Changing Hygiene Behaviors of University Students During the Covid-19 Pandemic: An Example of a Vocational School of Health Services

Öz

Introduction: Hygiene is the whole of the most important cleaning measures and practices to be taken in preventing diseases. Aim: This study aimed to determine the basic hygiene behaviors of university students and to determine how their hygiene behaviors were affected during the pandemic process. Matherial and Method: In order to collect data in the cross-sectional design research, the survey was applied online in the form of a "Google Form". To determine the hygiene behaviors of students before and during the pandemic; Questions were asked under the headings of hand hygiene, food hygiene and personal hygiene. In the evaluation of the data, the hygiene behaviors of the students were scored separately to analyze how their hygiene-related behaviors changed with their descriptive characteristics. “Total Hygiene Score” was calculated for each participant, which shows the pre-pandemic and pandemic period. SPSS for Windows 22.0 program was used for statistical calculations. Results: It was determined that general hygiene behavior and total hygiene scores were not significantly affected by variables such as gender, family type, place of residence, and income level before and during the pandemic. However, it was determined that personal hygiene behaviors were related to the place of residence and family type, and food and hand hygiene behaviors were also affected by the gender variable. Concluson and suggestions: It was determined that hand hygiene and food hygiene behaviors were given importance due to the disease anxiety and correct hygiene practices during the pandemic process. It was determined that the use of disinfectant substances in hand cleaning and hand drying rates increased.

Anahtar Kelimeler

• Covid-19
• Hand hygiene
• Hygiene

Üniversite Öğrencilerinin Covid-19 Pandemisinde Değişen Hijyen Davranışları: Bir Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Örneği

Öz

Giriş: Hijyen, hastalıkların önlenmesinde alınması gereken en önemli temizlik önlemi ve uygulamalarının bütünüdür. Amaç: Bu çalışma da üniversite öğrencilerinin temel hijyen davranışlarının belirlenmesi ve pandemi sürecinde hijyen davranışlarınının ne yönde etkilendiğin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tasarımlı araştırmada veri toplamak amacıyla anket çevrimiçi olarak "Google Formu" şeklinde uygulanmıştır. Öğrencilerin pandemi öncesi ve pandemi sırasındaki hijyen davranışlarını belirlemek için; el hijyeni, gıda hijyeni ve kişisel hijyen başlıkları altında sorular soruldu. Verilerin değerlendirilmesinde öğrencilerin hijyen davranışları ayrı ayrı puanlanarak hijyenle ilgili davranışlarının tanımlayıcı özellikleriyle birlikte nasıl değiştiği analiz edildi. Her katılımcı için pandemi öncesi ve pandemik dönemi gösteren “Toplam Hijyen Puanı” hesaplandı. İstatistiksel hesaplamalarda SPSS for Windows 22.0 programı kullanıldı. Bulgular: Genel hijyen davranışı ve toplam hijyen puanlarının pandemi öncesi ve pandemi sırasında cinsiyet, aile tipi, yaşanılan yer, gelir düzeyi gibi değişkenlerden anlamlı düzeyde etkilenmediği belirlendi. Ancak kişisel hijyen davranışlarının yaşanılan yer ve aile tipiyle ilişkili olduğu, yiyecek ve el hijyeni davranışlarının da cinsiyet değişkeninden etkilendiği belirlendi. Sonuç ve öneriler: Pandemi sürecinde hastalık kaygısı ve doğru hijyen uygulamaları nedeniyle el hijyeni ve gıda hijyeni davranışlarına önem verildiği belirlendi. El temizliğinde dezenfektan madde kullanımının ve el kurulama oranlarının arttığı belirlendi.

Anahtar Kelimeler

• Covid-19
• El hijyeni
• Hijyen

Destekleyen Kurum

Çalışma herhangi bir kurum/kuruluş/şahıs tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Çalışmanın yürütülebilmesi için Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Etik Kurulu’ndan 29.05.2021 tarihli ve E-71522473-050.01.04-32199-316 sayılı etik kurul onayı, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdürlüğünden de E-45104119-730.08.03-26951 sayılı çalışma izni alınmıştır.

Kaynakça

1. Altun, Y. (2020). Covid-19 pandemisinde kaygı durumu ve hijyen davranışları. STED, 29 (5), 312-317. DOI: 10.17942/sted.777035
2. Ardahan, M. & Bal, L. (2009). Hemşirelik yüksek okulu 1.ve 4. sınıf öğrencilerinin vajinal akıntı ve bireysel hijyen hakkındaki bilgi düzeyleri. Ege Tıp Dergisi, 48(1), 33-43. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/350368
3. Aydemir, D.H. (2020). Türkiye’deki bazı üniversite öğrencilerinin kişisel hijyen alışkanlıkları. Turk Hij Den Biyol Derg, 77 (1), 87-96. https://dx.doi.org/10.5505/TurkHijyen.2019.04880
4. Bilici, S., Irmak, H. & Buzgan, T. (2012). Sağlık personeline yönelik el yıkama ve el dezenfeksiyonu rehberi (2. Baskı) içinde (ss.1-32). Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları Yayın No: 726.
5. Boyce J.M. & Pittet D. (2002). Guideline for hand hygiene in healthcare setting (pp.1-44). Centers for Disease Control and Prevention - MMWR, Recommendations and Reports, 51 (RR16).
6. Çınar, T. E. & Salcan, S. (2023). Bir tıp fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin COVID-19 pandemisinde el yıkama davranışları. ANKEM Derg. 37 (1),7-17. doi: 10.54962/ankemderg.1277262
7. Çiçek, B., Şahin, H. & Erkal, S. (2021). Covid-19 salgını döneminde bireylerin kişisel ve genel hijyen davranışlarının incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (80), 2157-2173. DOI:10.17755/esosder.855150
8. Deveci, S.E., Açık, Y., Ercan, E. & Oğuzöncül A.F. (2010). Bir üniversite hastanesinde temizlik çalışanlarının temizlik ve hijyen konusundaki davranışlarının değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Tıp Derg, 24, 123-127. http://www.fusabil.org/

