The effect of multidimensional social support perceived in the postpartum period on women's depression level

Öz

ABSTRACT Background and Aim: Pregnancy is a special period in a woman's life in which many bio-psycho-social changes are experienced, and although it can cause various mental problems in the perinatal period, it is often associated with postpartum depression. The perceived level of social support may trigger the emergence of postpartum depression. The aim of this study was to determine the effect of perceived multidimensional social support on depression level of women in the postpartum period. Material and Method: This cross-sectional study was conducted in a family health centre in a district of Istanbul with women who applied to the relevant centre and gave birth within the last year. Data were collected by face-to-face interview method using the Descriptive Information Form, Edinburgh Postnatal Depression Scale and Multidimensional Perceived Social Support Scale. Results: The mean age of the women in the study was 31.19±5.32 years, and the mean duration of marriage was 6.80±5.70 years. It was found that 50.6% of the women had less than 11 years of education, 53.3% were unemployed, and 87.3% had a nuclear family structure. The average number of births among women was 1.91±1.12; 62.5% received prenatal care during pregnancy, 86.5% had conceived intentionally, 53.6% had given birth vaginally, and 76.8% had received support from their surroundings for baby care after birth. Participants scored 9.14±5.77 on the EPDS and 68.99±13.88 on the MSPSS. A moderate negative correlation (r=-0.459) was found between perceived multidimensional social support and depression (p<.05). Conclusion: The study determined that as multidimensional social support increases, depressive symptoms decrease in women.

Anahtar Kelimeler

• Postpartum depression
• Social support
• Nursing

Kaynakça

1. Aktaş, M. C., Şimşek, Ç., & Aktaş, S. (2017). Etiology of postpartum depression: Culture effect. Journal of Nursing Academic Research, 3(1), 10-13.
2. Alshikh Ahmad, H., Alkhatib, A., & Luo, J. (2021). Prevalence and risk factors of postpartum depression in the Middle East: A systematic review and meta-analysis. BMC Pregnancy and Childbirth, 21(1), 542. https://doi.org/10.1186/s12884-021-04016-9
3. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
4. Anokye, R., Acheampong, E., Budu-Ainooson, A., Obeng, E. I., & Akwasi, A. G. (2018). Prevalence Of Postpartum Depression And İnterventions Utilized For İts Management. Annals Of General Psychiatry, 17, 1-8.).
5. Angley, M., Divney, A., Magriples, U., & Kershaw, T. (2015). Social support, family functioning and parenting competence in adolescent parents. Maternal and Child Health Journal, 19(1), 67–73. https://doi.org/10.1007/s10995-014-1496-x
6. Atilla, R., & Mucuk, S. (2018). Postpartum depression screening and treatment approaches of health personnel working in primary health care services. Journal of Health Sciences, 27(3), 186-191.
7. Ay, F., Tektaş, E., Mak, A., & Aktay, N. (2018). Postpartum depresyon ve etkileyen faktörler: 2000–2017 araştırma sonuçları. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(3), 147-152.
8. Azad, R., Fahmi, R., Shrestha, S., Joshi, H., Hasan, M., Khan, A. N. S., Chowdhury, M. A. K., Arifeen, S. E., & Billah, S. M. (2019). Prevalence and risk factors of postpartum depression within one year after birth in urban slums of Dhaka, Bangladesh. PLOS ONE, 14(5), 1-15. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0215735

