Ailelerin okula katılımına ilişkin ebeveyn görüşleri: Dezavantajlı bir kamu ortaokulu örneği

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 163 - 173, 31.12.2025

Aslı Yeşil , Fevziye Ayşe Balcı Karaboğa

Öz

Günümüzde toplum yapısı ve aile kavramının geçmişe göre değişime uğradığı bilinmekle birlikte ailenin çocuk üzerindeki etkileri ve eğitime katkısı bakımından önemi değişmemektedir. Okul süreçlerine ebeveyn katılımı, çocuklarda olumlu tutum ve olumlu davranış ile ilişkilendirilmekte, okul ve ev ortamının birbirini desteklemesi için aile ve okul arasında sağlıklı bir iletişim kurulması gerekmektedir. Bu çalışmada ebeveyn görüşlerine dayalı olarak ailelerin okula katılımının önemi değerlendirilmektedir. Bu kapsamda ailelerin, okul süreçlerinden haberdar olma ve eğitim etkinliklerinde yer alma durumlarını belirleyebilmek için ebeveyn görüşlerinden yararlanılmıştır. Nitel yaklaşım ve fenomenoloji yönteminin kullanıldığı çalışmada elde edilen bulgulara göre katılımcıların, eğitim etkinliklerinden haberdar olan, aktif bir şekilde eğitim süreci içinde yer alan, okul yöneticileri ve öğretmenler ile sağlıklı iletişim kuran bir paydaş olması gerekmektedir. Okul örgütünün de okul içinde etkili ortamlar oluşturarak ebeveynlerin sürece katılmasını sağlayabileceği düşünülmektedir. Aile katılımının artması ve velilerin kendini okulun bir parçası gibi hissetmesi için okulların bu durumu destekleyecek ve katılımı arttıracak faaliyetler yapması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Aile katılımı , Ebeveyn görüşleri , Nitel araştırma

Parental views on family involvement in school:The case of a public secondary school

Öz

Although it is known that the structure of society and the concept of family have changed compared to the past, the importance of the family in terms of its effects on children and its contribution to education has not changed. Parental participation in school processes is associated with positive attitudes and behaviors in children, and healthy communication should be established between the family and the school in order for the school and home environment to support each other. In this study, the importance of family participation in school is evaluated based on parental views. In this context, parental views were used to determine the status of families being aware of school processes and participating in educational activities. According to the findings obtained in the study where the qualitative approach and phenomenology method were used, the participants should be stakeholders who are aware of educational activities, actively involved in the educational process, and establish healthy communication with school administrators and teachers. It is thought that the school organization can also ensure the participation of parents in the process by creating effective environments within the school. In order for family participation to increase and for parents to feel like a part of the school, it is recommended that schools carry out activities that will support this situation and increase participation.

