Okul müdürleri ve akademik liderler için yapay zekâ yetkinlikleri: Türkiye için bir çerçeve önerisi

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 138 - 142, 31.12.2025

İbrahim Hakan Karataş

Öz

Bu editoryal makalenin amacı, yapay zekâ çağında Türkiye’deki okul müdürleri ve akademik liderler için gerekli liderlik yetkinliklerini yeniden kavramsallaştırmaktır. Çalışma, uluslararası kuruluşların yapay zekâ çerçeveleri, Türkiye’nin Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi ve eğitim liderliği literatürünü sentezleyerek liderliğe özgü bir yeterlik boşluğunu tartışmaktadır. Bu bağlamda beş temel yapay zekâ yetkinliği önerilmektedir: veri okuryazarlığı, algoritma ve makine öğrenimi okuryazarlığı, yapay zekâ modelleri okuryazarlığı, araç farkındalığı ve amaca yönelik kullanım ile etik ve sorumlu yapay zekâ kullanımı. Ayrıca yapay zekânın okul yönetiminde idari süreçler, öğretim ve öğrenme, mesleki gelişim ile okul–toplum ilişkileri olmak üzere dört temel işlev alanında nasıl kullanılabileceği ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

yapay zeka , okul liderliği , okul yöneticisi liderliği , eğitim yönetimi , dijital dönüşüm

Artificial Intelligence competencies for school principals and academic Leaders: A framework proposal for Türkiye

Öz

The purpose of this editorial article is to reconceptualize the leadership competencies required for school principals and academic leaders in Türkiye in the age of artificial intelligence. Drawing on international AI frameworks, Türkiye’s National Artificial Intelligence Strategy, and the educational leadership literature, the study addresses a critical gap in leadership-oriented AI competency models. The article proposes five core AI competencies for school leaders: data literacy, algorithm and machine learning literacy, AI model literacy, tool awareness and purposeful use, and ethical and responsible AI use. In addition, it discusses four key domains of AI application in school leadership, namely administrative processes, teaching and learning, professional development, and school–society relations.

Anahtar Kelimeler

Artificial intelligence , school leadership , principal competencies , educational administration , digital transformation

Kaynakça

• Berkovich, I. (2025). The rise of AI-assisted instructional leadership: Empirical survey of generative AI integration in school leadership and management. Frontiers in Education, 10, Article 1643023. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1643023
• European Commission. (2019). Ethics guidelines for trustworthy AI. High-Level Expert Group on Artificial Intelligence, Brussels.
• European Commission. (2020). Digital Education Action Plan (2021-2027). Brussels.
• Küçükali, R., & Coşkun, H. C. (2021). Eğitimde dijitalleşme ve yapay zekânın okul yöneticiliğindeki yeri. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 4(2), 124-135. https://doi.org/10.52848/ijls.852119
• Leithwood, K., & Riehl, C. (2003). What we know about successful school leadership. Philadelphia, PA: Laboratory for Student Success, Temple University.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2025). Eğitimde yapay zekâ politika belgesi ve eylem planı (2025-2029). Ankara: MEB.
• Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2019). Recommendation of the Council on Artificial Intelligence. OECD, Paris.
• UNESCO. (2019). Beijing consensus on artificial intelligence and education. Paris: UNESCO.
• UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. Paris: UNESCO.
• UNESCO. (2024). AI competency framework for teachers. Paris: UNESCO.