9. Cho, H., Lee, K., Choi, E., Cho, H. N., Park, B., Suh, M., Rhee, Y., & Choi, K. S. (2022). Association between social support and postpartum depression. Scientific Reports, 12(1), 3128. https://doi.org/10.1038/s41598-022-07248-7
10. Corrigan, C., Kwasky, A., & Groh, C. (2015). Social support, postpartum depression, and professional assistance: A survey of mothers in the midwestern United States. The Journal of Perinatal Education, 24(1), 48–60. https://doi.org/10.1891/1058-1243.24.1.48
11. Cox, J., Holden, J. M., & Sagovsky, R. (1987). Detection of postnatal depression: Development of the 10-item Edinburgh postnatal depression scale. British Journal of Psychiatry, 150(6), 782–786.
12. Cömert, D., & Bayrı Bingöl, F. (2021). Postpartum akut stresin, sosyal destek ve depresif belirti düzeyi ile ilişkisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(2), 502-509.
13. Çınar, N., Topal, S., Yalnızoğlu Çaka, S., & Altınkaynak, S. (2023). Annelerde postpartum depresyon, sosyal destek ve emzirme öz yeterliliği arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 32(2), 113-122.
14. Desta, M., Memiah, P., Kassie, B., Ketema, D. B., Amha, H., Getaneh, T., & Sintayehu, M. (2021). Postpartum depression and its association with intimate partner violence and inadequate social support in Ethiopia: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 279, 737–748. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.11.053
15. Eker, D., Arkar, H., & Yaldız, H. (2001). Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin gözden geçirilmiş formunun faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(1), 17-25.
16. Engindeniz, A. N., Küey, L., & Kültür, S. (1996). Edinburgh doğum sonrası depresyon ölçeği Türkçe formu geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Bahar Sempozyumları, 1, 51-52.
17. Freeman, A., Tyrovolas, S., Koyanagi, A., Chatterji, S., Leonardi, M., Ayuso-Mateos, J. L., Tobiasz-Adamczyk, B., Koskinen, S., Rummel-Kluge, C., & Haro, J. M. (2016). The role of socio-economic status in depression: Results from the COURAGE (aging survey in Europe). BMC Public Health, 16(1), 1098. https://doi.org/10.1186/s12889-016-3638-0
18. Guo, D., Wang, C., & Liu, X. (2023). Association of chronic diseases with depression in the United States, NHANES 2007–2018. Psychology, Health & Medicine, 29(5), 1077–1090. https://doi.org/10.1080/13548506.2023.2277153
19. Hamel, C., Lang, E., Morissette, K., Beck, A., Stevens, A., Skidmore, B., Colquhoun, H., LeBlanc, J., Moore, A., Riva, J., Thombs, B., Colman, I., Grigoriadis, S., Nicholls, S. G., Potter, B., Ritchie, K., Robert, J., Vasa, P., Lauria-Horner, B., ... Moher, D. (2019). Screening for depression in women during pregnancy or the first year postpartum and in the general adult population: A protocol for two systematic reviews to update a guideline of the Canadian task force on preventive health care. Systematic Reviews, 8(1), 27. https://doi.org/10.1186/s13643-018-0930-3
20. Jamshaid, S., Malik, N. I., Ullah, I., Saboor, S., Arain, F., & De Berardis, D. (2023). Postpartum depression and health: Role of perceived social support among Pakistani women. Diseases, 11(2), 53. https://doi.org/10.3390/diseases11020053
21. Kanığ, M., & Eroğlu, K. (2019). Gebelerde algılanan sosyal destek düzeyi ve etkileyen faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 16(2), 125-133.
22. Kim, Y. S., Sharma, B., Jung, Y., Kim, D., & Nam, E. W. (2019). Perceived social support among women of reproductive age attending a public health facility in a poor area of Northern Lima, Peru. Journal of Global Health Science, 1(1). https://doi.org/10.35500/jghs.2019.1.e30
23. Kolukırık, Ü. (2016). Postpartum depresyon belirtisini etkileyen etmenler ve postpartum depresyon belirtisinin emzirme ile ilişkisi [Yayın No. 458264, Tıpta uzmanlık tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=xkklD9j7_BIoRksgPn9fg&no=gx0TXyCl12UmO8saP44JBg
24. Ledesma Ortega, C., & Reio, T. J. (2016). Interventions for women with postpartum depression symptoms: An integrative literature review for human resource development. Human Resource Development Review, 15(2), 131-150.
25. Lee, K., Vasileiou, K., & Barnett, J. (2019). 'Lonely with in the mother': An exploratory study of first-time mothers' experiences of loneliness. Journal of Health Psychology, 24(10), 1334–1344.
26. Ma, Y., Xiang, Q., Yan, C., Liao, H., & Wang, J. (2021). Relationship between chronic diseases and depression: The mediating effect of pain. BMC Psychiatry, 21(1), 436. https://doi.org/10.1186/s12888-021-03428-3
27. McCurdy, A., Boulé, N., Sivak, A., & Davenport, M. (2017). Effects of exercise on mild-to-moderate depressive symptoms in the postpartum period: A meta-analysis. Obstetrics and Gynecology, 129(6), 1087–1097. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000002053