Anahtar Kelimeler

Family involvement , Parental views , Qualitative research

Kaynakça

• Areepattamannil, S., & Lee, D. H. L. (2014). Linking immigrant parents’ educational expectations and aspirations to their children's school performance. The Journal of Genetic Psychology, 175(1), 51–57. https://doi.org/10.1080/00221325.2013.799061
• Ardakoç, İ. (2020). Eğitimde veli/aile katılımı: Engeller ve öneriler. Alanyazın, 1(2), 75–84.
• Aslanargun, E., Bozkurt, S., & Sarıoğlu, S. (2016). Sosyoekonomik değişkenlerin öğrencilerin akademik başarısı üzerine etkileri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 214–234.
• Atila Demir, S. (2011). Aile ve sosyal sermaye ilişkisi. E-Journal of New World Sciences Academy, 6(4), 897–915.
• Aykol, B. G., & Yıldırım, B. (2020). Öğretmen ve veli görüşlerine göre ailenin eğitime katılımı. Yıldız Journal of Educational Research, 5(1), 89–118. https://doi.org/10.51280/yjer.2020.004
• Balcı, A. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler (12. bas.). Pegem Akademi.
• Birman, D., & Espino, S. R. (2007). The relationship of parental practices and knowledge to school adaptation for immigrant and nonimmigrant high school students. Canadian Journal of School Psychology, 22(2), 152–166. https://doi.org/10.1177/0829573507303025
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2021). Eğitimde araştırma yöntemleri (E. Dinç & K. Kıroğlu, Çev.). Pegem Akademi. (Orijinal çalışma 2018 yılında yayımlanmıştır)
• Coleman, J. S. (1966). Equality of educational opportunity (Report No. OE-38001). U.S. Government Printing Office.
• Cotton, K., & Reed Wikelund, K. (1989). Parent involvement in education. Northwest Regional Educational Laboratory.
• Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
• Çağdaş, A., Özel, E., & Konca, A. S. (2016). İlkokul başlangıcında velilerin aile katılım düzeylerinin incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(4), 891–908.
• Çıkar, İ., & Aslan, M. (2022). Çeşitli boyutlarıyla aile katılımı: Nitel bir çözümleme. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9, 32–52.
• Çiftçi, M., & Nedim Bal, P. (2015). Ortaokul öğrencilerinin anne-baba katılım düzeyi ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 12(1), 363–384.
• Doğan, M. F. (2021). İlkokul birinci sınıfta aile katılımı: Sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(1), 217–229.
• Ekiz, D. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (4. bas.). Anı Yayıncılık.
• Epstein, J. L., & Sheldon, S. B. (2002). Present and accounted for: Improving student attendance through family and community involvement. The Journal of Educational Research, 95(5), 308–318. https://doi.org/10.1080/00220670209596604
• Fan, X., & Chen, M. (2001). Parental involvement and students’ academic achievement: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 13(1), 1–22. https://doi.org/10.1023/A:1009048817385
• Fantuzzo, J., Tighe, E., & Childs, S. (2000). Family involvement questionnaire: A multivariate assessment of family participation in early childhood education. Journal of Educational Psychology, 92(2), 367–376. https://doi.org/10.1037/0022-0663.92.2.367
• Glesne, C. (2015). Nitel araştırmaya giriş (A. Ersoy & P. Yalçınoğlu, Çev.). Anı Yayıncılık.
• Gliner, J. A., Morgan, G. A., & Leech, N. L. (2015). Uygulamada araştırma yöntemleri (S. Turan, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Grolnick, W. S., & Slowiaczek, M. L. (2008). Parents' involvement in children's schooling: A multidimensional conceptualization and motivational model. Child Development, 65(1), 237–252. https://doi.org/10.2307/1131378
• Günay Bilaloğlu, R., & Aktaş Arnas, Y. (2019). Okul öncesi eğitimde aile katılımı engelleri ve süreçte karşılaşılan sorunlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(3), 804–823. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018043536
• Günkör, C., & Özdemir, M. Ç. (2017). Sosyal sermaye ve eğitim ilişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 70–90.
• Keçeli Kaysılı, B. (2008). Akademik başarının arttırılmasında aile katılımı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 9(1), 69–83.
• Kotaman, H. (2008). Türk ana-babalarının çocuklarının eğitim öğretimlerine katılım düzeyleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 135–149.
• Kurt, U., & Taş, Y. (2019). Ebeveynlerin sosyoekonomik düzeyleri ile çocuklarının okul hayatına katılımları arasındaki ilişki. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 12(3), 978–991. https://doi.org/10.30831/akukeg.480768
• Kuşci, E. (2023). Okullarda aile katılımının uygulanabilirliği [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
• Lindberg, E. N. (2017). Aile katılımı: Bir kavramsal ve durumsal analiz çalışması. INES Journal, 4(13), 51–72.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). Sage Publications.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). 2023 eğitim vizyonu. https://baklan.meb.gov.tr/www/meb-2023-vizyon-belgesi/icerik/330
• Robinson, K., & Harris, A. L. (2014). The broken compass: Parental involvement with children’s education. Harvard University Press.
• Sarroub, L., Pernicek, T., & Sweeney, T. (2007). “I was bitten by a scorpion”: Reading in and out of school in a refugee’s life. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 50, 668–679. https://doi.org/10.1598/JAAL.50.8.6
• Soylu, A., & Esen, Y. (2022). Ailenin eğitsel süreçlere katılımı konusunda yapılmış lisansüstü tezlerde sosyodemografik değişkenlerin incelenmesi. In A. Yıldız (Ed.), Akademide 40 yıl. Ankara Üniversitesi Yayınları.
• Şimşek, H., & Tanaydın, D. (2002). İlköğretimde veli katılımı: Öğretmen–veli–psikolojik danışman üçgeni. İlköğretim Online, 1(1), 12–16.
• Tabak, H. (2020). Eğitime aile katılımı: Sosyoekonomik özellikler etkiliyor mu? Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 104–121. https://doi.org/10.7822/omuefd.677107
• Tezel Şahin, F., & Özbey, S. (2007). Aile eğitim programlarına niçin gereksinim duyulmuştur? Aile ve Toplum, 9(3), 7–12.
• Tomul, E. (2007). Türkiye’de eğitime katılım üzerinde gelirin etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 122–131.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. bas.). Seçkin Yayıncılık.