Deprem sonrası lise öğrencilerinin kariyer tercihleri

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 4, 636 - 643, 01.01.2026

Nisan Bozkurt , Osman Hayran

Öz

Giriş ve Amaç: Ergenlik dönemindeki travmatik deneyimler, doğal afetler de dahil olmak üzere, psikolojik durumu etkileyerekeğitim ve kariyer eğilimlerini değiştirebilmektedir. Bu varsayımdan hareketle planlanan çalışma, 2023 Kahramanmaraş depremlerinin lise öğrencilerinin akademik konsantrasyonu, gelecek kaygısı ve kariyer tercihleri üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki bu çalışmada 163 lise öğrencisinden çevrimiçi anket uygulanarak demografik özellikler, deprem deneyimleri, akademik konsantrasyondaki değişiklikler, gelecekle ilgili kaygı ve kariyer karar verme ile ilgili veriler toplanmıştır.
Bulgular ve Sonuç: Depremin ardından öğrencilerin %67,7'si çalışmalarına konsantre olmada zorluk çektiğini ve %74,2'si gelecekle ilgili kaygıda artış olduğunu bildirmiştir. Bu duyguların sıklığı erkekler ve kadınlar için benzer bulunmuştur. Tüm katılımcıların %57,6'sı depremin kariyer kararlarını etkilemediğini belirtirken, sevilen birini kaybetmenin kariyer tercihlerindeki değişikliklerle önemli ölçüde ilişkili olduğu görülmüştür (p=0,001). Kadın öğrencilerin sağlık ile ilgili meslekleri düşünme olasılığı erkeklere kıyasla önemli ölçüde daha yüksek bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Doğal afet , Deprem , Kariyer seçimleri , Lise öğrencileri

Career choices of high school students after an earthquake

Öz

Introduction and Aim: Traumatic experiences during adolescence, including natural disasters, can significantly affect psychological well-being and may indirectly alter educational and career trajectories. This study aims to investigate the effects of the 2023 Kahramanmaraş earthquakes on high school students’ academic concentration, future anxiety, and career preferences.
Materials and Methods: An online cross-sectional survey was conducted among 163 high school students. Data on demographic characteristics, earthquake experiences, changes in academic concentration, future-related anxiety, and career decision-making were collected through a questionnaire.
Results and Conculusion: Following the earthquake, 67.7% of students reported difficulties in concentrating on their studies, and 74.2% expressed an increase in future-related anxiety. The frequency of these feelings was similar for males and females. While 57.6% of all participants indicated that the earthquake did not affect their career decisions, loss of a loved one was significantly associated with changes in career preferences (p=0.001). Female students were significantly more likely to consider health-related professions compared to males.

Anahtar Kelimeler

Natural disaster , Earthquake , Career choices , High school students

Kaynakça

• Artar, M. (2003). Depremi yaşayan ergenlerin gelecek beklentilerinin içeriği. Kriz Dergisi, 11(3):21-7. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000195
• Atli, A., and Gür, S. H. (2019). Lise Öğrencilerinin Meslek Tercihleri ve Bu Tercihlerine Etki Eden Faktörler. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(1), 32-53. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/750893
• Bulut, S. (2009). Depremden sonra çocuklarda görülen travma sonrası stres tepkilerinin yaş ve cinsiyetler açısından karşılaştırılması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4 (31): 43-51. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/200035
• Bulut, S., and Sülük, İ. (2011) Effect of Life Events on Career Choice: Trauma Sampling. Academixs Journal of Clinical Psychiatry and Mental Health, 1(1): 1-4.
• Dyregrov, A., Yule, W., and Olff, M. (2018) Children and natural disasters, European Journal of Psychotraumatology, 9(2):1-3. https://doi.org/10.1080/20008198.2018.1500823
• Handa, N., Grewal, K. and Saini, S. (2025) A Review of Career Maturity amongst Adolescents. Communications on Applied Nonlinear Analysis, 32 (ICMASD): 1669-1675. http://dx.doi.org/10.52783/cana.v32.5191
• Jung, H., Park, I., and Rie, J. (2015). Future time perspective and career decisions: The moderating effects of affect spin, Journal of Vocational Behavior 89: 46–55. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2015.04.010
• Kawahara, K., Ushijima H., Usami M., and Takebayashi M. (2020). No associations of psychological symptoms and suicide risk with disaster experiences in junior high school students 5 years after the 2011 Great East Japan earthquake and tsunami. Neuropsychiatric Disease and Treatment. 16:2377–87. https://doi.org/10.2147/NDT.S269835
• Kukuoğlu, A. (2018) Doğal Afetler Sonrası Yaşanan Travmalar ve Örnek Bir Psiko Eğitim Programı. Journal of Disaster and Risk. 1(1): 39-52. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/499209
• Liu, S., Lu, L., Bai, Z.-Z., Su, M., Qi, Z.-Q., Zhang, S.-Y., Chen, Y., Ao, B.-Y., Cui, F.-Z., Lagarde, E., and Lii, K. (2019). Post-Traumatic Stress and School Adaptation in Adolescent Survivors Five Years after the 2010 Yushu Earthquake in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(21), 4167. https://doi.org/10.3390/ijerph16214167
• Norris, F.H., Friedman, M.J., Watson, P.J., Byrne, C.M., Diaz, E., and Kaniasty, K. (2002). 60,000 disaster victims speak: part I. An empirical review of the empirical literature, 1981–2001. Psychiatry. 65(3):207–39. https://doi.org/10.1521/psyc.65.3.207.20173.
• Oıshı, S., Yagı, A., Komıya, A., Kohlbacher, F., Kusumı, T., and Ishıı, K. (2017). Does a Major Earthquake Change Job Preferences and Human Values? European Journal of Personality, 31: 258–265. https://doi.org/10.1002/per.2102
• Sahin, N.H., Yilmaz, B., and Batigun, A. (2011). Psychoeducation for children and adults after the Marmara earthquake: an evaluation study, Traumatology 17(1): 41-49. https://doi.org/10.1177/1534765610395624
• Şam, M., Sever, G., Yildiz Yüksel, H., and Aliyev, R. (2025). Earthquake effects on youth: understanding psychological challenges and support needs. BMC Psychology 13:72. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02373-0
• Tanhan, F., and Kardaş, F. (2014). Van Depremini Yaşayan Ortaöğretim Öğrencilerinin Travmadan Etkilenme ve Umutsuzluk Düzeylerinin İncelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 4(1):102-115. https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/1725979
• Wahab, S., Yong, L.L., Chieng, W.K., Yamil, M., Sawal, N.A., Abdullah, N.Q., Noor, M., Wiredarma, C.R.W., Ismail, S.M., Othman, R, A. H., and Damanhuri, H.A. (2021). Post-traumatic stress symptoms in adolescents exposed to the earthquake in Lombok, Indo-nesia: prevalence and association with maladaptive trauma-related cognition and resilience. Frontiers in Psychiatry, 12:680393. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.680393.
• Yanardağ, R. (2024). Discovering the Basic Problems and Needs of Earthquake Victim Adolescents Living in A Container City. Türkiye Sosyal Araştırmaları Dergisi, 28(1):1-22. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1369894.