9. Ergin, A., Bostanci, M., Onal, O., Bozkurt, A.I. & Ergin N. (2011). Evaluation of students' social hand washing knowledge, practices, and skills in a university setting. Cent Eur J Public Health, 19(4), 222-226. https://doi.org/10.21101/cejph.a3664
10. Erkal, S. & Şahin, H. (2011). An application on determining hygiene behaviors of university students. International Journal of Business and Social Science, 2(8), 170-176.
11. İnce, S. & Aksoy, M. (2021). COVID-19 pandemisi döneminde Afyonkarahisar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezine başvuran çocuk ve erişkin hastaların pandemi öncesi ve pandemi sırasındaki diş fırçalama sıklıklarının değerlendirilmesi: kesitsel çalışma, Turkiye Klinikleri J Dental Sci, 27(4), 622-629. DOI: 10.5336/dentalsci.2020-80714.
12. Kasar, K.S., Karaman, E. & Yıldırım Y. (2023). Hand Hygiene Behaviors in Adult Individuals During the COVID-19 Pandemic: What Changed? Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 16(2), 189-200. https://doi.org/10.46483/deuhfed.1009461
13. Kaya, M., Büyükşerbetçi, M., Meriç, M.B., Çelebi, A.E., Boybeyi, Ö., Işık, A., Bozkurt, I.H., Vaizoğlu, S. A. & Güler, Ç. (2006). Ankara’da bir lisenin 9. ve 10. sınıf öğrencilerinin kişisel hijyen konusunda davranışlarının belirlenmesi. STED, 15(10),179-183
14. Keleş, Z.H. & Sancaklı, H.Ş. (2020). Evaluation of knowledge, attitude and behaviour on oral health through COVID-19 pandemic. Meandros Med Dent J, 21, 222-231. https://dergipark.org.tr/en/pub/meandrosmdj/article/1713649
15. Mermer, G., Durusoy, R., Türk, M. & Coyle, S.B. (2016). Hijyen eğitiminin öğrencilerin bilgi düzeyine ve okul devamsızlığına etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 16-22. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1764210
16. Önsüz, M. F. & Hıdıroğlu, S. (2008). İstanbul’da farklı iki ilköğretim okulundaki öğrencilerin kişisel hijyen alışkanlıklarının belirlenmesi. ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 9(1), 9-17.
17. Özkal, N. (2020). Okul öncesinden liseye öğretim programlarında temizlik ve hijyen: Türkiye örneği. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (50), 191-206. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deubefd/article/797808 Öztürk, M., Saraçoğlu, G.V. & Bostancıoğlu D. (2017). Bir yüksekokul öğrencilerinin el yıkama hakkındaki bilgi ve tutumlarının belirlenmesi. Turkiye Klinikleri J Health Sci, 2(3), 136-146. https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/293743
18. Stevenson, R.J., Case, T.I., Hodgson, D., Porzig-Drummond, R., Barouei, J. & Oaten, M.J. (2009). A scale for measuring hygiene behaviour: development, reliability and validity. Am J Infect Control, 37, 557-564. doi: 10.1016/j.ajic.2009.01.003. Epub 2009 Apr 10.
19. Taşkıran, N., Khorshid, L. & Sarı, D. (2019). Üniversite öğrencilerinin hijyen davranışlarının araştırılması. Sağlık ve Toplum, 29(2), 65-78.
20. TDK (Türk Dil Kurumu) Türk Dil Kurumu Sözlükleri 2019. Hijyen URL: https://sozluk.gov.tr. Erişim tarihi 16/10/2022. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü. (2012). Türkiye El yıkama Araştırması. Ankara: Sağlık Bakanlığı, (Yayın No: 893). ISBN No:978-975-590-445–0. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Home/GetDocument/450
21. Türkmen, L. & Bakır, B. (2017). Sağlık teknikeri adaylarının el hijyeni (rutin/el yıkama) ile ilgili bilgi, davranış ve tutumların değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 122-127. https://dergipark.org.tr/en/pub/gumussagbil/article/367980
22. Uğurlu, Y. K., Durgun, H., Nemutlu, E. & Kurd, O. (2020). COVID-19 salgını sırasında bireylerin sosyal el yıkama bilgi ve tutumunun değerlendirilmesi: Türkiye örneği. Journal Of Contemporary Medicine, (10), 1-8. DOI: 10.16899/jcm.745349.
23. Üner, S., Sevencan, F., Başaran, E., Balcı, C. & Bilaloğlu, B. (2009). Bir sağlık ocağına başvuran kişilerin sosyal el yıkama ile ilgili bazı bilgi ve tutumların saptanması. TAF Prev Med Bull, 8(3), 207-216.
24. Yetkin, A. & Yiğitbaş, Ç. (2008). Sağlık yüksekokulu birinci ve dördüncü sınıf öğrencilerinin bireysel hijyen ile ilgili alışkanlıklarının karşılaştırılması. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 11(2), 72-84. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunihem/article/33977