28. Ohara, M., Okada, T., Aleksic, B., Morikawa, M., Kubota, C., Nakamura, Y., Shiino, T., Masuda, T., Ando, M., Takei, N., Furukawa, T. A., & Nakano, H. (2017). Social support helps protect against perinatal bonding failure and depression among mothers: A prospective cohort study. Scientific Reports, 7(1), 9546. https://doi.org/10.1038/s41598-017-09920-0
29. O'Hara, M. W., & McCabe, J. E. (2013). Postpartum depression: Current status and future directions. Annual Review of Clinical Psychology, 9(1), 379–407. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-050212-185612 Park, J. H., Karmaus, W., & Zhang, H. (2015). Prevalence of and risk factors for depressive symptoms in Korean women throughout pregnancy and in the postpartum period. Asian Nursing Research, 9(3), 219–225. https://doi.org/10.1016/j.anr.2015.03.004
30. Rezaie-Keikhaie, K., Arbabshastan, M. E., Rafiemanesh, H., Amirshahi, M., Mogharabi Ostadkelayeh, S., & Arbabisarjou, A. (2020). Systematic review and meta-analysis of the prevalence of the maternity blues in the postpartum period. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing, 49(1), 127–136. https://doi.org/10.1016/j.jogn.2019.12.010
31. Seymour-Smith, M., Cruwys, T., & Haslam, A. (2021). More to lose? Longitudinal evidence that women whose social support declines following childbirth are at increased risk of depression. Australian and New Zealand Journal of Public Health, 45(4), 338–343. https://doi.org/10.1111/1753-6405.13134
32. Shorey, S., Chee, C. Y. I., Ng, E. D., Chan, Y. H., Tam, W. S. W., & Chong, Y. S. (2018). Prevalence and incidence of postpartum depression among healthy mothers: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychiatric Research, 104, 235–248. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2018.07.012
33. Şahin, Ö., Koç, E. M., & Aksoy, H. (2021). 6 hafta 1 yaş bebeği olan annelerde postpartum depresyon sıklığı ve ilişkili sosyodemografik risk faktörleri. İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 25(2), 123–131.
34. Şeker, F. D., Aydoğdu, M., & Akgür, S. A. (2019). Gebelerde sigara ve kafein kullanımının depresyon ve anksiyete düzeyleri ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 20(1), 21–31.
35. Tambağ, H., Turan, Z., Tolun, S., & Can, R. (2018). Perceived social support and depression levels of women in the postpartum period in Hatay, Turkey. Nigerian Journal of Clinical Practice, 21(11), 1525–1530. https://doi.org/10.4103/njcp.njcp_340_17
36. Taylor, B. L., Nath, S., Sokolova, A., Lewis, G., Howard, L., Johnson, S., & Sweeney, A. (2022). The relationship between social support in pregnancy and postnatal depression. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 57(7), 1435–1444. https://doi.org/10.1007/s00127-022-02269-6
37. Turkcapar, A. F., Kadıoğlu, N., Aslan, E., Tunc, S., Zayıfoğlu, M., & Mollamahmutoğlu, L. (2015). Sociodemographic and clinical features of postpartum depression among Turkish women: A prospective study. BMC Pregnancy & Childbirth, 15(1), 108–117. https://doi.org/10.1186/s12884-015-0607-0
38. Wels, J. (2020). Assessing the impact of partial early retirement on self-perceived health, depression level and quality of life in Belgium: A longitudinal perspective using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE). Ageing and Society, 40(3), 512–536. https://doi.org/10.1017/S0144686X18001149
39. Yar, D., & Yılmaz, M. (2021). Gebelik ve postpartum dönemde kadın ruh sağlığı: Derleme çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(1), 93–100.
40. Yook, V., Yoo, J., Han, K., Fava, M., Mischoulon, D., Park, M. J., Kim, H., & Jeon, H. J. (2022). Association between pre-pregnancy tobacco smoking and postpartum depression: A nationwide cohort study. Journal of Affective Disorders, 316, 56–62. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.07.065
41. Zaidi, F., Nigam, A., Anjum, R., & Agarwalla, R. (2017). Postpartum depression in women: A risk factor analysis. Journal of Clinical and Diagnostic Research: JCDR, 11(8), QC13–QC16. https://doi.org/10.7860/JCDR/2017/25480.10479
42. Zhang, G.-R., Li, P.-S., & Jia, Y.-B. (2023). Relationship between family cohesion/adaptability and postpartum depressive symptoms: A single-center retrospective study. World Journal of Psychiatry, 13(2), 50–59. https://doi.org/10.5498/wjp.v13.i2.50
43. Zhao, X.-H., & Zhang, Z.-H. (2020). Risk factors for postpartum depression: An evidence-based systematic review of systematic reviews and meta-analyses. Asian Journal of Psychiatry, 53, 102353. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2020.102353
44. Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_5