İlkokul Öğrencilerinin Ekran Karşısında Geçirdikleri Sürenin Dil ve Konuşma Güçlüğü Yaşamasına Etkisi: Nitel Bir Çalışma

Bu araştırma, ilkokul öğrencilerinin yoğun ekran maruziyeti ile yaşadıkları dil ve konuşma güçlükleri arasındaki ilişkiyi ebeveyn deneyimleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) yöntemiyle tasarlanmıştır. Çalışma grubu, İstanbul ili Zeytinburnu Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne (RAM) bağlı, çocuk psikiyatristi tarafından konulmuş dil ve konuşma güçlüğü tanısı bulunan ilkokul öğrencisi çocuğu olan ve çocukları yoğun ekran kullanımına maruz kalan 20 ebeveynden oluşmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları; çocukların büyük çoğunluğunun ekranla çok erken yaşlarda (1-2 yaş) tanıştığını ve ebeveyn bildirimlerine göre günlük maruziyet sürelerinin gelişimsel sınırların çok üzerinde olduğunu göstermektedir. Bulgular, ekranın ev içinde sıklıkla bir “dijital bakıcı” olarak konumlandırıldığını, ebeveynlerin günlük iş yükü ve yorgunluk gibi nedenlerle çocukları ekrana yönlendirdiklerini ortaya koymaktadır. Ayrıca, ebeveynlerin bir kısmının dil güçlüğünü çevresel faktörler yerine tamamen genetik unsurlara atfederek sorumluluğu dışsallaştırma eğiliminde oldukları saptanmıştır. Sonuç olarak; ekran maruziyetinin dil güçlüklerini tetikleyen önemli bir bağlamsal faktör olduğu, problemin çözümünde çocuk odaklı terapilerin yanı sıra ebeveyn dijital okuryazarlığını ve aile içi etkileşimi güçlendiren bütüncül müdahalelerin gerekliliği vurgulanmaktadır.

This research aims to examine the relationship between intense screen exposure and language and speech difficulties experienced by primary school students, through parental experiences. The research was designed using the phenomenological method, a qualitative research design. The study group consisted of 20 parents of primary school students with a diagnosis of language and speech difficulties made by a child psychiatrist at the Zeytinburnu Guidance and Research Center (RAM) in Istanbul, whose children were exposed to intense screen use. Data were collected through a semi-structured interview form and analyzed using thematic analysis. The research results show that the vast majority of children were introduced to screens at a very early age (1-2 years) and, according to parental reports, their daily exposure times were far beyond developmental limits. The findings reveal that the screen is frequently positioned as a “digital babysitter” within the home, and that parents direct their children to screens due to reasons such as daily workload and fatigue. Furthermore, it was found that some parents tended to externalize responsibility by attributing language difficulties entirely to genetic factors rather than environmental factors. In conclusion, the study emphasizes that screen exposure is a significant contextual factor triggering language difficulties, and that holistic interventions, including child-centered therapies as well as parental digital literacy and improved family interaction, are necessary to address the problem.